Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.
Ubay ibn Ka'b roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
«Bir kuni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam biz bilan bomdod namozini o'qidilar, so'ng «Falonchi keldimi?» dedilar. «Yo'q», deyishdi. U zot: «Falonchi keldimi?» dedilar. «Yo'q», deyishdi. U zot shunday dedilar: «Munofiqqa namozlarning eng og'iri mana shu ikki namozdir (bomdod va xufton). Agar bu ikkisi uchun nimalar berilishi bilganinglarda tizzada emaklab bo'lsa ham ularni o'qishga kelardinglar. Avvalgi saf farishtalar safi kabidir, agar uning fazlini bilganingizda uning uchun musobaqalashgan bo'lar edingiz. Bir kishining boshqa bir kishi bilan o'qigan namozi yolg'iz o'zi o'qigan namozidan afzaldir, ikki kishi bilan o'qigan namozi bir kishi bilan o'qigan namozidan afzaldir. (Jamoat) qanchalik ko'p bo'lsa, Alloh azza va jallaga shunchalik mahbubdir».
Abu Dovud rivoyati.
Darhaqiqat, bomdod namozi bir qancha foydalari bilan boshqa namozlardan ajralib turadi. Kimki mazkur foydalardan bittasini bilsa, o'sha foydani qo'lga kiritish uchun uning himmatini uyg'otishga, uyqu va dangasalikni engishga, issiq ko'rpani tark qilishiga va masjid sari hansirab etib borishiga o'sha birgina foyda ham kifoya qilishini anglab etadi. Mazkur foydalar quyidagilardir:
1. Allohning zimmasiga kirish.
Jundub ibn Abdulloh ibn Sufyon al-Bajaliy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Kim bomdod namozini o'qisa, u Allohning zimmasida (himoyasida) bo'ladi. Alloh sizlardan hargiz O'z zimmasidan biror narsani talab qilmaydi. Chunki, U Zot kimdan O'z zimmasidan biror narsani talab qilsa, topadi. Keyin uni yuztuban qilib jahannam oloviga uloqtiradi”.
Imom Muslim va Imom Ahmad rivoyat qilishgan.
Bu hadisning ma'nosi quyidagicha: kim bomdod namozini jamoat bilan o'qisa, u Allohning himoyasida bo'ladi. Unga hech kim yomonlik qila olmaydi. Kim Allohga bergan ahdini buzsa, U Zot undan o'sha ahdni talab qiladi.
2. Qiyomul laylning ajri.
Usmon ibn Affon roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Kim xuftonni jamoat bilan o'qisa, kechaning yarmini ibodat bilan o'tkazgan bo'ladi. Kim bomdodni jamoat bilan o'qisa, kechaning hammasini ibodat bilan bedor o'tkazgan bo'ladi”.
Imom Muslim rivoyat qilgan.
3. Nifoqdan ozod bo'lish.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Munofiqlarga eng og'ir namoz xufton va bomdod namozlaridir. Agar u ikkisidagi narsani bilganlarida emaklab bo'lsa ham kelar edilar. Batahqiq, namozga amr qilib, u qoim qilinganda bir kishini odamlarga namoz o'qib berishini buyurib, so'ngra o'zim o'tin ko'targan odamlar bilan namozga hozir bo'lmagan odamlarning oldiga borib, ustlaridan uylariga o't qo'yib yuborishni qasd qildim”, deganlar. Imom Ahmad, Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilishgan.
4. Qiyomat kunidagi to'liq nur.
Burayda roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Masjidlarga zulmatlarda yurib boruvchilarga qiyomat kuni to'liq nur bo'lishining bashoratini ber”, dedilar.
Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilishgan.
5. Farishtalarning bomdodga kelganlar oldiga hozir bo'lishlari va ularga Alloh huzurida maqtov aytishlari.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Ichingizda kechasi bir xil farishtalar, kunduzi bir xil farishtalar almashib turadilar. Ular bomdod namozida va asr namozida jamlanib turadilar. So'ngra ichingizda tunaganlar ko'tariladilar. Bas, Robbilari ulardan O'zi bilib tursa ham: “Bandalarimni qay holda tark qildingiz?” deb so'raydi. Ular: “Ularni namoz o'qiyotgan hollarida tark qildik. Ular huzuriga borganimizda ham namoz o'qiyotgan ekanlar”, deyishadi”, dedilar.
Imom Buxoriy, Imom Muslim va Imom Nasaiy rivoyat qilishgan.
6. Bir haj va umraning ajri.
Muoz ibn Anas al-Juhaniy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Kim bomdodni jamoat bilan o'qisa, so'ngra quyosh chiqqunicha Allohni zikr qilib o'tirsa, keyin ikki rakat namoz o'qisa, uning uchun haj va umraning ajridek bo'lur. To'liq, to'liq, to'liq”, deyilgan.
Imom Termiziy rivoyat qilgan.
7. Dunyo boyliklari teng kela olmaydigan boylik.
Umar ibn Hattob roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam bir qo'shinni Najd tomonga yubordilar. Ular ko'plab o'ljalar bilan tezda qaytib keldilar. Qo'shin bilan birga bormaganlardan biri: “Biz bulardan ko'ra tezroq qaytgan va afzalroq o'lja to'plagan qo'shinni hech ko'rmadik” dedi. Shunda Nabiy alayhissalom: “Sizlarga eng afzal g'animat to'plagan va eng tez qaytgan qavmning xabarini beraymi? Ular bomdod namoziga hozir bo'lib, keyin to quyosh chiqquncha Allohni zikr qilib o'tirgan qavmdir. Ana o'shalar eng tez qaytgan va eng afzal g'animat to'plaganlardir” dedilar”.
Imom Termiziy rivoyat qilgan va “Bu zaif hadis” degan.
8. Bomdod sunnatining fazliga erishish.
Oisha roziyallohu anhodan rivoyat qilinadi, Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Bomdodning ikki rakati dunyo va undagi narsalardan yaxshidir”, dedilar”.
Imom Muslim, Imom Ahmad, Imom Termiziy va Imom Abu Dovud rivoyat qilishgan.
9. Do'zaxdan najot va jannatga kirishga bashorat.
Umora ibn Ruvayba roziyallohu anhu dedilar: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning “Quyosh chiqishidan va botishidan oldin namoz o'qigan kishi hargiz do'zaxga kirmaydi” deyayotganlarini eshitdim”.
Imom Muslim rivoyat qilgan. Hadisdagi namoz bomdod va asr namozlaridir.
10. Qiyomat kuni Allohni ko'rish baxtiga erishish (Bu foydalarning eng kattasidir).
Jarir ibn Abdulloh al-Bajaliy roziyallohu anhu dedilar: “Biz Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida o'tirgan edik. Bir payt u zot to'lin oy kechasi bo'lgani uchun oyga nazar soldilar va: “Sizlar xuddi mana shu oyni ko'rganingizdek Robbingizni ko'rasizlar. Uni ko'rishda uyushib, qisilib qolmaysizlar. Agar quyosh chiqishidan va botishidan oldin namoz o'qishni ko'paytira olsalaringiz, shunday qilinglar” dedilar”.
Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilishgan.
Bomdod namoziga o'z vaqtida turishga yordam beradigan ishlardan biri xuftondan keyin ko'p o'tirmay uyquga yotishdir. Erta yotish kishini tetik bo'lib uyg'onishiga va masjidga bora olishiga yordam beradi.
Manba: arabic.uz
Hurshid Ma'ruf tayyorladi
Raddiya: Islomda peshvolikni da’vo qiladigan guruh va oqimlar dindagi ayrim tushuncha va so‘zlarni g‘arazli maqsadlari yo‘lida buzib, noto‘g‘ri talqin qilishi hammaga ma’lum. Ular shu orqali musulmonlar hissiyotiga teginish, o‘zlariga tobelarni ko‘paytirish, dindor va ilmli bo‘lib ko‘rinishga harakat qiladi. “Tog‘ut” so‘zi ular ko‘p ishlatadigan, insonlarni, ayniqsa hukmdorlarni ayblashda qo‘llaydigan tushunchalardan biri. Aslida u nima? Qanday ma’nolarda ishlatiladi? Kimlar tog‘ut bo‘lishi mumkin?
“Tog‘ut” lafzi “tug‘yon” so‘zi bilan o‘zakdosh bo‘lib, Alloh belgilab qo‘ygan chegaradan chiqishga, kufrda haddan oshishga, isyon qilishga nisbatan ishlatiladi. Islomda Allohning yo‘lidan boshqa yo‘l “tog‘ut” deyiladi. Tog‘utning kattasi Shaytondir.
“Tog‘ut” kalimasi Qur’oni karimning sakkiz joyida zikr qilingan bo‘lib, ulamolarimiz uni turlicha tafsir qilgan. Umar ibn Xattob roziyallohu anhu, Imom Sha’biy, Imom Zahhok “Tog‘utdan murod – Shayton” degan. Imom Abu Oliya va Muhammad ibn Sirin tog‘ut sehrgar va folbin ekanini aytgan.
“Tafsiri Jalolayn”da tog‘ut so‘zi tafsiriga murojaat qilaylik: “Kim tog‘utga kufr keltirib, Allohga iymon keltirsa, batahqiq uzilmaydigan mustahkam tutqichni ushlagan bo‘ladi” (Baqara surasi, 256) va “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir. Ularni nurdan zulmatlarga chiqarurlar” (Baqara surasi, 257) oyatlarida tog‘utlar – but-sanamlar va Shayton, “Kitob (Tavrot)dan nasibador bo‘lganlarning “Jibt” va “Tog‘ut”ga sig‘inishlarini va kofirlarga “Shular mo‘minlardan ko‘ra to‘g‘riroq yo‘ldadir” deyishlarini ko‘rmadingizmi?!” (Niso surasi, 51) oyatida – Jibt va Tog‘ut Quraysh qabilasidagilarning ikki sanami, “O‘zlarini, Sizga nozil qilingan (Qur’on) va Sizdan oldin nozil qilingan (ilohiy kitoblar)ga iymon keltirgan, deb hisoblaydiganlarning hukm so‘rab, Tog‘ut huzuriga borishni xohlayotganlarini ko‘rmadingizmi?” (Niso surasi, 60) oyatidagi tog‘ut kufrda haddan oshgan, tug‘yonga ketgan Ka’b ibn Ashraf, “Kofirlar (esa) Tog‘ut yo‘lida jang qiladilar” (Niso surasi, 76-oyat) va “Kim Allohning la’natiga uchragan, g‘azabiga duchor bo‘lgan, maymun va cho‘chqaga aylantirilgan va tog‘utga ibodat qilgan bo‘lsa, ana o‘shalar yomon martabadagi va to‘g‘ri yo‘ldan butunlay adashgan kimsalardir” (Moida surasi, 60) oyatlarida ular Shayton, “Batahqiq, Biz har bir ummatga: “Allohga ibodat qiling va tog‘utdan chetlaning” deb payg‘ambar yuborganmiz” (Nahl surasi, 36-oyat) va “Tog‘utdan, unga ibodat qilishdan chetda bo‘lganlarga va Allohga qaytganlarga xushxabar bor” (Zumar surasi, 17-oyat) oyatlarida ham ular Shayton deb nazarda tutilgan.
Alloma Ibn Atiyya aytadi: “Ba’zi olimlar: “Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘utdir”, degan”. Fir’avn, Namrud va o‘zini iloh deb e’lon qilganlar va ibodat qilinadigan but-sanamlar tog‘ut deyiladi.
Muqotil roziyallohu anhu “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir” oyatidagi tog‘utni Ka’b ibn Ashraf va Huyay ibn Axtab deb tafsir qilgan. U ikkisi islom va musulmonlarga adovati cheksiz, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ko‘p aziyat bergan, musulmonlarga qarshi urushga juda ko‘p da’vat qilgan yahudiylardan edi.
Imom Navaviy aytadi: “Lays, Abu Ubayda, Kisoiy va ko‘pchilik tilshunoslar: “Tog‘ut – Alloh taolodan boshqa ibodat qilinadigan narsa”, degan”.
Shayx Muhammad Amin Shinqitiy: “Haqiqat shuki, Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘ut, eng katta tog‘ut esa Shaytondir”, deydi.
Tog‘ut so‘zining ma’nosi haqida buyuk mufassir Imom Tabariy “Jomi’ul bayon” tafsirida: “Fikrimcha, tog‘ut haqida to‘g‘ri gap shuki, tog‘ut Allohga tug‘yon qilib, Uni tark etib, Undan o‘zgaga ibodat qilingan narsadir. O‘sha ma’bud inson, shayton, but va boshqa narsalar bo‘lishi mumkin”, deydi.
Mufassir olim Hasan Tahsin Fayzli “tog‘ut” so‘zini “Allohdan uzoqlashtiradigan, uning amrlarini bajarishni man etadigan kimsalar”, deb izohlagan.
Demak, sahobai kiromlar, tobeinlar va ulamolarimizning so‘zlaridan tog‘ut kalimasi shayton, sehrgar, folbin va Allohdan boshqa ibodat qilinadigan har qanday narsa ekani ma’lum bo‘lmoqda.
Afsuski, hozirgi kunda ba’zi toifalar musulmon rahbarlarni tog‘ut deb atab, ularni osongina kofirga chiqarmoqda. Ularning uslubi xavorijlarnikiga o‘xshaydi. Ular arzimas narsalar tufayli iymonli odamni kofirga chiqarib, qonini halol hisoblab, qanchadan-qancha beayb musulmonlar umriga zomin bo‘lmoqda, islomning pok nomiga dog‘ tushirib, asl mohiyat va tamoyillarini yot va buzg‘unchi g‘oyalardan iborat fitnalar soyasiga tushirib qo‘ymoqda.
O‘tkirbek Sobirov
O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi