Haqiqiy musulmon qanday bo'ladi?
Hazrati Ali roziyallohu anhu xalifalik davrlarida u kishining sovutlari yo'qolib qoladi. Sovutni bir yahudiy odamning qo'lida ko'radilar. «Mening sovutim-ku», desalar, «Yo'q, meniki», deydi yahudiy. Hazrati Ali roziyallohu anhu xalifa bo'la turib, xalifaning bosh qozisi Shurayhga shikoyat qiladilar va ikkovlari mahkamaga boradilar. Halifa va bir oddiy yahudiy fuqaro. Yahudiy musulmonlar orasida tinch yashash ahdini olgan. Hazrati Ali roziyallohu anhu «Bu sovut meniki. Sovutni sotmaganman, birovga bermaganman. Yo'qotib qo'ygan edim. Bugun esa bu odamning qo'lida ko'rdim», deydilar. «Dalilingiz bormi, ey mo'minlar amiri?» deydilar qozi Shurayh. «Dalilim yo'q, guvohim ham yo'q», deydilar u zot. Shunda qozi Shurayh hukmni yahudiyning foydasiga chiqarib beradi, chunki yahudiy «Sovut meniki», deb turibdi. Masala shu bilan tugaydi. Hazrati Ali roziyallohu anhu chiqib ketayotsalar, haligi yahudiy u kishini to'xtatib, «Ey Ali, bu qanday dinki, o'zining halifasini zarariga, g'ayridinning foydasiga hukm chiqarib bersa? Bu, albatta, adolatli din ekan. Men sovutingizni otingizdan tushib qolgan mahalda topib olgan edim. Bu sizning sovutingiz. Endi men ham musulmon bo'laman» deb, hazrati Ali roziyallohu anhuning qo'lida musulmon bo'ladi va sovutni tutqazadi. Hazrati Ali roziyallohu anhu: «Musulmon bo'lgan bo'lsang, bu sovut senga sovg'a», deganlar. Bu ham, albatta, bag'rikenglikka go'zal misollardan bo'ladi.
Endi mana shu masalalarni eshitib turib, bugun musulmonni kofir deyayotgan musulmonning ahvoliga qarang. Imom Muslim Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qiladilar: «Qaysi bir musulmon o'z birodariga «Ey kofir!» desa, ikkovidan biri bu narsaga albatta duchor bo'ladi. Agar u birodari aytganidek bo'lsa, kofir bo'ladi. Unday bo'lmasa, aytgan odamning o'zi kofir bo'ladi». Shuning uchun birovni kofir deyish, odamlarni kofirga, musulmonga ajratish yaxshi emas. Bu ishga savob ham va'da qilinmagan. Aksincha, juda og'ir gunohkor bo'lish mumkin, iymondan, dindan ayrilib qolish mumkin. Bu juda xatarli narsa. Bir odam kofirning amalini qilsa, ochiq-oydin kofirning so'zini gapirsa, avval u ogohlantiriladi, «Sen kofirning gapini gapiryapsan, kofirning amalini qilyapsan, bilib qilyapsanmi, bilib aytyapsanmi?» deb so'raladi. Agar u «Ha, bilib qilyapman» desa ham, darrov hukm berilmaydi. Avval uni insofga, hidoyatga chaqiriladi. Foydasi bo'lmasa, qamab qo'yiladi. Islom davrida shunday bo'lgan. Oxirigacha qaytmasa, bilib turib, qasddan shunday qilayotgan bo'lsa, murtad hukmi berilib, shunda ham qaytmasa, keyingina qatl qilinadi. Ilgarilari shunday hukm bo'lgan, endi esa yo'q. Ammo o'sha odam adashib, bilmay aytdim desa, tavba qiladi, tamom. Hullas, bir musulmon o'sha gapi bilan kofir bo'lib qolmaydi. Bugun ozgina o'ziga yoqmagan yo'lni ko'rsa, o'zlarining aytganini gapirmasa, shu xalqni to'g'ri yo'lga boshlab kelayotgan imomlarni tap tortmasdan kofir deyayotganlar ham o'zbeklar, musulmonlar. Ularga birov buning uchun biron narsa mukofot va'da qildimi? Qancha ko'p odamni kofir deb e'lon qilib bersang, shuncha ko'p pul beramiz, deganmi? Holbuki yuqoridagi hadisda o'qidik, bir odamni musulmon qilish qanchalik fazilatli ekanligini...
Imom Sha'roviy rahmatullohi alayh o'zlarining «Tazkirot»larida bir yosh, bemazhab yigit bilan bahs qilganlarini aytib berganlar. U bemazhab terrorchi bola ekan. Uni tutib, imom Sha'roviyning oldiga olib kelishgan. Shunda imom uni insofga chaqirganlar, o'sha suhbatlari keltirilgan. Imom Sha'roviy «Sening fikringcha, musulmon diyorida tungi klublarga borib o'ynayotgan musulmon erkak, musulmon ayollarni o'ldirish kerakmi? Portlatish kerakmi?» desalar, haligi terrorist: «Albatta, ularni portlatish kerak. Ular kofir, ular gunohkor. Ularning qoni halol», deydi. «Ularni o'sha gunoh qilayotgan xollarida o'ldirsang, portlatsang ular qayerga borishadi? Do'zaxga tushadimi?» deydilar imom. Haligi yigit «Albatta», deydi. «Demak, sening vazifang odamlarni do'zaxga tiqish ekan-da? Unda sen bilan shaytonning vazifasi bir ekan. Holbuki Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzuridan bir kuni bir yahudiy odamning tobuti olib o'tilganda, o'rinlaridan turib, yig'laganlar, «Men buni do'zaxdan qutqarib qola olmadim», deganlar. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir insonni do'zaxdan saqlab qola olmaganlariga yig'layaptilar. Sen esa uni do'zaxga hukm qilib, xursand bo'lyapsan. Demak, sening yo'ling Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning yo'lidan boshqa ekan. Sening yo'ling shaytonning yo'li bilan bir yo'l ekan» deb, uni mot qilgan ekanlar imom Sha'roviy. Bunga o'xshash muzokaralar ko'p o'tgan.
Ustoz Rahmatulloh Termiziy hafizahulloh
O‘zbekiston va Indoneziya o‘rtasida ziyorat turizmi yangi bosqichga chiqmoqda
G‘arbiy Yava provinsiyasining ma’muriy markazi Bandung shahrida O‘zbekiston turizm imkoniyatlariga bag‘ishlangan tadbir tashkil etildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Mazkur tadbir O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi va ziyorat turizmi imkoniyatlarini Indoneziya jamoatchiligiga keng tanitish, ikki davlat o‘rtasida turizm sohasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishga qaratildi.
Tadbir avvalida G‘arbiy Yava provinsiyasining iqtisodiy va demografik salohiyati haqida ma’lumot berildi. Aholisi qariyb 51 millionni tashkil etuvchi mazkur hudud Indoneziyaning eng yirik va iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan mintaqalaridan biri hisoblanadi.
Hududda avtomobilsozlik, elektronika, to‘qimachilik, kimyo sanoati, logistika va xizmat ko‘rsatish sohalari jadal rivojlangan. Shu bilan birga, G‘arbiy Yava Indoneziyada haj va umra xizmatlari bozorining yetakchi markazlaridan biri sifatida ham tanilgan bo‘lib, aholisining katta qismi musulmonlardan iborat.
Uchrashuvda qayd etilganidek, G‘arbiy Yavada yuzlab litsenziyalangan haj va umra turoperatorlari faoliyat yuritadi va har yili yuz minglab fuqarolar muqaddas safarlarni amalga oshiradi. Bandung shahri esa diniy-ma’rifiy markaz sifatida muhim o‘rin tutadi. Aynan shu omillar O‘zbekiston bilan ziyorat turizmi yo‘nalishida hamkorlik uchun katta imkoniyatlar mavjud ekanini ko‘rsatadi.
Tadbirning asosiy qismi O‘zbekistonning tarixiy shaharlari – Samarqand, Buxoro, Xiva va Termizning islom sivilizatsiyasidagi o‘rni, mamlakatdagi muqaddas qadamjolar, buyuk allomalar merosi hamda so‘nggi yillarda turizm sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarga bag‘ishlandi.
Shu bilan birga, zamonaviy turistik infratuzilma, xalqaro standartlarga javob beradigan mehmonxonalar, transport-logistika imkoniyatlari va xorijiy mehmonlar uchun yaratilgan qulayliklar haqida batafsil ma’lumot berildi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi hamda Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari faoliyatiga bag‘ishlangan maxsus videoroliklar ham namoyish etildi. Taqdimot ishtirokchilarda katta qiziqish uyg‘otdi.
So‘zga chiqqan G‘arbiy Yava Haj va umra uyushmasi rahbarlari O‘zbekiston bilan hamkorlikni rivojlantirish katta salohiyatga ega ekanini ta’kidladi. Ularning fikricha, O‘zbekiston islom sivilizatsiyasining muhim markazlaridan biri bo‘lib, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Bahouddin Naqshband kabi allomalar merosi indoneziyalik musulmonlar uchun katta ma’naviy ahamiyatga ega.
Shuningdek, Jakarta va Toshkent o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovlarni yo‘lga qo‘yish turizm sohasidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqishi qayd etildi. G‘arbiy Yavadagi yirik turoperatorlar, jumladan “DAGO Travel” kabi kompaniyalar O‘zbekiston yo‘nalishiga katta qiziqish bildirmoqda. Ayrim operatorlar har yili yuzlab indoneziyalik ziyoratchilarni O‘zbekistonga yuborish amaliyoti mavjudligini qayd etdi.
Tadbir ishtirokchilari Samarqand, Buxoro va Termiz kabi shaharlarni o‘z ichiga olgan turpaketlar indoneziyalik sayyohlar uchun juda jozibador ekanini ta’kidladi.
Anjuman yakunida O‘zbekistonga safar qilish tartibi, viza rejimlari, aviaqatnovlar, mehmonxona infratuzilmasi va turoperatorlar bilan hamkorlik masalalari muhokama qilindi.
Ushbu taqdimot O‘zbekiston va Indoneziya o‘rtasidagi ziyorat turizmi sohasida hamkorlikni yanada kengaytirish, madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash hamda mamlakatimizga indoneziyalik sayyohlar oqimini oshirishda muhim qadam bo‘lib xizmat qildi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
