Konstitutsiya baxtimiz qomusidir
Alloh taolo bizga go'zal, ozod va obod Vatan ato etdi. Allohga cheksiz hamdlar bo'lsinki yurtimizga istiqlol ne'mati bergan ulug' imkoniyatlardan biri bu xalqimizning hurlik va ozodligi, uning kafolatlarini ta'minlovchi bosh qomusimiz O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi sanaladi.
Joriy yilning 8 dekabr' sanasida ham milliy an'analarimizga monand ravishda O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganligi kunini keng nishonlaymiz. Biz bu bayramni chin yurakdan, dildan kutamiz. Sababi, ushbu muhim hujjatning muqaddimasidan tortib har bir moddasi yuksak tafakkur bilan ishlangan. Eng asosiyni insoniylik qadri va qiymati kafolati muxrlab qo'yilgan.
Undagi moddalar mazmuni jahon andozalariga mos kelishi, insonparvarligi, kishilarning vijdon erkinligi, iymon-e'tiqodini himoya qilishi va boshqa qator muhim jihatlarni o'zida aks ettirganligi dunyo miqyosidagi qonunshunoslar tomonidan haqli ravishda e'tirof etilgan.
Bosh Qomusimizning katta bir imkoniyatlaridan biri shuki, yurtimizga asriy qadriyatlar qatori muqaddasi dinimiz e'zozi ham o'z o'rniga qo'yilgandir.
Islomni ulug'lagan, uning insonni ma'naviy kamolotini targ'ib qilishga xizmat qiluvchi ta'limotini hurmatlagan yurtdoshlarimiz esa bugun emin-erkin ibodat qilishayapti. Joylarda yuzlab masjidlar, islom oliy va o'rta maxsus o'quv yurtlari faoliyat olib boryapti.
Mazkur asosiy qonunda fuqarolarimizning din sohasidagi huquq va erkinliklarining ta'minlanishi uzoq yillar dinga nisbatan taziyq ostida yashagan xalqimiz uchun katta ahamiyatga ega bo'ldi. Demokratiyaning asosiy tamoyillaridan biri bo'lgan, e'tiqod erkinligini ta'minlash masalasi Konstitutsiyada o'z aksini to'liq topgan. O'zbekiston Konstitutsiyasining 31-moddasida hamma uchun vijdon erkinligi kafolatlandi. Aniqrog'i, har bir inson xohlagan dinga e'tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e'tiqod qilmaslik huquqiga ega bo'ldi. Hech qaysi din davlat dini darajasiga ko'tarilmasligi, barcha millat, elat va din vakillarining qonun oldida teng ekanliklari jahon hamjamiyatida o'z o'rniga ega bo'lgan yurtimizning demokratik tamoyillarga asoslangan mustaqil taraqqiyot yo'liga ega davlat ekanligining yorqin dalili sifatida namoyon bo'ldi.
O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 18-soddasida: «O'zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo'lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e'tiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqeidan qat'i nazar, qonun oldida tengdirlar», deb belgilab qo'yilgan.
Istiqlol yillarida diniy bag'rikenglik masalasi yurtimiz bosh shiorlaridan biri sifatida maydonga chiqdi. Bugun mamlakatimizda 130 dan ortiq millat va 16 ta diniy konfessiya vakillari ahil va bahamjihatlikda yashamoqdalar. Bu ham bo'lsa qomusimiz kafolatidir.
Birgina bu moddani tahlil qiladigan bo'lsak, Alloh taoloning: «Ey insonlar! Darhaqiqat, Biz sizlarni birerkak (Odam) va bir ayol (Havvo)dan yaratdik hamda bir-birlaringiz bilan tanishishingiz uchun sizlarni (turli-tuman) xalqlar va qabila (elat)lar qilib qo'ydik. Albatta, Alloh nazdida (eng azizu) mukarramrog'ingiz taqvodorrog'ingizdir. Albatta, Alloh biluvchi va xabardor zotdir»(Hujurot surasi, 13-oyat), oyatiga hamohang tarzida belgilab qo'yilganligini ko'rishimiz mumkin.
Muxtasar qilib aytganda, Konstitutsiya millatimiz fahri. Dinimiz ko'rsatmalarini ham bu qomusimizda ko'rishimiz mumkin. Mamlakatimiz bag'rikenglik sohasida dinlar va millatlararo totuvlik, hamjihatlik o'rnata olgan hamda bu sohada boshqalarga namuna bo'la oladigan davlat sifatida jahonda o'z o'rniga egadir.
Shu fursatdan foydalanib, barcha yurtdoshlarimizni Davlatimiz qomusi Konstitutsiya qabul qilingan kun bilan samimiy muborakbod etib qolaman.
Alloh taolo yurtimizni tinch, osmonimizni musaffo, barcha xalqimizni o'zaro hamjihatlik, tinchlik va totuvlikda yashashlari Yaratganning o'z bardavom aylashligini so'rab qolaman.
Mirzamaqsud domla Alimov
O'zbekiston musulmonlari idorasining Andijon viloyati vakili,
viloyat bosh imom-xatibi
Bir hadis, bir nasihat va bir umrlik ibrat
Hayot yo‘llarida yurar ekanmiz, turli xarakterdagi insonlarga duch kelamiz. Ayniqsa, katta yo‘llar, tig‘iz harakat va mashina ruli ortidagi muhit haydovchidan nafaqat chaqqonlikni, balki mustahkam asab va yuksak sabr-toqatni ham talab qiladi.
Yo‘ldagi sinov va birgina hadis
Oltmish yoshlarga borib qolgan, biroz jahldor bo‘lsa-da, dilkash, ko‘ngli askiyaga moyil qadrdon tanishlarimdan biri haydovchilik kasbi ortidan umr o‘tkazib kelmoqda. Ko‘pchilikning og‘irini yengil qilib kelayotgan bu insonning ismi Sobir. Ammo ismiga monand sabri sal kamroq.
Kunlarning birida uning mashinasida ketarkanman, kutilmaganda yo‘ldagi boshqa haydovchining beparvoligi sabab Sobir aka so‘kinib yubordi. G‘azabi biroz bosilgach, unga Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalomning g‘azabning yomon oqibatlari haqidagi muborak hadislaridan birini sekingina eslatib o‘tdim. O‘sha paytda u kishi hech qanday munosabat bildirmadi: ehtimol, hali jahldan to‘liq tushmagandir. Manzilga yetib, odatdagiday samimiy xayrlashdik.
Oradan vaqt o‘tib ko‘rishganimizda Sobir aka o‘tgan voqeani iliqlik bilan esladi. Haydovchiga aytgan so‘zlaridan keyin qattiq ezilganini, men eslatgan hadis uning uchun katta ibrat bo‘lganini yashirmadi. Hozir ham g‘azabi toshganda o‘sha suhbat esiga tushib, o‘zini darhol qo‘lga olishini aytadi. O‘zidan ancha yoshi kichik insonni omma oldida “ustoz” deb izzatlashi, aytilgan birgina nasihatdan yetarli xulosa chiqara olgani uning naqadar sof va oliyjanob qalb egasi ekanini ko‘rsatadi.
Hissiyot jilovidagi haqiqatlar
“G‘azab umri kalta aqlsizlikdir”. Buyuk allomalar bejiz bunday demaganlar. Hayotimizda tilga va qo‘lga erk bermaslik, hissiyotlarni jilovlay olmaslik oqibatida qanchadan-qancha oilalar buzilib ketgani, yaqin qarindosh-urug‘lar va qadrdon do‘stlarning orasi uzilib qolgani achchiq haqiqatdir.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga kelib: "Yo Rasululloh, menga bir nasihat qiling”, degan sahobalarga U zot qisqa va lo‘nda qilib: “G‘azablanma”, deb javob berganlar.
Bu bejiz emas, chunki g‘azab insonning aql-idrokini o‘g‘irlaydi, obro‘siga putur yetkazadi va keyinchalik tuzatib bo‘lmas xatolarga yetaklaydi.
Har qanday vaziyatda ham insonligimizni, aql va tafakkur sohibi ekanligimizni unutmasligimiz lozim. Qachonki, jahlimiz chiqsa, aqlimiz qochmasligi kerak. So‘nggi pushaymondan ko‘ra, lahzalik jahlni ichga yutib, sokinlikni saqlash har doim yaxshiroq natija beradi. Unutmang, tinchlik va xotirjamlik – eng buyuk boylikdir.
Muallif: Anvar Ermamatov, "Zarafshon" nashri.
