Sayt test holatida ishlamoqda!
10 Iyun, 2026   |   23 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:37
Shom
20:00
Xufton
21:36
Bismillah
10 Iyun, 2026, 23 Zulhijja, 1447

Farishtalar haqida nimalarni bilamiz?

10.01.2022   6405   3 min.
Farishtalar haqida nimalarni bilamiz?

Odamlar orasida farishtalar haqida turli fikrlar, gap-so'zlar yuradi. Buning sababi esa ular haqida to'liq ma'lumotga ega emasligidir.

Yaqinda men o'qigan kitob (musannif Habibulloh Sadriddin qori o'g'li) ana shunday asossiz fikr

va qarashlardan yiroq bo'lish, shu bilan birga, farishtalarni yaqindan tanishga yordam beradi.

Eng asosiĭsi, kitobda farishtalar haqidagi ma'lumotlar tushunarli, ixcham tarzda berilgan bŭlib, uni ŭqigan kishi malakut olami vakillari haqida zarur bilimga ega bŭladi.

Kitobda farishtalarga imon keltirish, ularning kim ekanligi, nomlari va sifatlari, maqomlari, ibodat qilishlari, amallari hamda vazifalari haqida batafsil sŭz yuritilgan.

Shuningdek, farishtalar kirmaĭdigan xonadonlar, gunohkor kishilarga ularning munosabatlari ham ëritilgan.

Farishtalarga imon keltirish imon shartlaridan biridir. Hŭsh, farishtalarga imon keltirish deganda nima tushuniladi? Bu haqda kitobda bundaĭ deĭiladi: “Farishtalarning mavjud ekanliklari, ularning maqom-martabalari, ŭzlarining vazifalariga munosib bŭlgan xalqiĭ (yaratilishga oid) va xulqiĭ sifatlari borligi, Rabbimizning roziligi uchun doimiĭ ibodatda bŭlishlari, Alloh huzurida turli darajalarga ega ekanliklari kabi sifatlariga bekamu kŭst imon keltirish tushuniladi”.

Tabiat hodisalari ŭz-ŭzidan bŭlayëtgandek tuyuladi. Ammo biz bilmagan sir-sinoatlar borki, ularni anglaganing saĭin Allohning qudratiga qoĭil qolasan, kishi. Jumladan, kitobda farishtalarning bulutlarni haĭdashi va ëmg'ir ëg'dirishi haqidagi qaĭdlari har birimizni mulohazaga, tafakkurga chorlaĭdi.

“Albatta, biz doimo guvohi bŭlib turgan bulutlarning suzib yurishi va bir joĭdan boshqa joĭga

kŭchishi kabi ishlarni ba'zi insonlar ŭz-ŭzidan sodir bŭladi ëki tabiat ularni yurg'izib turadi, deb ŭĭlaĭdi. Holat aslida undaĭ emas. Bulutlarni Alloh azza va jalla yurg'izib qŭĭgan...”. 

Har bir inson dunëga kelar ekan, uning yaralishida farishtalarning ham ŭz vazifalari

bor. Bu haqda kitobda bundaĭdeĭiladi: «Rahmga va homilani tasvirlashga vakil qilingan farishtalar bŭlib, ular homilani inson suratiga keltirish, quloq, kŭz, teri,

gŭsht, suyaklar va jinsini yaratish hamda ruh puflash kabi ishlarni bajaradi.

Abu Zar G'iforiĭ roziĭ allohu anhudan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh sollallohu alaĭhi va sallamning “Agar nutfa tashlanganida qirq kecha ŭtsa, Alloh taolo unga bir farishtani yuboradi. Farishta uni suvratlab, uning qulog'i, kŭzi, terisi, gŭshti va suyaklarini yaratadi. Sŭngra: “Eĭ Rabbim, erkakmi ëki ayëlmi?”deb sŭraĭdi. Rabbing esa ŭzi xohlaganidek hukm qiladi va farishtalar uni ëzib qŭyadi”, deganlarini eshitganman”, dedilar» (ImomMuslimrivoyati).

“Farishtalar” kitobini ŭqir ekansiz, qiziqarli manbalarni kŭplab uchratasiz. Bu esa sizga asarni bir nafasda ŭqib chiqishga zamin yaratadi.

Bobur YO'LChI o'g'li

jurnalist

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Shayx Muhammad Avvoma hazratlaridan bebaho nasihatlar

10.06.2026   27   2 min.
Shayx Muhammad Avvoma hazratlaridan bebaho nasihatlar

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Fazilatli imom, muhaddis, shayx Muhammad Avvoma hafizahulloh ziyoratlariga kelgan talabalarga aytadilar: “Men sizning ba’zi umumiy yoki muayyan masalalarga oid savollaringizga javob berishga vaqt ajratishim mumkin va siz ulardan foyda ko‘rasiz. Lekin buning o‘rniga men sizga ilm yo‘lida 60 yildan uzoqroq muddatda to‘plagan ayrim nasihatlarimni yetkazishni afzal ko‘raman.

“Unutmangki, ixlos – mo‘jizalar yaratadi. Buyuk olim Mavlono Qosim Nanutviy rahimahulloh na shoh, na qudratli hukmdor bo‘lgan, balki qishloqdan kelgan oddiy odam edi. Devbandda madrasaga asos soldi va natijada butun dunyo bo‘ylab son-sanoqsiz olimlarning yetishib chiqishiga xizmat qildi.

Pokistonlik Shayx Muhammad Amin Xarvaliy aytadi: “Pokistonning birgina Karachi shahrida 30 mingta islomiy ta’lim muassasasi mavjud bo‘lib, ularning ildizi Dorul Ulum Devbandga borib taqaladi. Xuddi shunday, Pokiston, Hindiston, Bangladesh, Janubiy Afrika, Angliya, Amerika va boshqa ko‘plab mamlakatlardagi minglab institutlarning barchasining onasi Dorul Ulum Devband sanaladi. Bu uning asoschisining ixlosi va musulmonlar manfaati uchun xizmat qilishga bo‘lgan xolis niyatining mevasidir.

Bomdod namozidan keyin Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning quyidagi duolarini o‘qishni unutmang:

 

اللهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلاً مُتَقَبَّلاً

O‘qilishi: Allohumma inniy asaluka ’ilman naafi’an va rizqon toyyiban va ’amalan mutaqobbalan.

Ma’nosi: Yo Allohim, Sendan foydali ilm, pokiza rizq, qabul bo‘ladigan amal so‘rayman!

Shom namozidan keyin esa, Qur’onda kelgan ushbu duoni o‘qing:

 

﴿رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّاب﴾

O‘qilishi: Robbanaa laa tuzig‘ qulubanaa ba’da iz hadaytanaa vahab lanaa milladunka rohmatan innaka antal vahhaab.

Ma’nosi: Ey Robbimiz, bizni hidoyat qilganingdan so‘ng qalblarimizni og‘dirmagin va bizga O‘z huzuringdan rahmat ato qilgin. Albatta Sening O‘zing ko‘plab ato qiluvchisan.


Alloh taolo Shayx Muhammad Avvoma va u kishining oilasini ikki dunyo yaxshiliklari bilan mukofotlasin, ularga baraka ato etsin, hamisha O‘z panohida saqlasin va ilmlaridan to‘liq foydalanishimizni nasib etsin.

 

Davron NURMUHAMMAD

Maqolalar