Muborak oy mohiyatiga monand tashrif
Munosabat
Bismillahir Rohmanir Rohim.
Prezidentimiz 8 aprel' kuni Toshkent shahri Olmazor tumanida olib borilayotgan bunyodkorlik va mahallalarni obodonlashtirish ishlari bilan tanishdi. Albatta, muborak Ramazon oyining birinchi jumasida amalga oshirilgan ushbu tashrifda katta ramziy ma'no bor. Chunki Ramazon oylar ichida eng ulug'i bo'lsa, juma kunlarning sayyididir. Shu bois bu kunlarda qilingan har qanday ezgu amal, albatta, xayrli natija beradi.
Ramazonda yaxshi amallarning ajru savobi bir necha barorbariga ko'paytirib beriladi. Ramazon haqida Salmon Forsiydan rivoyat qilingan uzun hadisda jumladan: “Kim unda ixtiyoriy ravishda bir yaxshi ish qilsa, xuddi bir farzni ado etgandek bo'ladi. Kim unda bir farzni ado etsa, xuddi etmishta farzni bajargandek bo'ladi”, deyilgan.
Davlatimiz rahbari tashrif davomida Islom tsvilizatsiya markazi qurilish jarayonini ko'zdan kechirib, bu markaz xalqimizning ma'naviy va ma'rifiy qudrati timsoli bo'lib qolishini ta'kidladi. Olmazor tumanidagi Universitet mahallasiga tashrifi chog'ida mahalla faollari, nuroniylar bilan suhbatlashib, ularni Ramazon va mahallalarining obod bo'lgani bilan tabrikladi.
Prezidentimizning tumandagi 102-sonli zaif eshituvchi bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktab-internatni borib ko'rgani, o'qituvchilar bilan suhbatlashgani, tarbiyalanuvchilarning mashg'ulot jarayonlarini ko'zdan kechirganini alohida ta'kidlash lozim. Zero, mehr-oqibat, o'zaro hurmat va hamjihatlik singari yuksal fazilatlarni asrlar davomida qadrlab kelayotgan xalqimiz Ramazon oyida bunday ezgu amallarga alohida urg'u beradi. Bu bejiz emas, albatta. Chunki bu oyda har bir qilingan amalning evaziga 70 tadan 700 tagacha savob berilishi hadisi sharifda bayon etilgan: “Har bir xayrli amalga o'n barobardan etti yuz barobargacha savob beriladi” (Imom Tabaroniy rivoyati).
Maktab-internatda yurtimizdagi shunday ijtimoiy muassasalardagi sharoitlarni yaxshilash bo'yicha manfaatli videoselektor yig'ilishi o'tkazildi. Ushbu yig'ilishni Prezidentimiz Qur'oni karimning “Rahmon” surasidagi “Yaxshilikning mukofoti faqat yaxshilikdir”, degan oyat bilan boshladi. Haqiqatan, shunday. Hayrli ishga qo'l urgan kishi borki, albatta, mukofotga sazovar bo'ladi.
Dinimizda o'zgalarga yaxshilik qilish, o'zi yashab turgan jamiyatdagi insonlarning hojatini chiqarish, ulardan turli xil mushkulotlarni aritish fazilatli ish sanaladi. Jumladan, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Farzlarni ado qilishdan keyingi o'rinda turadigan Allohga eng suyukli bo'lgan amal bu musulmoning qalbiga xursandchilikni kiritishdir”, dedilar.Darhaqiqat, kishilarga beriladigan savoblarning darajasi amalga qarab belgilanadi. Eng savobi ko'p amal bu farz hisoblansa, boshqalarga yaxshilik ulashish undan keyingi o'rinda turadigan ulug' ibodatdir!
Boshqa bir hadisi sharifda bunday deyiladi: “Bir birodarim bilan biror hojati yuzasidan birga piyoda yurishim men uchun mana bu masjidda ‒ ya'ni Madina masjidida ‒ bir oy e'tikof o'tirishimidan suyuklidir”. Ushbu hadis har bir insonni boshqalarga yaxshilik qilishga undashi, shubhasiz. Zero, buyuk bobokalonimiz Hazrat Alisher Navoiy aytadilar:
Kimki bir ko'ngli buzuqning xotirin shod aylagay,
Oncha borkim, Ka'ba vayron o'lsa, obod aylagay.
Ko'nglimizni yanada nurafshon etgani – inson qadrini ulug'lash, mehr va yordamga muhtoj aholini qo'llab-quvvatlash – davlatimiz ijtimoiy siyosatining muhim yo'nalishi. Bu borada olib borilayotgan xayrli ishlar ifodasini davlatimiz rahbarining Olmazor tumaniga tashrifi jarayonida yana bir bor ko'rdik, chuqur his qildik.
Alloh taolo Ramazon oyini aziz diyorimiz va xalqimiz uchun ham xayrli va manfaatli qilsin.
Homidjon IShMATBYeKOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi
raisi birinchi o'rinbosari.
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
