Shayx Jaloliddin Suyutiy rahimahulloh aytadilar: “Men shayx Shamsiddin ibn Qamohani o'zining Abul Abbosiy Mustag'firiydan (hadis) jamlanmasi ustida topdim, shunda u (menga bir hadisni qanday o'rganganini) hikoya qilib: “Men imom Abu Homidil Misriydan ilm izlash orzusida, Misrga borishga qaror qildim. U zot bilan ko'rishganda Holid ibn Validdan rivoyat bo'lgan hadisni so'zlab berishini so'radim. U zot meni bir yil ro'za tutishga buyurdi. Bir yil ro'za tutib, so'ngra o'sha maqsad ilinjida yana u kishining huzurlariga qaytdim. Shunda u zot menga o'z shayxidan to Holid ibn Validgacha bo'lgan sanad ila u hadisni aytib berdi”, dedi. Ushbu hadis quyidagicha edi. Holid ibn Valid roziyallohu anhu aytadilar:
— Bir kishi Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib u kishiga:
— Men sizdan dunyo va oxirat haqidagi ba'zi narsalarni so'ramoqchiman,-dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Senga ma'lum bo'lmagan narsalar haqida so'ra.—dedilar.
— Ey Allohning Payg'ambari sollallohu alayhi vasallam, men odamlarning olimrog'i bo'lishni xohlayman?!
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Allohga taqvo qil, odamlarning olimrog'i bo'lasan!—dedilar.
— U: Insonlarning mol-dunyosi ko'pi bo'lishni yaxshi ko'raman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Qanoatli bo'l, insonlarning eng boyi bo'lasan! — dedilar.
— U: Men insonlarning afzalrog'i bo'lishni yoqtiraman?! — dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Insonlarning yaxshisi — ularga foydasi tegadigan kishidir, insonlarga manfaat etkazuvchi bo'lgin!—dedilar.
— U: Insonlarning odilrog'i bo'lishni yaxshi ko'raman?!- dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: O'zinga yaxshi ko'rgan narsani, boshqa odamlar uchun ham yaxshi ko'r, insonlarning odilrog'i bo'lasan!—dedilar.
— U: Men Allohga insonlarning xosrog'i bo'lishni xohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Alloh zikrini ko'paytir, Alloh taologa bandalarning xosrog'i bo'lasan!—dedilar.
— U: Ehson qiluvchilardan bo'lishni yaxshi ko'raman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Allohga Uni ko'rib turgandek, agar unday qilolmasang, U seni ko'rib turgandek ibodat qil.—dedilar.
— U: Iymonim komil bo'lishini yoqtiraman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Hulqingni go'zal qil, iymoning komil bo'ladi!—dedilar.
— U: Toat qiluvchilardan bo'lishni yaxshi ko'raman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Allohning farzlarini ado qilgin, toat qiluvchilardan bo'lasan!—dedilar.
— U: Qiyomat kuni nurli holda hashr qilinishimni yaxshi ko'raman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Hech kimga zulm qilma! Qiyomatda nurli holda hashr qilinasan!—dedilar.
— U: Robbim taboraka va taolo menga rahm qilishini yaxshi ko'raman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: O'zinga va Allohning yaratganlariga rahm qil, Alloh senga rahm qiladi!—dedilar.
— U: Gunohlarim oz bo'lishini xohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Allohga istig'for ayt, gunohlaring kamayadi!—dedilar.
— U: Odamlarning karamlirog'i bo'lishni hohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Alloh haqida uning xalqiga shikoyat qilma, insonlarning karamlirog'i va ulug'rog'i bo'lasan!—dedilar.
— U: Rizqimni keng bo'lishini xohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Doimo tahoratli bo'lgin! Rizqing kengaytiriladi!—dedilar.
— U: Alloh va Uning rasuliga suyukli bo'lishini xohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Alloh va Uning rasuli yaxshi ko'rgan narsalarni yaxshi ko'r, Alloh va Uning Payg'ambari g'azab qilgan narsaga sen ham g'azab qil!—dedilar.
— U: Allohning noroziligidan omonda bo'lishni xohlayman?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Hech kimga g'azab qilma, Allohning g'azabi va noroziligidan omonda bo'lasan!—dedilar.
— U: Alloh ayblarimni yashirishini istardim?!—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Birodarlaring aybini yashirsang, Alloh seningayblaringni yashiradi!—dedilar.
— U: Mening xatolarimni o'chirib yuboradigan narsa nima?—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Allohdan qo'rqib to'kilgan ko'z yoshi, xuzu'va kasalliklar!—dedilar.
— U: Allohning nazdida yaxshilikning qaysi biri afzalroq?—dedi.
— U zot sollallohu alayhi vasallam: Husni xulq , tavoze', balolarga sabr qilish vaqadarga rozi bo'lish!—dedilar.
— U: Allohning nazdida qaysi gunoh ulkan?—dedi.
— U zot: Yomon xulq va baxil bo'lish!—dedilar.
— U: Rohmanning g'azabini so'ndiradigan amal nima?—dedi.
— U zot: Maxfiy sadaqalar qilish va silai rahm!—dedilar.
— U: Jahannamni o'tini nima o'chiradi?—dedi.
— U zot: Ro'za!—dedilar.
Manbalar asosida
Ho'jaobod tuman “Yetti chinor” jome masjidi imom noibi
Muhammadkuddus Abdulmannon tayyorladi
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati