Qancha ko'p eslasak shuncha foyda
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.
Ubay ibn Ka'b roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Bir kuni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam biz bilan bomdod namozini o'qidilar, so'ng «Falonchi keldimi?» dedilar. «Yo'q», deyishdi. U zot: «Falonchi keldimi?» dedilar. «Yo'q», deyishdi. U zot shunday dedilar: «Munofiqqa namozlarning eng og'iri mana shu ikki namozdir (bomdod va xufton). Agar bu ikkisi uchun nimalar berilishi bilganinglarda tizzada emaklab bo'lsa ham ularni o'qishga kelardinglar. Avvalgi saf farishtalar safi kabidir, agar uning fazlini bilganingizda uning uchun musobaqalashgan bo'lar edingiz. Bir kishining boshqa bir kishi bilan o'qigan namozi yolg'iz o'zi o'qigan namozidan afzaldir, ikki kishi bilan o'qigan namozi bir kishi bilan o'qigan namozidan afzaldir. (Jamoat) qanchalik ko'p bo'lsa, Alloh azza va jallaga shunchalik mahbubdir».
Abu Dovud rivoyati.
Darhaqiqat, bomdod namozi bir qancha foydalari bilan boshqa namozlardan ajralib turadi. Kimki mazkur foydalardan bittasini bilsa, o'sha foydani qo'lga kiritish uchun uning himmatini uyg'otishga, uyqu va dangasalikni engishga, issiq ko'rpani tark qilishiga va masjid sari hansirab etib borishiga o'sha birgina foyda ham kifoya qilishini anglab etadi. Mazkur foydalar quyidagilardir:
1. Allohning zimmasiga kirish.
Jundub ibn Abdulloh ibn Sufyon al-Bajaliy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Kim bomdod namozini o'qisa, u Allohning zimmasida (himoyasida) bo'ladi. Alloh sizlardan hargiz O'z zimmasidan biror narsani talab qilmaydi. Chunki, U Zot kimdan O'z zimmasidan biror narsani talab qilsa, topadi. Keyin uni yuztuban qilib jahannam oloviga uloqtiradi”.
Imom Muslim va Imom Ahmad rivoyat qilishgan.
Bu hadisning ma'nosi quyidagicha: kim bomdod namozini jamoat bilan o'qisa, u Allohning himoyasida bo'ladi. Unga hech kim yomonlik qila olmaydi. Kim Allohga bergan ahdini buzsa, U Zot undan o'sha ahdni talab qiladi.
2. Qiyomul laylning ajri.
Usmon ibn Affon roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Kim xuftonni jamoat bilan o'qisa, kechaning yarmini ibodat bilan o'tkazgan bo'ladi. Kim bomdodni jamoat bilan o'qisa, kechaning hammasini ibodat bilan bedor o'tkazgan bo'ladi”.
Imom Muslim rivoyat qilgan.
3. Nifoqdan ozod bo'lish.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Munofiqlarga eng og'ir namoz xufton va bomdod namozlaridir. Agar u ikkisidagi narsani bilganlarida emaklab bo'lsa ham kelar edilar. Batahqiq, namozga amr qilib, u qoim qilinganda bir kishini odamlarga namoz o'qib berishini buyurib, so'ngra o'zim o'tin ko'targan odamlar bilan namozga hozir bo'lmagan odamlarning oldiga borib, ustlaridan uylariga o't qo'yib yuborishni qasd qildim”, deganlar. Imom Ahmad, Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilishgan.
4. Qiyomat kunidagi to'liq nur.
Burayda roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Masjidlarga zulmatlarda yurib boruvchilarga qiyomat kuni to'liq nur bo'lishining bashoratini ber”, dedilar.
Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilishgan.
5. Farishtalarning bomdodga kelganlar oldiga hozir bo'lishlari va ularga Alloh huzurida maqtov aytishlari.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Ichingizda kechasi bir xil farishtalar, kunduzi bir xil farishtalar almashib turadilar. Ular bomdod namozida va asr namozida jamlanib turadilar. So'ngra ichingizda tunaganlar ko'tariladilar. Bas, Robbilari ulardan O'zi bilib tursa ham: “Bandalarimni qay holda tark qildingiz?” deb so'raydi. Ular: “Ularni namoz o'qiyotgan hollarida tark qildik. Ular huzuriga borganimizda ham namoz o'qiyotgan ekanlar”, deyishadi”, dedilar.
Imom Buxoriy, Imom Muslim va Imom Nasaiy rivoyat qilishgan.
6. Bir haj va umraning ajri.
Muoz ibn Anas al-Juhaniy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Kim bomdodni jamoat bilan o'qisa, so'ngra quyosh chiqqunicha Allohni zikr qilib o'tirsa, keyin ikki rakat namoz o'qisa, uning uchun haj va umraning ajridek bo'lur. To'liq, to'liq, to'liq”, deyilgan.
Imom Termiziy rivoyat qilgan.
7. Dunyo boyliklari teng kela olmaydigan boylik.
Umar ibn Hattob roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir qo'shinni Najd tomonga yubordilar. Ular ko'plab o'ljalar bilan tezda qaytib keldilar. Qo'shin bilan birga bormaganlardan biri: “Biz bulardan ko'ra tezroq qaytgan va afzalroq o'lja to'plagan qo'shinni hech ko'rmadik” dedi. Shunda Nabiy alayhissalom: “Sizlarga eng afzal g'animat to'plagan va eng tez qaytgan qavmning xabarini beraymi? Ular bomdod namoziga hozir bo'lib, keyin to quyosh chiqquncha Allohni zikr qilib o'tirgan qavmdir. Ana o'shalar eng tez qaytgan va eng afzal g'animat to'plaganlardir” dedilar”.
Imom Termiziy rivoyat qilgan va “Bu zaif hadis” degan.
8. Bomdod sunnatining fazliga erishish.
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Bomdodning ikki rakati dunyo va undagi narsalardan yaxshidir”, dedilar”.
Imom Muslim, Imom Ahmad, Imom Termiziy va Imom Abu Dovud rivoyat qilishgan.
9. Do'zaxdan najot va jannatga kirishga bashorat.
Umora ibn Ruvayba roziyallohu anhu dedilar: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning “Quyosh chiqishidan va botishidan oldin namoz o'qigan kishi hargiz do'zaxga kirmaydi” deyayotganlarini eshitdim”.
Imom Muslim rivoyat qilgan. Hadisdagi namoz bomdod va asr namozlaridir.
10. Qiyomat kuni Allohni ko'rish baxtiga erishish (Bu foydalarning eng kattasidir).
Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy roziyallohu anhu dedilar: “Biz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida o'tirgan edik. Bir payt u zot to'lin oy kechasi bo'lgani uchun oyga nazar soldilar va: “Sizlar xuddi mana shu oyni ko'rganingizdek Robbingizni ko'rasizlar. Uni ko'rishda uyushib, qisilib qolmaysizlar. Agar quyosh chiqishidan va botishidan oldin namoz o'qishni ko'paytira olsalaringiz, shunday qilinglar” dedilar”.
Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilishgan.
Bomdod namoziga o'z vaqtida turishga yordam beradigan ishlardan biri xuftondan keyin ko'p o'tirmay uyquga yotishdir. Erta yotish kishini tetik bo'lib uyg'onishiga va masjidga bora olishiga yordam beradi.
Manba: arabic.uz
Hurshid Ma'ruf tayyorladi
Imom Buxoriy yurtida buyuk allomalar merosi ilm, ma’rifat va tadqiqotlar bilan yanada boyimoqda
Shu kunlarda joylarda Vatanimiz davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlamoqda. O‘tgan yillarga nazar tashlasak, istiqlol nafaqat siyosiy va iqtisodiy mustaqillik, balki buyuk ajdodlar merosi va ma’naviy ildizlariga qaytish imkonini berganini yanada chuqur his etamiz.
Ayniqsa, keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilm-ma’rifat, diniy ta’lim va buyuk allomalarimiz merosini o‘rganish sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar bu borada mutlaqo yangi bosqichni boshlab berdi.
Prezidentimiz 2017 yildayoq yurtimizda shakllangan buyuk ilmiy maktablarni qayta tiklash, xususan, Samarqandda hadisshunoslik maktabini tashkil etish tashabbusini ilgari surgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay bu ezgu g‘oya amaliy ifodasini topdi. Davlatimiz rahbarining 2018 yil 16 apreldagi «Diniy-ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni asosida Samarqandda Hadis ilmi maktabi tashkil etildi. Shu yilning 1 noyabrida qabul qilingan Hukumat qarori bilan uning faoliyatining tashkiliy-huquqiy asoslari belgilab berildi.
Bu voqea, bizningcha, shunchaki yangi ta’lim muassasasining ochilishi emas edi. Bu – Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Dorimiy kabi buyuk muhaddislarni yetishtirgan zaminda hadis ilmining uzoq asrlik an’analarini zamonaviy asosda davom ettirish yo‘lidagi tarixiy qadam bo‘ldi.
Hadis ilmi maktabi oldiga Qur’oni karim va hadislarning asl mohiyatini teran anglaydigan, hadis ilmining ilmiy-nazariy asoslarini puxta egallagan, buyuk muhaddislarimiz merosini chuqur o‘rganadigan va mustaqil ilmiy tadqiqot olib bora oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlash vazifasi qo‘yildi. Eng muhimi, hadislarda mujassam bo‘lgan ezgulik, halollik, adolat, bag‘rikenglik, vatanparvarlik, ota-onaga ehtirom, inson qadrini ulug‘lash singari umuminsoniy g‘oyalarni xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodga to‘g‘ri va ilmiy asosda yetkazish ta’lim dargohining muhim vazifalaridan biriga aylandi. Bugun Hadis ilmi maktabida ta’lim jarayoni nazariy bilim berish bilan cheklanib qolmay, amaliy mashg‘ulotlar bilan ham uzviy bog‘langan. Talabalar hadislarni taxrij qilish, ya’ni ularning asl manbalarini aniqlash, rivoyat yo‘llari va sanadlarini o‘rganish, hadis matnlarini sharhlash va ilmiy tahlil qilish, ularni mavzu va mazmuniga ko‘ra tasniflash, shuningdek, hadis manbalari va ilmiy asarlarni tadqiq qilish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallamoqdalar.
Ayni paytda, Hadis ilmi maktabining Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan yonma-yon faoliyat yuritayotgani ham o‘ziga xos ilmiy-ma’rifiy muhitni yuzaga keltirmoqda. Buyuk muhaddis Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini o‘rganish, uni jahon ilm ahliga yetkazish, zamonaviy tadqiqotlar bilan boyitish yo‘lida amalga oshirilayotgan ishlar yoshlarimiz uchun ulkan ilmiy maktab vazifasini o‘tamoqda.
Bugun Samarqand zaminida Imom Buxoriy nomi bilan bog‘liq ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilishi ham xalqimizning o‘z buyuk ajdodiga bo‘lgan yuksak ehtiromining ifodasidir. Imom Buxoriy majmuasining zamon talablari asosida qayta bunyod etilishi, uni ilm-ma’rifat, tarbiya va ziyorat maskaniga aylantirishga qaratilgan ishlar nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun katta ahamiyatga ega.
Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohaga bo‘lgan munosabatning eng muhim jihati shundaki, ajdodlar merosi faqat tarixiy faxr sifatida emas, balki bugungi va kelajak avlod tarbiyasiga xizmat qiladigan ulkan ma’naviy xazina sifatida o‘rganilmoqda. Imom Buxoriyning ilmga sadoqati, haqiqatni izlashdagi matonati, hadislarni qabul qilishdagi yuksak ilmiy mezonlari bugungi yoshlarimiz uchun ham ibrat maktabidir.
So‘nggi yillarda yurtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy, Bahovuddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazlari, Hadis ilmi maktabi kabi qator ilm va ma’rifat maskanlarining tashkil etilgani ham ushbu siyosatning uzviy natijasidir.
Bularning barchasi zamirida bitta buyuk maqsadni ko‘rish mumkin: ma’rifatli, o‘z tarixini biladigan, ajdodlari merosi bilan faxrlanadigan, ayni paytda zamonaviy bilim va tafakkurga ega avlodni voyaga yetkazish. Biz, Hadis ilmi maktabi jamoasi, yaratib berilayotgan bunday imkoniyatlarni katta ishonch va yuksak mas’uliyat sifatida qabul qilamiz. Chunki buyuk muhaddislar yurtida hadis ilmini o‘rganish va o‘rgatish faqat kasbiy vazifa emas, balki ajdodlar oldidagi ma’naviy burch hamdir.
Mustaqilligimizning 35 yilligi arafasida ortga nazar solib, bugungi natijalarni sarhisob qilar ekanmiz, istiqlolning qadrini yana bir bor teran his etamiz. Agar mustaqillik xalqimizga o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini bergan bo‘lsa, Yangi O‘zbekistondagi islohotlar milliy va diniy-ma’rifiy merosimizni chuqur o‘rganish, uni dunyoga munosib tarzda namoyon etish uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Endilikda bizning vazifamiz – ana shu imkoniyatlardan samarali foydalanib, Imom Buxoriy va boshqa buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy merosni yanada chuqur tadqiq etish, uning insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini yosh avlod qalbiga yetkazishdir. Zero, o‘z o‘tmishini anglagan, ilmni qadrlagan va ma’rifatga tayangan xalqning kelajagi hamisha porloq bo‘ladi.
Barot Amonov, Hadis ilmi maktabi rektori.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
