Alloh taolo bizga go'zal, ozod va obod Vatan ato etdi. Allohga cheksiz hamdlar bo'lsinki yurtimizga istiqlol ne'mati bergan ulug' imkoniyatlardan biri bu xalqimizning hurlik va ozodligi, uning kafolatlarini ta'minlovchi bosh qomusimiz O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi sanaladi.
Joriy yilning 8 dekabr' sanasida ham milliy an'analarimizga monand ravishda O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligi kunini keng nishonlaymiz. Biz bu bayramni chin yurakdan, dildan kutamiz. Sababi, ushbu muhim hujjatning muqaddimasidan tortib har bir moddasi yuksak tafakkur bilan ishlangan. Eng asosiyni insoniylik qadri va qiymati kafolati muxrlab qo'yilgan.
Undagi moddalar mazmuni jahon andozalariga mos kelishi, insonparvarligi, kishilarning vijdon erkinligi, iymon-e'tiqodini himoya qilishi va boshqa qator muhim jihatlarni o'zida aks ettirganligi dunyo miqyosidagi qonunshunoslar tomonidan haqli ravishda e'tirof etilgan.
Bosh Qomusimizning katta bir imkoniyatlaridan biri shuki, yurtimizga asriy qadriyatlar qatori muqaddasi dinimiz e'zozi ham o'z o'rniga qo'yilgandir.
Islomni ulug'lagan, uning insonni ma'naviy kamolotini targ'ib qilishga xizmat qiluvchi ta'limotini hurmatlagan yurtdoshlarimiz esa bugun emin-erkin ibodat qilishayapti. Joylarda yuzlab masjidlar, islom oliy va o'rta maxsus o'quv yurtlari faoliyat olib boryapti.
Mazkur asosiy qonunda fuqarolarimizning din sohasidagi huquq va erkinliklarining ta'minlanishi uzoq yillar dinga nisbatan taziyq ostida yashagan xalqimiz uchun katta ahamiyatga ega bo'ldi. Demokratiyaning asosiy tamoyillaridan biri bo'lgan, e'tiqod erkinligini ta'minlash masalasi Konstitutsiyada o'z aksini to'liq topgan. O'zbekiston Konstitutsiyasining 31-moddasida hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlandi. Aniqrog'i, har bir inson xohlagan dinga e'tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e'tiqod qilmaslik huquqiga ega bo'ldi. Hech qaysi din davlat dini darajasiga ko'tarilmasligi, barcha millat, elat va din vakillarining qonun oldida teng ekanliklari jahon hamjamiyatida o'z o'rniga ega bo'lgan yurtimizning demokratik tamoyillarga asoslangan mustaqil taraqqiyot yo'liga ega davlat ekanligining yorqin dalili sifatida namoyon bo'ldi.
O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 18-soddasida: «O'zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo'lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e'tiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqeidan qat'i nazar, qonun oldida tengdirlar», deb belgilab qo'yilgan.
Istiqlol yillarida diniy bag'rikenglik masalasi yurtimiz bosh shiorlaridan biri sifatida maydonga chiqdi. Bugun mamlakatimizda 130 dan ortiq millat va 16 ta diniy konfessiya vakillari ahil va bahamjihatlikda yashamoqdalar. Bu ham bo'lsa qomusimiz kafolatidir.
Birgina bu moddani tahlil qiladigan bo'lsak, Alloh taoloning: «Ey insonlar! Darhaqiqat, Biz sizlarni birerkak (Odam) va bir ayol (Havvo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tanishishingiz uchun sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila (elat)lar qilib qo'ydik. Albatta, Alloh nazdida (eng azizu) mukarramrog'ingiz taqvodorrog'ingizdir. Albatta, Alloh biluvchi va xabardor zotdir»(Hujurot surasi, 13-oyat), oyatiga hamohang tarzida belgilab qo'yilganligini ko'rishimiz mumkin.
Muxtasar qilib aytganda, Konstitutsiya millatimiz fahri. Dinimiz ko'rsatmalarini ham bu qomusimizda ko'rishimiz mumkin. Mamlakatimiz bag'rikenglik sohasida dinlar va millatlararo totuvlik, hamjihatlik o'rnata olgan hamda bu sohada boshqalarga namuna bo'la oladigan davlat sifatida jahonda o'z o'rniga egadir.
Shu fursatdan foydalanib, barcha yurtdoshlarimizni Davlatimiz qomusi Konstitutsiya qabul qilingan kun bilan samimiy muborakbod etib qolaman.
Alloh taolo yurtimizni tinch, osmonimizni musaffo, barcha xalqimizni o'zaro hamjihatlik, tinchlik va totuvlikda yashashlari Yaratganning o'z bardavom aylashligini so'rab qolaman.
Mirzamaqsud domla Alimov
O'zbekiston musulmonlari idorasining Andijon viloyati vakili,
viloyat bosh imom-xatibi
Alloh taoloning insonlarga bergan barcha ne’matlari omonat bo‘lganidek molu davlat ham omonat. Shu bois uni buyurilgan joylarga sarflash kerak.
Qur’oni karimning ko‘p oyatlarida ehson haqida oyat bor. Jumladan, Oli Imron surasida bunday deyiladi: “Suygan narsalaringizdan ehson qilmagu ningizgacha sira yaxshilikka (jannatga) erisha olmaysizlar. Nimaniki ehson qilsangiz, albatta, Alloh uni biluvchidir” (Oli Imron surasi, 92-oyat).
Boshqa bir oyati karimada: “Sadaqalaringizni agar oshkora bersangiz, juda yaxshi. Bordiyu, kambag‘allarga pinhona bersangiz – o‘zingiz uchun yanada yaxshiroqdir va (U) gunohla ringizdan o‘tar. Alloh qilayotgan (barcha) ishlaringizdan xabardordir”, deya marhamat qilinadi (Baqara surasi, 271-oyat).
Oyatning zohiridan sadaqalarning barcha turlarini oshkora yoki pinhona berishning joiz ligi, ammo pinhona afzal ekani ma’lum bo‘ladi. Lekin ba’zi ulamolar farz yoki vojib sadaqalarni, ya’ni zakot, ushr, fitr sadaqasi va kafforatlarni oshkora bergan afzal, ixtiyoriy nafl sadaqalar esa pinhona berilgani yaxshidir, deydilar. Zero, vojib sadaqalar pinhona berilsa, odamlar orasida zakot berilmayapti, degan shubhalar tug‘ilishi mumkin. Ammo nafl sadaqalar ham ba’zan boshqalar ko‘rib o‘rnak olsin, degan maqsadda oshkora berilgani yaxshi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Albatta sadaqa o‘z egasini qabr issiqli gidan saqlaydi. Sadaqa qiluvchi mo‘min qiyomat kuni o‘z sadaqasi soyasida turadi”, deganlar (Imom Tabaroniy rivoyati). Shu bilan birga, sadaqa gunohlarning o‘chirilishiga sabab bo‘ladi. Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “…Suv olovni o‘chirganidek sadaqa gunohlarni o‘chiradi”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati).
Ulamolarimiz ehson qilish insonning iymonini tasdiqlovchi amal deyishgan. Chunki kishi ehson berib, iymonini sinovdan o‘tkazadi. Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Sadaqa hujjat va dalildir (ya’ni iymoni borligiga)”, deganlar (Imom Termiziy rivoyati). Demak, saxovat qilish bilan kishi yana bir bor iymoni mustahkamligini tasdiqlovchi hujjatni qo‘lga kiritgan bo‘ladi.
Hadisda: “Uch narsaga qasam ichaman: bandaning moli sadaqa ila nuqsonga uchramas. Banda bir zulmga uchrasa-yu, unga sabr qilsa, albatta, Alloh uning izzatini ziyoda qilur. Banda tilanchilik eshigini ochsa, albatta, Alloh unga faqirlik eshigini ochar”, deyilgan (Imom Ahmad rivoyati).
Afsuski, bugun moldunyosi bo‘laturib, yaqinlariga, qavmqarindoshu muhtojlarga yordam bermayotgan insonlarni ko‘plab uchratamiz. Bunday insonlar haqida Alloh taolo: «Sizlarning (har) biringizga o‘lim kelganda: “Ey Rabbim! Meni ozgina (tirik) qoldirsangchi, men sadaqa qilib, solih (banda)lardan bo‘lsam!” deb qolishidan ilgari Biz sizlarga rizq qilib bergan narsalardan ehson qilingiz!» (Munofiqun surasi, 10-oyat) deya ogohlantiradi. Kuchquvvatning borida, boylikning ko‘pligida sadaqa qilishni esga ham olmay, o‘lim elchisi eshik qoqib kelganda Allohga yolvorib: “Meni ozgina (tirik) qoldirsangchi, men sadaqa qilib, solih (banda)lardan bo‘lsam!” degandan foyda yo‘q. Balki yoshlikda, kuchquvvat borida ibodatlarni o‘rnida ado etib, xayru ehson qilib, o‘zgalarning hojatini chiqarib, savob amallarni ko‘paytirish kerak.
Qolaversa, saxovatli kishi bu amallari bilan ulkan ajrlarni qo‘lga kiritadi. Hadisi shariflarda boquvchisi yo‘q va miskinlarga yordam bergan kimsa haqida bunday deyilgan: “Beva va miskinlarni boqish yo‘lida sa’y-harakat qiluvchi kishi xuddi Alloh yo‘lida jiddu jahd qiluvchi kishidek va kunduzi ro‘zador, kechasi esa ibodatda qoim bo‘lgan kishidek (ajr-savobga ega bo‘ladi)” (Imom Buxoriy rivoyati). Alloh taolo barchamizni saxovatli insonlar safidan joy olishimizni nasib aylasin!
Shodlik BOYNAZAROV, Xiva tumani
“Xon Ismoil Jurjoniy” jome masjidi imom-xatibi