Sayt test holatida ishlamoqda!
19 Avgust, 2026   |   6 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:09
Quyosh
05:36
Peshin
12:27
Asr
17:16
Shom
19:21
Xufton
20:43
Bismillah
19 Avgust, 2026, 6 Rabi`ul avval, 1448

Yurti tinchning o'zi tinch

14.01.2022   3056   8 min.
Yurti tinchning o'zi tinch

Vatan himoyasi – sharaf

So'nggi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan beqiyos o'zgarishlar, yangilanish va bunyodkorlik ishlari butun jahon afkor ommasining haqli e'tiroflariga sazovor bo'lmoqda. Albatta, bunday yutuqlar, muvaffaqiyatlar zamirida, hech shubhasiz, yurtimizda hukm surayotgan tinchlik-osoyishtalik mujassam.

Tinchlik Alloh taoloning shunday totli ne'matiki, u bo'lmasa, odamlardan huzur-halovat, xonadonlardan baraka, oilalardan qut, jamiyatdan mehr, yurtdan ma'murlik, Yer yuzidan fayz ko'tariladi. Dunyo rangsiz, jilosiz, nursiz va ziyosiz bo'lib qoladi.

Bejiz Alloh taolo Qur'oni karimda: «Ey imon keltirganlar! Yoppasiga itoatga kirishingiz va shaytonning izidan ergashmangiz! Albatta, u sizlarga aniq dushmandir»(Baqara surasi, 208-oyat), deb marhamat qilmagan.

Mufassirlar oyati karimadagi “silm” so'zini turlicha tafsir qilishgan.  Ibn Abbos, Mujohid va Tovus rahimahumulloh “silm” so'ziga “Islom” deb ma'no berishgan. Imom Zahhok, Abul Oliya va Rabi' ibn Anas rahimahumalloh “itoat” ekanini ta'kidlaydi. Zero, “Islom”ning ma'nolaridan biri itoat, bo'ysunishdir.

Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi va sallam tinchlik va xotirjamlik haqida bunday deganlar: “Tinchlik va xotirjamlik ikki ulug' ne'matdirki, bundan ko'p odamlar bebahradirlar”(Imom Buxoriy rivoyati).

Afsuski, Alloh taoloning ulug' ne'mati bo'lmish tinchlikdan hamma ham birdek bahramand bo'layotgani yo'q. Dunyoning turli burchaklarida terrorchilar nohaq qonlar to'kayapti. Bunday mudhish voqealarning qabih niyatli buzg'unchi guruhlar tomonidan amalga oshirilishi butun dunyo tinchliksevar xalqlari qatori O'zbekiston xalqining qalbini ham qattiq larzaga soladi.
Biz har qanday buzg'unchilikka, qon to'kilishiga, xudkushlikka, qo'poruvchilikka, terrorizmga qarshimiz. Uning mudhish jinoyatlarini qattiq qoralaymiz.

Dinimizda nafaqat urush, balki har qanday shakldagi zo'ravonlik, fitna-fasod, buzg'unchilik, qo'poruvchilik, qaroqchilik, begunoh kishilarning qonini to'kish, nohaq odam o'ldirish qat'iyan man etiladi. Qur'oni karimda insonlar tinchini buzgan kimsalar haqida bunday deyiladi: «Ularga: “Yer yuzida fasod (buzg'unchilik) qilmangiz!” deyilsa, ular: “Albatta, biz chin islohchilarmiz”, deydilar. Ogoh bo'lingki, aynan ularning o'zlari buzg'unchilardir, lekin (buni o'zlari) sezmaydilar»(Baqara surasi, 11–12-oyatlar); «(Oldingizdan) ketganida erda fitna-fasod, ekin va naslni halok qilish ishlari bilan yuradi. Alloh esa, fasodni (buzg'unchilikni) yoqtirmaydi»(Baqara surasi, 205-oyat).

Musulmon kishi har doim ogoh va hushyor bo'lishi zarur. Ayniqsa, bugun dunyo ko'zdagi halqalangan bir tomchi yoshdek omonat turgan paytda ko'zimizni kattaroq ochishimiz, yon-atrofimizda bo'layotgan voqea-hodisalardan to'g'ri xulosa chiqarib, g'araz niyatli kishilarning tuzog'iga aslo ilinmasligimiz kerak.

Yaqinda qo'shni davlat – Qozog'istonda sodir bo'lgan voqealarni ko'rdik, kuzatdik. Arzimas maishiy, ijtimoiy sabab tufayli butun mamlakat aholisining tinchi buzildi, ko'plab moddiy va ma'naviy zararlar, talafotlar ko'rildi. Eng yomoni, namoyishlarda ishtirok etgan yoshlarning ko'pchiligi nima uchun olomonga qo'shilganining farqiga ham borishmadi. Hatto dini bir, tili bir, bir xalq, bir millat bir-biriga qarshi qurol ko'tardi. Oqibatini esa barchaga ayon.

Muqaddas dinimizda musulmonning musulmonga qarshi qurol ko'tarishi mutlaqo mumkin emas. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday ogohlantirdilar: “Kim bizlarga qarshi qurol ko'tarsa, u biz(Islom ahli)dan emas”(Imom Ibn Moja rivoyati).

Alloh taolo bandalarni o'zaro tinchlikka da'vat etib bunday buyuradi: «Agar mo'minlardan ikki toifa o'zaro urushib qolsalar, darhol ular o'rtasini isloh etingiz!..»(Hujurot surasi, 9-oyat).

Halq orasida fitna qo'zg'atish, tuhmat va ig'vo tarqatish yo'lidagi urinishlar tinchlik va xotirjamlikni izdan chiqaruvchi hodisalardan hisoblanadi. Bunday harakatlar Islom dinining mohiyatiga mutlaqo zid ekani Baqara surasining 191-oyatidagi “...Fitna qotillikdan ham ashaddiyroqdir...”, degan ko'rsatmada yanada oydinlashadi.

Ogoh va hushyor bo'lib yashash, tinchlikni ta'minlash turli ko'ngilsizliklar va xavfu xatarlarning oldini olishning zaruriy shartidir. Zero, g'ofillik va beparvolik turli noxushliklarga zamin yaratadi.

Alloh taolo bandalariga yoppasiga tinchlikka kirish, baxtli yashash va abadiy saodatga erishishlari uchun zarur bo'lgan barcha yo'l-yo'riqlarni ta'lim bergan. Tinchlik, avvalo, har bir kishining o'zidan boshlanadi. Zero, Islom ko'rsatmalariga amal qilgan inson qalbiga tinchlik-xotirjamlik o'rnashadi. So'ngra bu oilaga ko'chadi. Oilada tinchlik va osoyishtalik hukm sursa, u mustahkam hamda bardavom bo'ladi. Dinimizda oilaning tinchligi uchun ham zarur bo'lgan barcha chora-tadbirlar ko'rilgan. Oiladagi tinchlik qo'ni-qo'shni, qarindosh-urug', mahalla-ko'yga, keyin jamiyatga, so'ng davlatga o'tadi.

Butun dunyoda Islomda ko'zlangan tinchlik o'rnashsa, qalblar taskin topib, kishilar o'rtasida ahil-inoqlik, mehr-muhabbat rishtalari mustahkamlanadi. Shunda barcha insonlar tinch-totuv hayot kechiradi.

Tinchlik haqida ko'p gapiriladi, ma'ruzalar qilinadi. Lekin shu tinchlikni ta'minlab berayotgan Vatan posbonlari, himoyachilari ko'p ham tilga olinavermaydi. Vaholanki, Vatan himoyasi – muqaddas burch, sharafdir. Hadisi sharifda bunday marhamat qilingan: «Ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Ikki ko'zni do'zax otashi kuydirmaydi. Alloh taolodan qo'rqib yig'lagan ko'z, Allohning yo'lida tunlari qo'riqchilik qilgan ko'z”, deganlarini eshitdim» (Imom Termiziy rivoyati).

Demak, biz har yili 14 yanvar' – Vatan himoyachilari kuni arafasida yoki shu bayram munosabati bilan emas, balki bugungi tahlikali davrda Vatanimiz sarhadlari daxlsizligini ta'minlayotgan posbonlarimizning, huquq-tartibot idoralari xodimlarining haqlariga xayrli duolar qilishimiz, ularga imkoniyat doirasida har doim ko'maklashishimiz shart.

Qayerda tinchlik hukm sursa, o'sha erda fayz-baraka, rivojlanish bo'ladi. O'sha yurt farzandlari kamol topadi. Eng asosiysi, mo'min-musulmonlar emin-erkinlikda ibodatlarini mukammal ado etadilar. Alloh asrasin, oilamizda biror notinchlik yuz bersa, ko'nglimizga to'y-tomosha ham, ko'ngilxushlik ham sig'maydi. Hatto bir luqma taomni ham xotirjam yutolmaymiz.

Tinchlik va xotirjamlik bizga ato etilgan eng ulug' ne'matlardan. Uning qadriga etish uchun mulohaza yuritishimiz, shu ne'mat kimlarga nasib qilganu kimlar undan bebahra qolgani haqida tafakkur qilishimiz kerak. Hullas, barcha ezgu ishlarning ro'yobga chiqishi uchun tinchlik va osoyishtalik kerak. Shunday ekan, nafaqat tinchlikning qadriga etib, shukronasini ham so'zda, ham amalda ado etishimiz zarur. Zero, donishmand xalqimiz yurti tinchning o'zi tinch, deb bejiz aytmagan.

Alloh taolo yurtimizni tinch, posbonlarimizni O'z panohida asrasin!

 

Jasurbek domla RAUPOV,

Toshkent viloyati bosh imom-xatibi

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!

19.08.2026   1885   4 min.
Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!

Halollik va rostgo‘ylik insonning shaxsiy fazilatlari bo‘lish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini ta’minlaydigan muhim milliy, diniy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlardir.

Islom dinida halollik va rostgo‘ylikka inson hayotining barcha sohalarini qamrab oluvchi muhim tamoyillar sifatida qaraladi. Halol va haromni farqlash, shubhali ishlardan saqlanish, o‘zgalarning haq-huquqini poymol qilmaslik, rostgo‘y va adolatli bo‘lish insonning nafaqat shaxsiy kamoloti, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatini ham belgilaydi.

Qur’oni karim oyatlari va Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning ko‘plab hadisi shariflarida insonlarni halollik va rostgo‘ylikka da’vat qilish, har doim halol bo‘lishga undash, aldov va yolg‘on guvohlik berishdan qaytarishga alohida e’tibor qaratilgan. Zero, halollik va rostgo‘ylik insonning ma’naviy kamolotini, imoni mustahkam va axloqi go‘zalligini namoyon etuvchi eng muhim fazilatlardir. Harom va yolg‘on esa nafaqat shaxsning obro‘si va unga ishonchini yemiradi, balki jamiyatda o‘zaro ishonchsizlik, adovat va nizolar kelib chiqishiga ham sabab bo‘ladi.

Alloh taolo "Nahl" surasining 105-oyatida bunday marhamat qilgan: “Yolg‘on so‘zlarni faqat Allohning oyatlariga imon keltirmaydiganlargina to‘qiydilar. Aynan o‘shalarning o‘zlari yolg‘onchilardir”.

Bu o‘rinda yolg‘onning qanchalik og‘ir ma’naviy illat ekani bayon qilinib, uning Allohning oyatlariga munosabat bilan bog‘liq jihati ko‘rsatib berilyapti. Oyatning nozil bo‘lish sababi Makka mushriklarining Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga nisbatan turli asossiz da’volarni ilgari surgani, jumladan, u zotni yolg‘onchilikda ayblaganidir. Ular Qur’oni karimni go‘yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari to‘qib chiqargani to‘g‘risida asossiz da’volarni ilgari surgan. Qur’oni karim esa bunday iddaolarni ochiq-oydin rad etgan.

Aslida yolg‘onni faqat imonsiz kishilargina to‘qiydi. Chunki, mo‘min kishi yolg‘onni katta gunoh deb biladi. Yolg‘on sababli qiyomatda azobga qolishdan qo‘rqadi. Shuning uchun har qanday vaziyatda rostgo‘y bo‘lishga intiladi. Hatto o‘z manfaatiga zid bo‘lgan holatlarda ham haqiqatni aytishni afzal biladi. Zero, haqiqiy imon insonni faqat ibodatlarga emas, balki yuksak axloqiy fazilatlarga ham undaydi.

Islom ta’limotida halollik va to‘g‘riso‘zlik maqtalgan, yolg‘on gapirish va haqiqatni yashirish keskin qoralangan. Jumladan, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Nabiysollallohu alayhi vasallam:“Rostgo‘ylikni o‘zingizga lozim tutingiz (rostgo‘y bo‘lingiz)! Chunki, rostgo‘ylik yaxshilikka yetaklaydi, yaxshilik esa jannatga yetaklaydi. Kishi doim rost gapirsa, Allohning huzurida “siddiq” (o‘ta rostgo‘y) deb yozib qo‘yiladi. Yolg‘ondan saqlaning! Chunki, yolg‘on fojirlikka (gunoh va buzuqlikka) yetaklaydi, fojirlik esa do‘zaxga yetaklaydi. Kishi yolg‘on gapiraversa, Allohning huzurida “kazzob” (o‘ta yolg‘onchi) deb yozib qo‘yiladi”, dedilar”. (Imom Buxoriy rivoyati).

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam rostgo‘ylik va yolg‘onchilikning inson axloqi, ma’naviy hayoti va oxiratiga qay darajada ta’sir qilishini ochiq tarzda bayon qilib beryaptilar. Hadis mazmunidan anglashiladiki, insonning jannatga yoki do‘zaxga tushishida uning tili, ya’ni rostgo‘yligi yo yolg‘onchiligi hal qiluvchi omillardan ekan.

Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam halol va harom o‘rtasidagi shubhali narsalardan saqlangan kishi dini va obro‘yini pok saqlashi borasida bunday marhamat qilganlar: No‘’mon ibn Bashir roziyallohu anhudan rivoyat qilinishicha,“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlarini eshitdim: Halol ham aniq, harom ham aniq. Ularning o‘rtasida shubhali narsalar bor. Ko‘p odamlar buni bilmaydi. Kim shubhalardan saqlansa, dini va obro‘yini pok saqlaydi...” (Imom Buxoriy rivoyati).

Bu o‘rinda Nabiy sollallohu alayhi vasallam insonlarni ehtiyotkorlik va poklikka da’vat etmoqdalar. Chunki, halollik tamoyillariga amal qilgan inson hayotning har bir jabhasida, jumladan, so‘zida, oilaviy munosabatlarida, ta’lim olishda, mehnat faoliyatida va jamiyatdagi o‘zaro munosabatlarida adolat, poklik va rostgo‘ylikka intiladi. O‘zgalarning haq-huquqlarini hurmat qiladi, birovning mol-mulki yoki mehnatining mahsuliga tajovuz qilmaydi, aldov, xiyonat va manfaatparastlikdan uzoq bo‘lishga harakat qiladi. Bunday fazilatlar insonning shaxsiy obro‘-e’tiborini yuksaltirish bilan birga jamiyat a’zolari o‘rtasida o‘zaro ishonch va hamkorlik muhitini mustahkamlaydi.

Muxtasar qilib aytganda, halollik va rostgo‘ylik ijtimoiy hayotning barqarorligini, insonlar o‘rtasidagi ishonch va jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi muhim ma’naviy-axloqiy asosdir. Islom ta’limotidagi halollik, rostgo‘ylik, adolat va omonatdorlikka oid ko‘rsatmalar bu qadriyatlarning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi. Har bir inson o‘z hayoti va faoliyatida halollik, rostgo‘ylik, adolat va vijdonlilikni ustuvor tamoyilga aylantirsa, jamiyatda sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirish imkoniyati ortadi.

Yo‘ldoshxon Isayev, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

Ibratli hikoyalar