Shu yil 5 yanvar' kuni O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Nuriddin domla hazratlari Saudiya Arabistonidagi “Abu Sarhad” hamkor shirkati bilan “Umra – 2022” mavsumini amalga oshirish bo'yicha shartnoma tuzganlari haqida xabar bergan edik.
Shundan so'ng, hududlarda pandemiyadan oldin navbatda turgan fuqarolar ro'yxatlarini shakllantirish, aviaqatnov jadvallarini ishlab chiqish, qo'shimcha to'lovlarni amalga oshirish va ziyoratchilarni tibbiy ko'rikdan o'tkazish ishlari boshlab yuborildi.
Ayni kunlarda, O'zbekiston musulmonlari idorasiga OAV vakillari va mo'min-musulmonlardan umra ziyorati bo'yicha juda ko'p savollar bo'lmoqda. Ushbu savollarga quyidagi javoblarni taqdim etamiz:
Umra safari qachondan boshlanadi?
– Alloh nasib etsa, 2022 yil 22 yanvar' kuni birinchi reysni Saudiya Arabistoniga uchirishga tayyorgarlik ko'rilmoqda. Shundan so'ng 25, 28 yanvar' kunlari ham navbatdagi reyslar amalga oshiriladi. Kelgusida muborak safarga reyslarni sezilarli darajada oshirib boriladi, insha Alloh.
Boshlanayotgan umra safariga qachon ro'yxatga yozilgan fuqarolar jo'natiladi?
– Joriy umra mavsumida birinchi navbatda pandemiyadan oldin, ya'ni 2020 yil fevral' oyi oxiriga qadar umra ziyorati uchun to'lovlarni amalga oshirib, safarga bora olmagan fuqarolar yuboriladi.
Umra to'lovi qancha etib belgilandi?
Qayd etganimizdek, pandemiyadan oldin, ya'ni 2020 yil fevral' oyiga qadar umra ziyorati uchun oxirgi belgilangan to'lovlarni amalga oshirganlar qo'shimcha ravishda 4.770.000 so'm mablag' to'laydilar. Ushbu qo'shimcha to'lovni belgilashda, mehmonxonalarda ziyoratchilarning xonalarga, avtobuslarda o'rindiqlarga joylashtirishda oraliq masofa hisobiga 50 foizgacha qisqartirilish, oziq-ovqat mahsulotlarini qadoqlangan holda tarqatish, o'rnatilgan boshqa karantin tartib-qoidalarni ta'minlash, 15 foiz Saudiya QQS solig'i kabi sarf-xarajatlar ham hisobga olingan. Shuningdek, Makka va Madina shaharlarida eng zamonaviy mehmonxonalar ziyoratchilarimizga xizmat qiladi.
Mazkur to'lovlarni amalga oshirishda ziyoratchilarga qulaylik yaratish maqsadida, “Aloqabank” ATning barcha filiallarida har kuni, hatto shanba va yakshanba kunlari ham Umra to'lovlari qabul qilinadi.
Ziyoratchilar uchun qaysi vaktsina bilan emlanish talab etiladi?
– Umra safariga boruvchi fuqaro “COVID-19”ga qarshi “Astra-Zeneca”, “Moderna”, “Pfizer” yoki “Jonson & Jonson” vaktsinalari bilan to'liq emlanib, sertifikatga ega bo'lishi lozim. Talab qilingan vaktsinalarni emas, balki “Sputnik V” va O'zbekiston-Hitoy kabi vaktsinalar bilan to'liq emlangan fuqarolar yuqorida sanalgan vaktsinalaridan biri bilan 1 marta emlanishi kifoya qiladi.
Saudiya Arabistonida umra amalini ado etish qilish uchun dastur orqali navbatga turish tartibi qanday?
– Har bir ziyoratchida smartfon (Samsung, Ayfon yoki boshqa turdagi sensor) telefoni bo'lishi talab etiladi. Android telefon uchun “PlayMarket” va IOS mobil' qurilma uchun “AppStore”dan “توكلنا” (“Tawakkalna”) va “اعتمرنا” – (“ Eatmarna”) elektron dasturlari yuklatilgan bo'lishi lozim. Mazkur dasturlar telefonda “geolokatsiya” va “internet” yoqilgandagina ishlaydi. Bu dasturlar ziyoratchi Saudiya Arabistoni davlat chegarasidan o'tib, Madina shahrida tegishli ma'lumotlar bilan to'ldirilgandan keyingina ishga tushadi.
Ziyoratchi Saudiyaga etib borishi bilan Saudiya mobil' aloqa operatori sim kartasini xarid qiladi va internet to'plamini ishga tushiradi. Sim kartani aeroportda yoki Madina shahridagi mehmonxonada xarid qilish mumkin bo'ladi.
“Umra qilish mobil' dasturi” ziyoratchiga 1 martagina umra amalini bajarishga va faqat 5 mahal namozga chiqishiga ruxsat berishi mumkin. Qayta umra qilish uchun “Tawakkalna” va “Eatmarna” orqali so'rovnoma beriladi. Tizim ruxsat bergan muddatda “Oisha ona” – Tan'iym masjididan ehromga kirib keyin yana umra amalini ado etishi mumkin.
Saudiya Arabistonida qanday karantin talablari o'rnatilgan?
– Saudiya Arabistoni hududiga umra ziyorati uchun kirayotgan xorijlik fuqaro talab etilgan vaktsinalar bilan emlangan bo'lib, bu to'g'ridagi sertifikatga va 48 soatlik PTsR testiga ega bo'lishi, ziyoratchi o'zi bilan 30 ta tibbiy niqob olishi (har 4 soatda almashtirish uchun) va Saudiya Arabistonida doimiy tibbiy niqobda yurishi va oraliq masofaga rioya qilinishi belgilangan. Ta'kidlash kerakki, tibbiy niqob taqmaganlik uchun 300 AQSh dollari miqdorida jarima belgilagan. Ziyoratchilar umra safari yakunida ona-Vatanga qaytishdan avval o'z hisoblaridan Makka shahridagi mehmonxonada PTsR test topshirishlari kerak bo'ladi.
Umra safari uchun yangi navbatlar qayerda yoziladi?
– 18 yoshdan katta bo'lgan O'zbekiston fuqarosi umra safariga borish uchun o'zi ro'yxatda turgan mahalla fuqarolar yig'iniga shaxsini tasdiqlovchi hujjat bilan chiqib, umra safari uchun ochilgan maxsus daftarga ro'yxatga yoziladi va shu haqdagi ma'lumotnomani oladi. Ushbu daftar bo'yicha navbati kelgan fuqaroni MFY tuman-shaharga tavsiya beradi. So'ng hududdagi poliklinikada tibbiy ko'rikdan o'tadi. Natijalar yaxshi chiqsa, umra uchun belgilangan to'lov summasini to'laydi. Shuningdek, xorijga chiqish pasporti, tibbiy ko'rikdan o'tgani, vaktsina olgani to'g'risidagi ma'lumot va sertifikat va to'lov qog'ozining nusxasini taqdim qiladi.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati