Odamlar orasida farishtalar haqida turli fikrlar, gap-so'zlar yuradi. Buning sababi esa ular haqida to'liq ma'lumotga ega emasligidir.
Yaqinda men o'qigan kitob (musannif Habibulloh Sadriddin qori o'g'li) ana shunday asossiz fikr
va qarashlardan yiroq bo'lish, shu bilan birga, farishtalarni yaqindan tanishga yordam beradi.
Eng asosiĭsi, kitobda farishtalar haqidagi ma'lumotlar tushunarli, ixcham tarzda berilgan bŭlib, uni ŭqigan kishi malakut olami vakillari haqida zarur bilimga ega bŭladi.
Kitobda farishtalarga imon keltirish, ularning kim ekanligi, nomlari va sifatlari, maqomlari, ibodat qilishlari, amallari hamda vazifalari haqida batafsil sŭz yuritilgan.
Shuningdek, farishtalar kirmaĭdigan xonadonlar, gunohkor kishilarga ularning munosabatlari ham ëritilgan.
Farishtalarga imon keltirish imon shartlaridan biridir. Hŭsh, farishtalarga imon keltirish deganda nima tushuniladi? Bu haqda kitobda bundaĭ deĭiladi: “Farishtalarning mavjud ekanliklari, ularning maqom-martabalari, ŭzlarining vazifalariga munosib bŭlgan xalqiĭ (yaratilishga oid) va xulqiĭ sifatlari borligi, Rabbimizning roziligi uchun doimiĭ ibodatda bŭlishlari, Alloh huzurida turli darajalarga ega ekanliklari kabi sifatlariga bekamu kŭst imon keltirish tushuniladi”.
Tabiat hodisalari ŭz-ŭzidan bŭlayëtgandek tuyuladi. Ammo biz bilmagan sir-sinoatlar borki, ularni anglaganing saĭin Allohning qudratiga qoĭil qolasan, kishi. Jumladan, kitobda farishtalarning bulutlarni haĭdashi va ëmg'ir ëg'dirishi haqidagi qaĭdlari har birimizni mulohazaga, tafakkurga chorlaĭdi.
“Albatta, biz doimo guvohi bŭlib turgan bulutlarning suzib yurishi va bir joĭdan boshqa joĭga
kŭchishi kabi ishlarni ba'zi insonlar ŭz-ŭzidan sodir bŭladi ëki tabiat ularni yurg'izib turadi, deb ŭĭlaĭdi. Holat aslida undaĭ emas. Bulutlarni Alloh azza va jalla yurg'izib qŭĭgan...”.
Har bir inson dunëga kelar ekan, uning yaralishida farishtalarning ham ŭz vazifalari
bor. Bu haqda kitobda bundaĭdeĭiladi: «Rahmga va homilani tasvirlashga vakil qilingan farishtalar bŭlib, ular homilani inson suratiga keltirish, quloq, kŭz, teri,
gŭsht, suyaklar va jinsini yaratish hamda ruh puflash kabi ishlarni bajaradi.
Abu Zar G'iforiĭ roziĭ allohu anhudan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh sollallohu alaĭhi va sallamning “Agar nutfa tashlanganida qirq kecha ŭtsa, Alloh taolo unga bir farishtani yuboradi. Farishta uni suvratlab, uning qulog'i, kŭzi, terisi, gŭshti va suyaklarini yaratadi. Sŭngra: “Eĭ Rabbim, erkakmi ëki ayëlmi?”deb sŭraĭdi. Rabbing esa ŭzi xohlaganidek hukm qiladi va farishtalar uni ëzib qŭyadi”, deganlarini eshitganman”, dedilar» (ImomMuslimrivoyati).
“Farishtalar” kitobini ŭqir ekansiz, qiziqarli manbalarni kŭplab uchratasiz. Bu esa sizga asarni bir nafasda ŭqib chiqishga zamin yaratadi.
Bobur YO'LChI o'g'li
jurnalist
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Intiqom mahkamasiga aylansangiz eng avvalgi qurbon o‘zingiz bo‘lasiz
Ba’zi insonlar juda ochiqko‘ngil bo‘lishadi. Ular o‘zlarining barcha haqlarini talab qilishmaydi, ko‘p ishlarga ahamiyat berishmaydi, gohida o‘zlarini bilmaganga olishadi. Umuman olganda ochiqko‘ngil, ko‘p narsani aniqlashtirishga urinaverishmaydi, har qanday gapga e’tibor qilaverishmaydi va o‘zlarini bunday mayda ishlar bilan qiynashmaydi. Yana shunday insonlar borki, yuqoridagi insonlarning aksi. Ochiqko‘ngillik nima ekanini bilishmaydi, zarra miqdorida bo‘lsin haqlari birovga o‘tib ketishiga yo‘l qo‘yishmaydi, insonlar bilan doimo haq talashib janjallashadi, kurashadi va kamdan-kam hollarda rozi bo‘lishadi.
Tabiiyki, ochiqko‘ngil insonning ko‘ngli xotirjam, iztirobdan yiroq bo‘ladi. Shuningdek, u insonlarning qalbiga yaqin, ularning muhabbatlariga munosib bo‘ladi. Insonlar bilan doimiy janjallashib yuradigan kishidan farqli ravishda uning qarshisida muvaffaqiyat eshiklari doim ochiq turadi. Ikkinchi toifadagi inson esa barcha gaplar va voqealarni tahlil qiladi, ulardan yaramas maqsadlarni izlaydi. Shu sababli o‘ziga turli tarafdan iztirobni jalb qiladi, insonlar uni yomon ko‘rishadi va o‘zlarini olib qochishadi.
Aslida, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam agar ikki ishdan biriga ixtiyor berilsa modomiki gunoh bo‘lmas ekan yengilini tanlardilar, agar gunoh bo‘lsa undan uzoqlashadilar. U zot aytadilar:
قال رسول الله صلى الله عليه و سلم: رحم الله عبدا سمحا إذا باع، سمحا إذا اشترى، سمحا إذا اقتضى
“Alloh (biror narsa) sotsa, sotib olsa va (haq) talab qilsa ham ochiq ko‘ngil bo‘ladigan bandaga rahm qilsin” (Imom Buxoriy rivoyati).
Shu’la: Ertaga iztirob chekmasligingiz uchun bugun qattiq harakat qiling.
Doktor Oiz al-Qarniyning
"Dunyodagi eng baxtli ayol" kitobidan