Tavsiya
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Kim Qadr kechasida imon-e'tiqod bilan Alloh taolo roziligi uchun toat-ibodat qilsa, oldingi gunohlari kechiriladi”, deganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Muborak kechaga etib, unda beriladigan mukofotlardan bahramand bo'lish har bir musulmonning orzusi. Shunday ekan, bu fazilatli tunni qanday o'tkazamiz? Avvalo, kechani tetik holatda o'tkazish uchun peshindan so'ng biroz mizg'ib oling, iftorda ham engil taomlaning. Qadr kechasini manfaatli o'tkazish uchun quyidagi tavsiyalarga diqqat qiling.
Istig'for ayting. Vahba Zuhayliy rahmatullohi alayh quyidagilarni yozgan: “Farishtalar shu kecha erdagi turli-tuman toat-ibodatlarni ko'radi va gunohkor bandalarlarning mag'firat so'rab, yolvorib iltijo qilayotganlarini eshitadi hamda bir-biriga: «Kelinglar, Rabbimizga bizning tasbehlarimizdan ko'ra sevimli bo'lgan ovozlarni eshitamiz», deb erga tushadilar”. Demak, shu kungacha qilgan gunohlaringiz uchun chin dildan tavba qilib, hidoyat so'rab duo qiling.
Qur'on o'qing. Allohning kalomini o'qish, tinglash, o'rganish va unga amal qilish zaruriy ishdir. Kalomulloh ayni shu kechada ummatga nozil bo'ldi. “Albatta, Biz uni (Qur'onni «Lavhul-mahfuz»dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik” (Qadr surasi, 1-oyat).
Qurbingiz etganicha Qur'on o'qib, tadabbur qiling. Oyatlar borasida fikr yuritib, Alloh taolo ularda iroda etgan mazmunlarni anglashga va fahmlashga harakat qiling.
Namoz o'qing. Savobi ulug' tundan unumli foydalanib, nafl namozlarini o'qib olishga harakat qiling. Muhimi, namozning adadi emas, balki chin ixlos bilan o'qilganidir.
Salavot ayting. Qadr kechasida Payg'ambarimiz alayhissalomga salavot aytish bilan bandaning gunohlari o'chiriladi, darajasi ko'tarilib, duolari ijobat bo'ladi. Imom Ahmad ibn Hanbal va Imom Ibn Moja rivoyat qilgan hadisda Omir ibn Robi'aning otasi bunday degan: «Payg'ambar sollallohu alayhi va sallamning “Kim menga salavot aytsa, farishtalar unga ham menga aytgan salavoti barobarida salavot aytib turadilar. Banda salavotni xohlasa, oz aytsin, xohlasa, ko'p”, deganlarini eshitdim».
Duo qiling. Qadr kechasida qilingan duolar ijobat bo'ladi. Payg'ambarimiz alayhissalom bu kunda maxsus duoni o'qishni tavsiya qilganlar. Oysha onamiz roziyallohu anho: “Yo Rasululloh, agar Qadr kechasini topishga muvaffaq bo'lsam, nima deb duo qilay?” deb so'radilar. Shunda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ushbu duoni o'qishni aytdilar: “Allohumma, innaka a'fuvvun, kariymun, tuhibbul a'fva, fa'fu a'nniy” (“Allohim, albatta, Sen kechirguvchisan, kechirishni yaxshi ko'rasan. Gunohlarimni kechirgin”) (Imom Termiziy rivoyati).
Shuningdek, o'zingiz va zurriyotlaringizning ikki dunyo saodatiga erishishi, Alloh taoloning sevimli bandalari qatorida bo'lishni so'rab ixlos bilan duo qiling.
O'zingizni isloh eting. Hato, kamchiliklaringizni bartaraf qilish yo'llarini o'ylang. Hulqingiz va nafsingizni taftish etib, ijobiy tomonga o'zgartirishni maqsad qiling.
Alloh taolo ushbu oyda tutayotgan ro'zalarimiz, o'qiyotgan taroveh namozlarimiz, qilayotgan iftorliklarimiz, sadaqotu ehsonlarimizni O'z dargohida qabul etib, Qadr kechasining savoblaridan bahramand bo'lishni barchamizga nasib aylasin.
Robiya TOHIROVAtayyorladi.
Qur’oni karimning Anfol surasi 60-oyatida:
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ﴾
“Ular uchun imkoningiz boricha (harbiy) kuch va otliq bo‘linmalarni tayyorlab qo‘yingiz!” deb otlar zikr qilinadi.
Ushbu oyatdan ma’lum bo‘ladiki, otda yurishni o‘rganishga alohida e’tibor qaratilgan. Otlar qadimdan inson hayotida og‘irini yengil, uzog‘ini yaqin qiluvchi, janglarda esa muhim vosita hisoblangan. Shuning uchun, hadisi shariflarda ham ot minishni o‘rganish va unda chopishga keng targ‘ib qilingan. Arablar avvaldan chavandozlik bilan mashhur bo‘lganlar. Ular farzandlarini sakkiz yoshga to‘lmasdanoq ot minishni o‘rgatganlar. Islom dini yoyilgach, bu odatni yanada kengroq targ‘ib qilindi.
Ibn Umar roziyallohu anhu aytadilar: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Alloh taologa o‘yinlaringizning yaxshisi otda chopish, kamondan o‘q otish va ahllaringiz bilan o‘ynashishingizdir”, deganlar.
Boshqa bir hadisda Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam: “Ot mininglar. Chunki bu otangiz Ismoil alayhissalomning merosidir”, deganlar. U zot o‘zlari egarsizotni boshqarish va chopishda mohir bo‘lganlar. Ba’zan sahobalari bilan otda ham tuyada ham musobaqalashib turardilar.
Nabiy sollallohu alayhi vasallamning Azbo’ degan tuyalari bo‘lib, unda musobaqalashardilar. Bu tuyadan o‘zadigani yo‘q edi.Nabiy sollallohu alayhi vasallamuning ustida o‘tirganlarida bir a’robiy kelib, undan o‘zib ketdi. Bu holat musulmonlarga og‘ir botdi. Shunda, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Allohning dunyodagi narsalarni ko‘tarishi va tushirishi bordir”, dedilar (Imom Buxoriy rivoyati).
Ushbu hadisdan ulovlarda musobaqalashish joizligi, musobaqalashganda kimdir yutib, kimdir yutqazsa, atrofdagilar ortiqcha bezovtalanmasligi va har qanday peshqadam yutqazishi mumkinligi tushuniladi.
Hazrat Umar ibn Xattob roziyallohu anhu turli shaharlarga maktub jo‘natganda, unda: “Farzandlaringizga suzishni va chavandozlikni o‘rgatinglar”, deb yozdirar edilar.
Amr ibn Oss roziyallohu anhu Umar ibn Xattob roziyallohu anhu xalifalik davrlarida Misr voliysi bo‘lganlar vau yerda ko‘plab chavandozlik musobaqalarini o‘kazganlar.
Otda chopishkishining jismoniy jihatdan chiniqib, baquvvat bo‘lishida muhim vositadir. Unda inson salomatligiga ko‘plab foydalar bor. Jumladan:
1. Otda chopish ochiq havoda bo‘lgani tufayli nafas olish tizimini yaxshilaydi.
2. Yurak urushi tezligini me’yoriga keltirib, tanani kislorod bilan to‘yinishini ta’minlaydi.
3. Tanadagi qon aylanish tizimini yaxshilaydi.
4. Asab tizimi faoliyatini mo‘tadillashtiradi va insonning diqqatini jamlab hushyorligini oshiradi.
5. Tana muskullari quvvati ortadi.
Doktor Sayyid Muhammad Abdunnabiy aytadi: “Germaniyada o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasidan ma’lum bo‘lishicha, otda yurish bel, bo‘g‘imlardagi og‘riqni ketkazadi va qad-qomatdagi nuqsonlarni barataraf etadi”.
"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li