Tavsiya
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim Qadr kechasida imon-e'tiqod bilan Alloh taolo roziligi uchun toat-ibodat qilsa, oldingi gunohlari kechiriladi”, deganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Muborak kechaga etib, unda beriladigan mukofotlardan bahramand bo'lish har bir musulmonning orzusi. Shunday ekan, bu fazilatli tunni qanday o'tkazamiz? Avvalo, kechani tetik holatda o'tkazish uchun peshindan so'ng biroz mizg'ib oling, iftorda ham engil taomlaning. Qadr kechasini manfaatli o'tkazish uchun quyidagi tavsiyalarga diqqat qiling.
Istig'for ayting. Vahba Zuhayliy rahmatullohi alayh quyidagilarni yozgan: “Farishtalar shu kecha erdagi turli-tuman toat-ibodatlarni ko'radi va gunohkor bandalarlarning mag'firat so'rab, yolvorib iltijo qilayotganlarini eshitadi hamda bir-biriga: «Kelinglar, Rabbimizga bizning tasbehlarimizdan ko'ra sevimli bo'lgan ovozlarni eshitamiz», deb erga tushadilar”. Demak, shu kungacha qilgan gunohlaringiz uchun chin dildan tavba qilib, hidoyat so'rab duo qiling.
Qur'on o'qing. Allohning kalomini o'qish, tinglash, o'rganish va unga amal qilish zaruriy ishdir. Kalomulloh ayni shu kechada ummatga nozil bo'ldi. “Albatta, Biz uni (Qur'onni «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik” (Qadr surasi, 1-oyat).
Qurbingiz etganicha Qur'on o'qib, tadabbur qiling. Oyatlar borasida fikr yuritib, Alloh taolo ularda iroda etgan mazmunlarni anglashga va fahmlashga harakat qiling.
Namoz o'qing. Savobi ulug' tundan unumli foydalanib, nafl namozlarini o'qib olishga harakat qiling. Muhimi, namozning adadi emas, balki chin ixlos bilan o'qilganidir.
Salavot ayting. Qadr kechasida Payg'ambarimiz alayhissalomga salavot aytish bilan bandaning gunohlari o'chiriladi, darajasi ko'tarilib, duolari ijobat bo'ladi. Imom Ahmad ibn Hanbal va Imom Ibn Moja rivoyat qilgan hadisda Omir ibn Robi'aning otasi bunday degan: «Payg'ambar sollallohu alayhi va sallamning “Kim menga salavot aytsa, farishtalar unga ham menga aytgan salavoti barobarida salavot aytib turadilar. Banda salavotni xohlasa, oz aytsin, xohlasa, ko'p”, deganlarini eshitdim».
Duo qiling. Qadr kechasida qilingan duolar ijobat bo'ladi. Payg'ambarimiz alayhissalom bu kunda maxsus duoni o'qishni tavsiya qilganlar. Oysha onamiz roziyallohu anho: “Yo Rasululloh, agar Qadr kechasini topishga muvaffaq bo'lsam, nima deb duo qilay?” deb so'radilar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ushbu duoni o'qishni aytdilar: “Allohumma, innaka a'fuvvun, kariymun, tuhibbul a'fva, fa'fu a'nniy” (“Allohim, albatta, Sen kechirguvchisan, kechirishni yaxshi ko'rasan. Gunohlarimni kechirgin”) (Imom Termiziy rivoyati).
Shuningdek, o'zingiz va zurriyotlaringizning ikki dunyo saodatiga erishishi, Alloh taoloning sevimli bandalari qatorida bo'lishni so'rab ixlos bilan duo qiling.
O'zingizni isloh eting. Hato, kamchiliklaringizni bartaraf qilish yo'llarini o'ylang. Hulqingiz va nafsingizni taftish etib, ijobiy tomonga o'zgartirishni maqsad qiling.
Alloh taolo ushbu oyda tutayotgan ro'zalarimiz, o'qiyotgan taroveh namozlarimiz, qilayotgan iftorliklarimiz, sadaqotu ehsonlarimizni O'z dargohida qabul etib, Qadr kechasining savoblaridan bahramand bo'lishni barchamizga nasib aylasin.
Robiya TOHIROVAtayyorladi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Savol: Zakot mablag‘lari orqali kambag‘allarning uyini ta’mirlab berish mumkinmi? Bu holatda zakot ado bo‘ladimi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Agar bu ish to‘g‘ri shaklda tashkil qilinsa, albatta zakot ado bo‘ladi. Zakot mablag‘laridan uy-joylarni ta’mirlab berish bir necha ko‘rinishda amalga oshirilishi mumkin:
1. Ta’mirlash uchun pul berish.
2. Qurilish mollarini olib berish.
3. Ta’mirlash jarayonini to‘liq tashkil qilib berish.
Birinchi va ikkinchi holatda zakot ado bo‘lishi shubhasiz. Chunki birinchi holatda zakot beruvchi tomon faqirga zakotini beradi va shariatda talab qilingan “tamlik” topiladi. Ikkinchi holatda ham “tamlik” topiladi. Qolaversa, mazhabimiz qoidalariga ko‘ra zakot kabi moliyaviy ibodatlarda qiymatini yoki uning o‘rniga biror narsani mulk qilib berish joiz hisoblanadi.
Uchinchi holat esa biroz murakkab jarayon hisoblanib, agar to‘g‘ri tashkil etilsa, zakot ado bo‘ladi, aks holda zakot o‘tmaydi.
Agar zakot beruvchi tomon qurilish tashkiloti bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘zi shartnoma tuzib, shu orqali kambag‘alning uyini ta’mirlatib bersa, zakot ado bo‘lmay qoladi. Chunki bunda “mablag‘ni kambag‘alga mulk qilib berish” emas, balki “xizmat ko‘rsatish” yoki “foyda keltirish” sodir bo‘ladi.
Agar kambag‘al kishi zakot beruvchiga “Uyimni ta’mirlash uchun mening nomimdan usta yoki qurilish-ta’mirlash shirkatini yolla, keyin unga zakot pulidan to‘la” desa, bu holatda zakot pulidan usta yoki qurilish firmasiga to‘lashi mumkin. Chunki bu holatda zakot beruvchi kambag‘alning vakili sifatida usta yoki qurilish firmasi bilan shartnoma tuzadi. Ta’mirlash natijasida kambag‘al bilan usta yoki qurilish firmasi o‘rtasida qarzdorlik yuzaga keladi. Zakot beruvchi esa kambag‘alning buyrug‘i asosida ana shu qarzni zakot mablag‘i orqali to‘laydi.
Demak, uchinchi holatda zakot ado bo‘lishi uchun jarayonni yuqorida aytilganidek tashkil qilinishi lozim bo‘ladi.
Ana shunda zakot beruvchi kambag‘alga ta’mirlash xizmatini ko‘rsatgan emas, balki uning qarzini o‘z ruxsati bilan zakot mablag‘lari orqali to‘lagan bo‘ladi. Shunday qilinsa, zakot to‘g‘ri ado bo‘ladi Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.