Munozarali diniy masalalarga mukkangdan ketma!
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.
Mening muborak qizim, butun olamni qamragan va ta'minlagan Allohning rahmatiga mazhar bo'lishingni tilagan holda salomlarimni yo'llab qolaman. Qayta-qayta salomlarimni yo'llayman. Ana shu salomlarning barokotidan meni ham mag'firatiga nozil qilar.
Muborak qizim, Allohning izni ila kechagi kun o'tib ketdi. Abadiy tugadi. Hech qo'rqma. Allohga nisbatan ishonching cheksiz bo'lsin. Agar nomaqbul ishlardan qaytib, samimiy tavba qilgan bo'lsang, U seni allaqachon kechirib yuborgan ham. Rabbimiz ne-ne kishilarni kechirib yuborganini bilasanmi? Alloh azza va jalla qanchalar karamli va rahmli ekanidan xabaring yo'qmi? Nafaqat senga o'xshab oq-qoraning farqiga borib tavba qilganlarni, hatto bundan battarlarini ham kechirib yuborgan va bundan keyin ham kechiradi. Uning mana shunday va'dasi bor. U shunday marhamati cheksiz Allohdir. Koshki butun insoniyat Allohni shu holida bilsa-yu, dunyo jannatga eltuvchi eng yaqin vositaga aylansa. Agar fikrlaringni shu o'lchovda solmasang, shayton seni eski kunlariga qaytarishi mumkin. Juda ehtiyot bo'l.
Mening muborak qizim, senga yozib olishing va amaliyotda qo'llashing uchun kichkina tavsiyalarni berib o'tsam. Mening haqqimga ham duo qilib qo'y:
a) Ota-onang bilan hech qachon tortishma. Ularni din va sendagi o'zgarishlar xususida muxolif deb o'ylama. Sizga rahmat nazari bilan qaragan Parvardigor bir kuni ularni ham rahmatiga sazovor qilishi mumkinligini aslo yodingdan chiqarma! O'sha kun kelguncha zarur bo'lsa, qirq yil kut, qirq bor o'zingni choh tubiga ot, lekin ularni kut! Sabr mana shudir. Musulmonlik ham shudir.
b) Ikkinchi ishing, shaytonning seni tavba qilganing uchun afsus-nadomat chekishiga undaydigan hujumlariga qarshi tayyor tur. Hayoliy sarmoyalarni kutma. Odamlar doim sen bilan mashg'ul bo'lishadi deb o'ylama. Eng muhimi, hamma narsa doim yaxshi ketadi deb umid qilib qolma. Aksincha, katta burilish qilganing uchun imtihoning ham shunga yarasha og'ir bo'lishi mumkinligini o'ylagin. Va bu sinovlarni jannatga etishishdan oldin rohat-farog'at bo'lmasligini idrok qilgan holda, sabr va chidam bilan o'z foydanga foydalan.
v) Islomga va musulmonlikka yuzlanganingni hech qachon unutma; musulmonlik bilan musulmonlar ichidagi Islomga xizmat qilish vositasi bo'lgan turli guruh va fondlar bir-biridan boshqa narsalar. Sen ularni emas, Islomni mahkam ushla! Hayrli ishlarda ular bilan birga bo'l. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam, sening jonu jahoningdir, qolganlar esa u zotning orqalaridan ergashuvchilar sifatida qabul qil.
g) Munozarali diniy masalalarga mukkangdan ketma. Bahstalab bo'lmagan asl mavzular hayotingni oxirigacha senga etadi.
d) Birinchi galdagi maqsading har qanday holatda ham imoningni asrab qilish bo'lmog'i kerak. Imoningga zarar etkazishi mumkin bo'lgan falsafalardan o'zingni saqla. Falsafa ilonning zahariga o'xshaydi; undan dori ham tayyorlanishi mumkin bo'lsa-da, asli zahardir.
Ikkinchi maqsading Alloh harom qilgan narsalardan saqlanishdir. Harom bilan hech qachon birga bo'lmagin.
Uchinchi maqsading Alloh senga farz qilgan narsalarni bajarish. Ularning to'liq ado et. Agar iloji bo'lmay qolsa, qazo qil.
To'rtinchi maqsading iloji boricha nafil ibodatlarni qilish bo'lsin.
e) Eng birinchi hijobdan boshlab buyruq va taqiqlarda haddan oshmaslikka harakat qil. Haddan oshish bir kun kelib seni bir-biriga zid ko'chaga kiritib qo'yadi. Nimani g'uluv ketish va nimani o'rta yo'l ekanini so'rab turishing uchun doim bir maslahatgo'ying bo'lsin.
yo) Avvalgi qazo namoz va ro'zalaring uchun taqvim tuz. Uzrli kunlaringdan tashqari qolgan hamma kundagi namozlaringni ado etishing kerak. Qoldirgan kunlaringni hisoblab chiq. O'sha kunlarning yig'indisidan qazo namoz o'qish va qazo ro'zani uchun taqvim ishlab chiq. Ma'lum bir reja asosida, shoshilmay ularni bittama-bitta bitirgin. Agar bu ishga jiddiy kirishsang, Alloh senga juda ko'plab qulayliklar eshigini ochib qo'yganini ko'rasan. Rejangni tuz va qolgani bilan ishing bo'lmasin.
j) Atrofingda faqat mo'min do'stlar bo'lishi kerak. O'zing uchun tanlab, do'stona muhit yarat.
z) O'z ustingda ishlashing uchun o'qishing kerak. Qancha o'qiyotganing va qanday kitoblaring borligi haqida bir ro'yxat yozib yuborsang, men ham bu borada senga yordam beraman.
Muborak qizim, sening haqqingga duo qilyapman. Sendan duo qilishingni so'rayman.
Sendan xushxabarlar kutib qolaman.
Allohga omonat bo'l.
Nuriddin Yildiz
Mahmud Mahkam
Shayboniylar daxmasi ziyoratgohga aylantiriladi
Samarqandning yuragi boʻlgan Registon maydoni hududidagi Shayboniyxon va uning sulolasi dafn etilgan maskan ziyoratgohga aylantiriladi.
Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarovning soʻzlariga koʻra,1960–1962-yillarda hozirgi Islom Karimov koʻchasini kengaytirish, obodonlashtirish ishlari jarayonida mazkur daxma shu hududda boʻlgan Shayboniyxon madrasasi hovlisidan Registon maydoniga – Tillakori va Sherdor madrasalari yoniga koʻchirilgan.
“Maʼlumki, mazkur hudud Amir Temur bobomiz davrida Samarqand shahrining eng muhim markazlaridan biri boʻlgan, bu hududda koʻplab madrasa va masjidlar bunyod etilgan. Jumladan, Amir Temur masjidi va uning roʻparasida Bibixonim madrasasi qad rostlagan. Keyinchalik Mirzo Ulugʻbek bobomiz tomonidan ulkan madrasa qurilgan. Balki Shayboniyxon ham ana shu ulugʻvor madrasa va masjidlarga havas qilib, ularning yonida madrasa qurgandir. Chunki, tarixiy manbalardan bilamizki, Muhammad Shayboniyxon ham ulugʻ hukmdor boʻlish bilan birga ilm-maʼrifat homiysi, ilmli inson va ijodkor sifatida Samarqandda ulkan bunyodkorlik ishlarini amalga oshirgan, koʻplab masjid va madrasalar qurdirgan. Amir Temurdan keyin qudratli davlat tashkil etib, uning chegaralarini kengaytirgan, obod qilgan”, deydi Registon majmuasi rahbari.
Tarixiy manbalarda Shayboniyxon 1510-yilda Eron shohi Ismoil Safaviy bilan boʻlgan jangda halok boʻlgach, uning boshsiz tanasi Samarqandga keltirilib, Baland Sufaga dafn qilingani yozilgan.
Baland Sufa oʻz vaqtida Shayboniyxon madrasasida boʻlgan va keyinchalik (1960–1962-yillarda) oʻz holicha Registon hududiga koʻchirilgan daxmadir.
Xonqul Samarovning qoʻshimcha qilishicha, shu paytgacha Muhammad Shayboniyxon shaxsiga munosabat ortidan bu joyga ham yetarli darajada eʼtibor qaratilmagan.
Shuningdek, u oltmish yildan ortiq vaqtdan buyon ushbu hududda turgan bu ziyoratgoh haqida oddiy odamlar, hatto koʻpchilik tarixchilarda ham ma'lumot yo'qligini, bunga sabab esa hududda hech qanday koʻrgazmali vosita yoki yozuv mavjud emasligini taʼkidlaydi.
“Yillar davomida xalqimiz ongiga Bobur ijobiy, Shayboniyxon salbiy shaxs sifatida singdirildi. Aslida esa davlatchilik tariximiz, qolaversa, adabiyotimiz rivojida bu ikki buyuk bobomizning ham oʻz munosib oʻrni, hissasi bor. Zahiriddin Muhammad Boburning oʻzi ham “Boburnoma”da bu zotning nomi haqida toʻxtalib, “Shayboq”, yaʼni “kuch-qudratli” degan taʼrif bergan. Shayboniyxon va shayboniylar tomonidan Samarqandda, umuman, ushbu mintaqada katta bunyodkorlik ishlari amalga oshirilgani haqida tarixiy manbalarda koʻplab maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Shayboniyxon bir necha bosqichli oʻqitish tizimi joriy etib, barcha ilmlardan xabardor boʻlish uchun bola 26-yil taʼlim olishi kerak, deb hisoblagan. Ikki yillik maktab taʼlimidan soʻng har biri 8-yildan iborat uch bosqichli madrasa taʼlimini olish zarur boʻlgan”, deya maʼlumot beradi Registon majmuasi rahbari Xonqul Samarov.
Maʼlumot uchun, Shayboniyxon kuchli sarkarda, hukmdor boʻlish bilan birga ijodkor sifatida nafis gʻazal va ruboiylar, dostonlar yozgan. Jumladan, “Bahr-ul xudo” nomli dostoni va oʻgʻli valiahd Temur sultonga atalgan pand-nasihatlardan iborat kitobi mavjudligi qayd etiladi.
Tarixiy manbalarda keltirilishicha, u bobosi Abulxayrxon vafotidan keyin parokanda boʻlib ketgan qabilalarni birlashtirib, koʻchmanchi oʻzbeklar davlatini qayta tiklagan. Movarounnahr, Xorazm va Xurosonni egallab, qudratli davlat barpo qilgan. Muhammad Shayboniyxon butun mintaqani yagona bir markaz – Samarqand qoʻl ostida birlashtirgan.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
