10.12.2021 y. Cafar va unga doir odoblar
SAFAR VA UNGA DOIR ODOBLAR
Muhtaram azizlar! Inson hayoti doim bir maromda, bir joyda kechmaydi. U har xil sabablar bilan uzoq yaqinlarga turli muddatlarda safar qilishga ehtiyoj sezadi. Haqiqatda musulmon kishi haj va umra, ilm talabi, rizq izlash, yaqin kishisini ziyorat qilish va hakazo safarlarga chiqadi.
Alloh taolo bandalarini sayohat qilish, uning ne'mat va yaratganlaridan ibratlanishga buyurib shunday deydi:
(قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ)
سورة العنكبوت 20
ya'ni: “(Ey, Muhammad!) Ayting: «Yerda sayr qilib, (Alloh) qanday qilib yaratishni boshlaganini ko'ringiz!” (Ankabut surasi, 20-oyat).
Quyidagi oyatda esa sayohat qilib o'tgan ummatlarning holidan ibrat olishga chaqiriladi:
(قُلْ سِيرُواْ فِي الأَرْضِ ثُمَّ انظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ)
سورة الأنعام11
ya'ni: “Ayting: “Yerni sayr qilib (aylanib) chiqingiz. So'ngra (payg'ambarni) yolg'onchiga chiqarganlarning (oxir)oqibati ne bo'lganini ko'ringiz!”” (An'om surasi, 11-oyat).
Keyingi oyatda turli maqsadlarda sayohat qilishga buyurilmoqda:
( هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِن رِّزْقِهِ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ)
سورة الملك 15
ya'ni: “U (Alloh) sizlarga Yerni xoksor (bo'ysunuvchi) qilib qo'ygan zotdir. Bas, u (Yer)ning har tomonida (sayohat, tijorat yoki dehqonchilik qilib) yuraveringiz va (Allohning bergan) rizqidan tanovul qilingiz! (Qiyomat kuni) tirilib chiqish Uning huzurigadir” (Mulk surasi, 15-oyat).
Dinimizda safar mashaqqatlari e'tiborga olinib, bir qancha masalalarda engillik berilgan. Alloh taolo Qur'oni karimda shunday deydi:
يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ وَخُلِقَ الْإِنْسَانُ ضَعِيفًا
ya'ni: “Alloh sizlarga (shariat ahkomlarini) engillatishni xohlaydi. Axir, inson zaif yaratilganda!” (Niso surasi 28-oyat).
Safar ruxsatlardan foydalanish uchun shar'iy safar yuzaga chiqish kerak. Qisqa masofalarga safar qilinsa shar'iy ruxsatlardan foydalanib bo'lmaydi.
Imom Muslim rivoyat qiladilar:
وَعَن شُرَيْح بن هَانِئ قَالَ : أتيت عَائِشَة أسألها عَن الْمسْح عَلَى الْخُفَّيْنِ ، فَقَالَت : عَلَيْك بِابْن أبي طَالب فَاسْأَلْهُ فَسَأَلْنَاهُ فَقَالَ : " جعل رَسُول الله [ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم َ ] ثَلَاثَة أَيَّام ولياليهن للْمُسَافِر ، وَيَوْما وَلَيْلَة للمقيم "
Shurayh ibn Honi' aytadilar: “Oisha onamizning yonlariga mahsiga mash tortish haqida so'rab bordim. U kishi: “Ali ibn Abu Tolibdan so'ragin”, dedilar. Hazrati Alidan so'raganimizda: “Rasululloh sallallohu alayhi vasallam mahsiga mash tortishni musofir uchun uch kechayu uch kunduz, muqim uchun bir kechayu bir kunduz qilib belgilab berganlar”, deb javob berdilar” (E'lous sunan, Musofirning namozi, Qasr masofasi bobi, 7-jild, 259-bet).
Safar masofasi haqida “Jome'us sag'ir kitobida aytiladi: “Tuyaning yurishi yoki piyoda yurishda uch kechayu uch kunduzlik yo'lni qasd qilib chiqqan muqim kishi shahrining binolaridan o'tib ketsa (uzoqlashsa), namozni qasr qilishi lozim va unga ro'zani tutmaslikka ruxsat bo'ladi. Tog'da ham uch kechayu uch kunduz yurish e'tiborga olinadi, agarchi tekislikda bu masofani kamroq vaqtda bosib o'tadigan bo'lsa ham”” (“Hulosatul fatovo”, Musofirning namozi, 22-fasl).
Ulamolarimiz uch kechayu kunduzlik yo'l taqriban ≈96 km masofaga teng deydilar. Hozirgi kunda tezkor ulovlar yoki uchoqlar bilan mazkur masofani qisqa muddatda bosib o'tsa ham, shar'iy safar hisoblanadi.
Yana muhim nuqta shuki, mazkur masofani qasd qilib yo'lga chiqqan kishi borib tushgan manzilida 14 kun va undan kam yashasa, u musofir bo'lib, namozlarini qasr qiladi va boshqa ruxsatlardan foydalanadi. Agar borgan joyida 15 kun va undan ko'p tursa, u muqim hisoblanib, ruxsatlardan foydalana olmaydi. Har ikki holatda ham yo'lda musofir hisoblanadi.
Chet ellarga turli maqsadlar bilan borgan va u erda 15 kundan ortiq, balki yillar davomida yashaydigan kishilar, o'zlarini musofir deb atasalarda, muqim hukmida bo'ladilar, ruxsatlardan foydalana olmaydilar.
Safardagi ruxsatlar quyidagilar:
- Namozlarni qasr qilishi.
Musofir to'rt rakatli farz namozlarni qisqartirib, ikki rakat qilib o'qiydi. Agar to'rt rakat qilib o'qisa makruh bo'ladi. Chunki, Alloh taolo tomonidan berilgan qulaylik va imkoniyatdan yuz o'girgan bo'ladi. Sunnatlarni to'liq o'qiydi. Uch rakatli Shom va vitr namozlarini o'zgartirmasdan uch rakat qilib o'qiydi.
- Iqtido va imomlik masalasi.
Musofir muqimga to'rt rakatli namozda iqtido qilsa, to'rt rakatni to'liq o'qiydi, ammo muqim musofirga iqtido qilsa, musofir salom bergandan keyin, muqim o'rnidan turib, yana ikki rakaat o'qiydi. Musofir kishi imom bo'lganda, iqtido qilguvchilarga musofirligini bildirib qo'yish kerak.
- Qazo namozlar.
Musofir musofirlikdagi qazo bo'lgan namozlarini, garchi muqim bo'lganidan keyin bo'lsa ham, qasr qilib o'qiydi. Muqimlikdagi qazolarni esa, garchi musofirlikda bo'lsa ham, to'liq qilib o'qiydi.
- Mash tortish.
Musofir mahsiga uch kecha-kunduz mash tortishi mumkin. Muqim esa bir kecha-bir kunduz mash torta oladi.
- Musofir kishiga ro'za tutish farz emas.
Lekin safari engil bo'lib qiynalmasdan ro'za tuta olsa, tutgani afzal.
- Musofirga juma namozi farz emas.
Lekin juma namoziga hozir bo'lsa, albatta jumani o'qiydi va bu peshinni o'rniga o'tadi. Boshqa paytlarda musofir peshin namozini o'qiydi.
- Musofirlarga iyd namozlari ham vojib bo'lmaydi.
Mabodo iyd namoziga hozir bo'lib qolsa, albatta, uni ado etadi.
- Musofirga qurbonlik vojib bo'lmaydi.
Ulamolarimiz safarning fiqhiy hukmlaridan tashqari boshqa odoblarini ham sanaydilar.
Imom Shofe'iy nazm yo'li bilan safarning beshta foydasi borligini aytadilar: g'amning ketishi, tirikchilik qilish, ilm, odob va ulug'lar bilan suhbat.
Musulmon safari davomida quyidagi odoblarga rioya qilishi lozim bo'ladi:
- Yaxshi niyat. Musulmon to'g'ri niyat bilan safarini ham ibodatga aylantiradi. Bu Payg'ambarimiz alayhissalomning:“Amallar (savobi yoki gunohi) niyatlarga qarab bo'ladi”, degan so'zlariga muvofiqdir (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari).
- Alloh taolo rozi bo'ladigan va xush ko'radigan ishlar uchun safar qilish.
Payg'ambarimiz alayhissalom shunday marhamat qiladilar:
مَا مِنْ خَارِجٍ يَخْرُجُ -يَعْنِي مِنْ بَيْتِهِ- إِلَّا بِيَدِهِ رَايَتَانِ, رَايَةٌ بِيَدِ مَلَكٍ وَرَايَةٌ بِيَدِ شَيْطَانٍ, فَإِنْ خَرَجَ لِمَا يُحِبُّ اللَّهُ -عَزَّ وَجَلَّ- اتَّبَعَهُ الْمَلَكُ بِرَايَتِهِ فَلَمْ يَزَلْ تَحْتَ رَايَةِ الْمَلَكِ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى بَيْتِهِ, وَإِنْ خَرَجَ لِمَا يُسْخِطُ اللَّهَ اتَّبَعَهُ الشَّيْطَانُ بِرَايَتِهِ فَلَمْ يَزَلْ تَحْتَ رَايَةِ الشَّيْطَانِ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى بَيْتِهِ
ya'ni: “Kim uyidan chiqsa uning qo'lida ikkita (ma'naviy) bayroq bo'ladi. Biri farishtaning qo'lida, biri shaytonning qo'lida. Agar Alloh azza va jalla yaxshi ko'radigan ish uchun chiqsa, farishta o'z bayrog'i bilan unga ergashadi. U toki uyga qaytguncha farishtaning bayrog'i ostida bo'ladi. Agar Alloh taoloni g'azablantiradigan ish uchun chiqsa, unga shayton o'z bayrog'i bilan ergashadi. Toki uyga qaytgunicha shaytonning bayrog'i ostida bo'ladi” (Imom Ahmad rivoyatlari).
- Safarga chiqishdan avval Alloh taologa istixora qilish (yaxshilik so'rash) va do'stlar bilan maslahatlashish.
Maslahat bilan ish ko'rish Payg'ambarimiz alayhissalomning sunnatlaridandir.
- Safarga chiqishdan avval qarzlarni uzish va omonatlarni egalariga qaytarish.
Qarzini qaytarishga qodir bo'lmasa, qarz bergan kishidan safar uchun ruxsat so'rasin. Payg'ambarimiz alayhissalom Madinaga hijrat qilganlarida Ali ibn Abu Tolib raziyallohu anhuni omonatlarni egalariga qaytarish uchun Makkada qoldirdilar.
- Safarga chiqayotgan kishi oila ahliga vasiyati bo'lsa, qilishi zarur.
- Safar uchun solih yo'ldosh tanlash.
Hadisi shariflarda shunday deyiladi:
الرَّجُلُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ فَلْيَنْظُرْ أَحَدُكُمْ مَنْ يُخَالِلُ
ya'ni: “Kishi do'stining dinida bo'ladi. Biringiz kim bilan do'stlashayotganiga qarasin” (Abu Dovud rivoyatlari).
لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا أَعْلَمُ, مَا سَارَ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ
ya'ni: “Odamlar yolg'iz yurish haqida men bilgan narsani bilganlarida edi, birorta otliq kechasi yolg'iz yurmagan bo'lardi” (Imom Buxoriy rivoyatlari)
- Safarga etarlicha tayyorgarlik ko'rish, ko'zlagan manziliga etar darajada mablag' hozirlash.
- Imkon boricha sahar vaqti safarga otlanish.
Chunki Payg'ambarimiz alayhissalom:
اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا
ya'ni: “Ey, Alloh! Ummatimning sahariga baraka bergin”, deb duo qilganlar. Bu hadisi sharifga amal qilgan savdogar sahobalar karvonlarini sahardan yo'lga chiqarishardi. Tezda ularning molu mulklari ko'payib ketdi.
- Safardan avval nafl namoz o'qish.
Hadisda zikr qilinishicha, kishi ahliga shu ikki rakat namozdan yaxshiroq narsa qoldira olmaydi.
10. Safarga chiquvchining haqqiga ahli va do'stlari duo qilishi.
O'z o'rnida musofirdan ham duo so'rash maqbul. Chunki u duosi qabul bo'ladigan holatda bo'ladi.
11. Yo'lga chiqqanda duo qilish.
Uyidan chiqqanda shunday deydi:
بسم الله، توكلتُ على الله, ولا حول ولا قوة إلا بالله
“Bismillahi, tavakkaltu alalloh, va la havla va laa quvvata illa billah”
12. Yo'lda musofirlar o'zlariga bir rahbar saylab olishlari.
Chunki Payg'ambarimiz alayhissalom shunday deganlar:
إِذَا كَانَ ثَلَاثَةٌ فِي سَفَرٍ فَلْيُؤَمِّرُوا أَحَدَهُم
ya'ni: “Uch kishi safarga chiqsa, birlarini boshliq qilishsin” (Imom Abu Dovud rivoyatlari).
13. Safar davomida zaif toifalarga rioya qilish.
Ayniqsa, jamoat joylari va transport vositalari ichida: Eshik va derazalarni sheriklarining ruxsati bilan ochish, taomlanmoqchi bo'lsa, atrofdagilarni taklif qilish, xos suhbatlarni baland ovozda gaplashmaslik, yoshlar iloji boricha yaxshi joylarni keksalar, bemorlar va ayollarga bo'shatib berish, havoni chekish, ortgan taom va badbo'y hidli narsalar bilan iflos qilmaslik.
14. Safar davomida guvoh bo'lganlaridan ibratlanish.
Alloh taoloning yaratganlarini tadabbur qilish.
15. Ayol kishilar safarga chiqadigan bo'lishsa, o'zlari bilan biror mahramni hamroh qilishlari kerak.
16. Musofir qaysi shaharga borsa, modomiki shariatga zid kelmas ekan, o'sha erning qonun-qoidalari va urf-odatlariga rioya qilishi.
Ularga zid ish qilmaslik kerak bo'ladi.
17. Safar davomida shariatimiz ruxsatlaridan foydalanish.
Chunki har qanday safar ham qiyinchilikdan xoli bo'lmaydi.
Demak, dinimiz ko'rsatmasiga ko'ra o'rni kelganda safar qilish va dunyoyu dini uchun foyda qozonish mahbub ishdir. Faqat safarga chiqishdan avval safarning fiqhiy hukmlari va odoblarini yaxshi o'rganib olishimiz zarur.
Alloh taolo doimo o'zi rozi bo'ladigan safarlar qilishni bizga nasib qilsin! Undagi noxushlik va mashaqqatlardan o'zi panoh bersin! Omin!
Chin usta qoldimi? (qidiryapman)
Bugunning gapi
“Uch xonali xonadonimni ta’mirlatish uchun ikki oy muddatga kelishib usta tushirgandim, olti oyda zo‘rg‘a chala-chulpa qilib ishini tugatdi...”
“Ustalar nega bunaqa-a? Uyini ta’mirlatib, ustalardan roziman, degan odamni uchratmadim...”
“Ko‘pchiligi odamga firib beradi: ishni vaqtida bajarmaydi, ta’mir ishlari tugagach, boshida kelishilgan narxdan ikki barobar ko‘p mablag‘ so‘raydi...”
Yuqoridagi gaplar – uyini, xonadonini ta’mirlatib, ustalardan kuygan kishilarning dod-faryodlari.
Bugungi kunda jamiyatda ayrim ustalarning o‘z ishini vijdonan bajarmasligi, sifatsiz materiallar ishlatishi, vaqtni cho‘zishi yoki turli nayranglar bilan buyurtmachini aldashi, afsuski, ko‘pchilikni tashvishga solish barobarida shu kasb egalariga nisbatan ishonchning susayishiga yoki butunlay yo‘qolishiga olib kelyapti.
Yaxshi niyatda uyini, xonadonini ta’mirlatmoqchi bo‘lgan kishi usta ishlatgan tanishlaridan so‘rab-surishtirishi tayin. Yaqinda men ham xonadonimni ta’mirlatmoqchi bo‘lib usta izladim. Tanish-bilishlardan, do‘stlarimdan so‘rasam, yarmidan ko‘pi ustalardan nolidi. Bu holat nafaqat moliyaviy zarar, ayni paytda insonlar o‘rtasidagi ishonchning yo‘qolishiga ham sabab bo‘lmyaptimi?!
Islom ta’limotida halol mehnat, omonatdorlik va rostgo‘ylik yuksak fazilat ekani ta’kidlanadi. Alloh taolo Qur’oni karimda: “Darhaqiqat, Alloh omonatni o‘z egalariga topshirishingiz va odamlar o‘rtasida hukm qilganingizda adolat bilan hukm qilishingizga buyurar. Albatta, Alloh sizlarga yaxshigina nasihat qilur. Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi Zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).
Ustalik – yaxshi kasb. Usta omonatdor bo‘lsa, odamlarning hojatini ravo qiladi, ko‘pga foydasi tegadi. Buyurtmachi o‘z molini, mablag‘ini ustaga ishonib topshiradi. Usta shu ishonchni oqlashi, ishni puxta va vijdonan bajarishi shart.
Uy – insonning boshpanasi. Uning har bir g‘ishti ezgu niyat bilan qo‘yiladi, har bir devori umid bilan ko‘tariladi. Ammo, afsuski, ba’zan ayrim ustalar imorat qurish yoki ta’mirlashda nayrang qiladilar. Usta tashqi tomondan devorni silliq suvaydi, ammo ichidagi yoriqlarni berkitadi. Bo‘yoqning yaltirog‘i ko‘zni quvnatadi, lekin ortidagi nuqson vaqt o‘tishi bilan ko‘zga tashlanadi.
Yangi ta’mirlangan xonadondan hali bo‘yoq hidi ketmay turib shiftda yoriqlar paydo bo‘ladi, eshiklar qiyshayib qoladi, pol esa g‘ichirlab imorat egasining asabini buzadi. Buyurtmachi ustaga bergan mablag‘iga ichi achiydi.
Ba’zi ustalar sifatli qurilish materiali olish uchun berilgan pulga arzon mahsulot sotib oladi. Qolgan mablag‘ni esa “mehnat haqim” deb o‘maradi. Sementga qumni ortiqcha qo‘shadi, temir yoki armaturani ingichkarog‘iga almashtiradi, mis simlar o‘rniga alyuminini tortadi.
Yana shunday ustalar ham borki, bir haftada tugatishga kelishilgan ishni bir oygacha cho‘zadi. Bahona ham tayyor: “Material kelmadi”, “Yordamchim betob bo‘lib qoldi”, “Ertaga tugatib beramiz” va hokazo.
Eng yomoni, ustaning qo‘lidan chiqqan uy bir yil o‘tar-o‘tmas yana ta’mirga muhtoj bo‘lib qoladi. Bu hunar emas, hiyladir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim bizni aldasa, bizdan emas”, deganlar (Imom Muslim rivoyati). Bu hadis har qanday sohadagi firibgarlikni qamrab oladi. Agar usta arzon yoki sifatsiz materialni qimmatbaho deb ko‘rsatsa, ishni ataylab chala bajarsa yoki keyin yana ta’mirga muhtoj bo‘ladigan qilib ishlasa, bu aldamchilikdan, firibgarlikdan boshqa narsa emas. Afsuski, bugun ko‘pchilik ustalar hiyla va nayrangni kasb qilib olganlar. Buning oqibatida na o‘zlari baraka topadilar, na buyurtmachi ularga bergan mablag‘iga rozi bo‘ladi.
Haqiqiy usta, o‘z ishini vijdonan qiladigan kishi boshqacha bo‘ladi. U har bir ishini bekamu ko‘st bajaradi. Chunki u odamlardan yashirgan nuqsonni, albatta, Alloh taolo ko‘rib, bilib turishini yaxshi anglaydi. Unday ustalar o‘zlariga Alloh taoloning: “Albatta, Alloh chiroyli (ish) qiluvchilarni yaxshi ko‘radi” (Baqara surasi, 195) oyatini hamda Nabiy alayhissalomning: “Alloh taolo o‘z ishini chiroyli, puxta qiladigan kishini yaxshi ko‘radi” (Imom Tabaroniy rivoyati), degan muborak hadislarini o‘zlariga shior qilib olgan bo‘ladilar. Lekin, afsuski, hozir bunday ustalarni topish amrimahol. Borlari ham “qo‘lma-qo‘l”.
Omonatdor ustalar qurgan uylar, yillar o‘tsa ham, yaxshilik bilan eslanadi. Ularning haqlariga xayrli duolar qilinadi. Birgina misol, bizning Sangijumon qishlog‘imizdagi ko‘p uylarni pachirlik usta Turdimurod bobo (Alloh makonini jannat qilsin!) qurgan. O‘sha paytlarda (1960–1990 yillar) vassajuft qilingan shiftlarga ustaning imoratni qurib bitirgan sanasini bitish an’ana bo‘lgan. Har safar qishloqqa borib uyga kirsam, usta boboning “imzosi”ga ko‘zib tushadi va Qur’oni karim oyatlaridan tilovat qilib, u kishining ruhlariga bag‘ishlayman.
Bugun ba’zi ustalarning ishni kelishilgan muddatda tugatmasligi; sifatsiz qurilish materiallaridan foydalanishi; narxni asossiz oshirishi; kamchiliklarni yashirishi; bir necha oy o‘tib yana ta’mir qilishga majbur bo‘ladigan darajada ish tutishi katta gunohdir. Bunday xatti-harakatlar oqibatida buyurtmachi moddiy zarar ko‘radi, asabiylashadi, vaqt yo‘qotadi va eng achinarlisi, odamlar o‘rtasidagi ishonch susayadi.
Halol rizqning barakasi uning ko‘pligida emas, balki pokligidadir. Aldamchilik bilan, hiyla-nayrang ishlatib topilgan mablag‘ foyda bo‘lib ko‘rinsa-da, unda baraka bo‘lmaydi. Shuning uchun har bir usta o‘z qo‘li bilan topayotgan rizqining halolligi haqida o‘ylashi, har bir mix, har bir g‘isht, har bir sim yoki har bir ta’mir uchun qiyomat kuni hisob berilishini unutmasligi kerak.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rahimahulloh:
- Men ham (har bir shaxs) jamiyatning a’zosiman. Uy qurmoqchiman, lekin quruvchilik qo‘limdan kelmaydi. Demak, ustaga ehtiyojim bor. Uning oldiga borib, uy qurmoqchiman, shartnoma tuzaylik, deyman. Ustalar kasbi ortidan rizq topadi. Ular bilan kelishib, bugungi naxr bo‘yicha muayyan summa belgilanadi. Muddati va sifat ko‘rsatkichlari kelishib olinadi. Hozirga kunda, Alloh biluvchiroq, ustaman deganlarning 70 foizi aldamchi, nayrangboz, hiylakor: kelishilgan kunda belgilangan manzilga yetib kelmaydi, ishga kech kelib, erta ketadi, vazifasini puxta bajarmaydi, ishini bitirmasdan oldin pul so‘raydi. Takasaltang, taralla-bedod qilib yuradi. Uyning egasi ham xijolatda qoladi. Aksariyati shunaqa. Bunday ustalarga kim ishonadi? Ularga kim ish beradi? Bunday toifalar o‘ziga o‘zi qiladi, ular omadsizlikni o‘zlariga chorlab oladilar.
O‘ttiz foiz haqiqiy ustalar bor. Ular o‘z kasbi bilan faxrlanadi. Guruhlari bor, shogirdlari, ustozlari bor. Hammasini qoyillatib, asbob-anjomlarini chiroyli qilib qo‘yishgan. Shartnopmani tuzadi, vaqtida ishga keladi, belgilangan muddatda qurilishni yoki ta’mir ishlarini tugatadi, ish haqini olib ketadi. Buyurtmachi ham rozi, usta ham rozi. Bunday kishilarning ishida unum, baraka bo‘ladi. Topgan pullari barakali bo‘ladi.
Haqiqiy usta faqat qurilish yoki ta’mirlashni emas, balki odamlarning ishonchini ham qozonadi. Vijdon bilan qilingan har bir ish ibodatga aylanadi. Aldamchilik va nayrang bilan bajarilgan ish esa vaqtinchalik foyda keltirsa ham, dunyoda obro‘ni to‘kadi, rizq qiyilishiga sabab bo‘ladi, oxiratda esa javobgarlikni keltiradi.
Tolibjon NIZOM
