IMON-E_''TIQOD MUSTAHKAMLIGI – IKKI DUNYo SAODATI
Bismillahir Rohmanir Rohim.
Alloh taologa behisob shukrki, Yangi O'zbekistonda qabul qilinayotgan qonun va qonunosti hujjatlarida insonning e'tiqod erkinligi, qadr-qimmatini hurmat qilish hamda uning huquq va erkinliklarini ta'minlash yaqqol o'z ifodasini topmoqda.
Ayni kunlarda yurtimizda Konstitutsiyamiz qabul qilingan sana keng nishonlanmoqda. Bugun ro'yobga chiqayotgan o'zgarishlar va yangilanishlar zamirida Asosiy Qonunimizning mazmun-mohiyati mujassam, desak ayni to'g'ri gapni aytgan bo'lamiz. Chunki, unda “Inson va uning qadr-qimmati” degan ulug' tushuncha markaziy o'ringa qo'yilgan. Shu nuqtai nazardan Davlatimiz Rahbari amalga oshirilayotgan barcha islohotlarning asosiy maqsadini “Odamlarni hayotdan rozi qilish – asosiy mezon” degan yuksak tamoyilga qaratmoqdalar.
Mutasavvif olim Mir Alisher Navoiyning “Odamiy ersang, demagil odami, Onikim, yo'q xalq g'amidin g'ami” – degan, baytlarida juda ham chuqur hayotiy hikmat bor. Haqiqatda Hazrati Navoiy aytganlaridek, inson qachonki millati, xalqi, dinining g'ami bilan yashasa, shundagina komil inson, haqiqiy ma'noda odamiylikka erishadi.
Hazrati Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim bir mo'mindan bu dunyo mashaqqatlaridan bir mashaqqatni ketkazsa, Alloh taolo undan Qiyomat kuni mashaqqatlaridan birini ketkizadi. Kim bir kambag'alning ishini engillatsa, Alloh uning bu dunyoyu oxiratidan ishlarini engillatadi. Kim bir musulmonning aybini berkitsa, Alloh taolo uning aybini bu dunyoyu oxiratda berkitadi. Modomiki banda o'z birodarining yordamida ekan, Alloh ham uning yordamida bo'ladi” dedilar.
Darhaqiqat, odam borki, avvalo, kundalik hayotida u yoki bu narsadan manfaat ko'rishni ko'zlab oldinga intiladi, mehnat qiladi. Agar faoliyati halol-pok yo'l bilan rizq topishga, savobli ishlarga qaratilgan bo'lsa, nafaqat o'ziga balki el-yurtiga ham manfaat etkazaveradi.
Inson manfaatlari ichida eng asosiysi – yurt tinchligi va oila xotirjamligidir. Yurtimizdagi bunday osoyishta kunlarni qadrlash, eng avvalo, ahil-inoq bo'lib yashash, bir yoqadan bosh chiqarib mehnat qilish, har bir masalaga maslahatlashgan holda yondashib, o'zaro izzat-hurmat tuyg'usiga tayanib ish ko'rish hozirda keng quloch yozmoqda.
Ma'lumki, Qur'oni karimda inson qadr-qimmati doimo ulug'langan. Kalomi sharifda: “Darhaqiqat, Biz Odam farzandlarini aziz va mukarram qildik va ularni quruqlik va dengizga ot-ulov va kemalarga mindirib qo'ydik hamda ularga pok narsalardan rizq berdik va ularni O'zimiz yaratgan ko'p narsalardan afzal qilib qo'ydik”(Isro, 70), deb bayon qilinadi.
Yuqoridagi oyati karimadan ayon bo'ladiki, inson Alloh taolo yaratgan barcha mavjudotlar ichida eng aziz va mukarram xilqat. Haq taolo odamni O'z qudrati bilan yaratib, uni mukarram qildi. O'z ruhidan jon puflab, ulug'ladi. Shu boisdan ham inson azizu mukarramdir.
Shunday ekan bugungi kunda “Insonlarning dardu tashvishlarini o'ylab yashash – odamiylikning eng oliy mezonidir” shiori ostida amalga oshirilayotgan xayrli islohotlar o'zining yaxshi natijalarini berayotganini har qadamda ko'rish mumkin.
Bosh Qomusimizning muhim bandlaridan biri – Alloh taolo bergan ulug' ne'mat – insonning hayoti va huquqlaridir. Unda fuqarolarning manfaatlari qonuniy ravishda mustahkamlangan va qat'iy kafolatlangandir.
Islom shariatining ham asosiy maqsadlari odamlarning bu dunyo va oxiratdagi saodatini ta'minlash, mashaqqatlarini engillatishdan iborat. Shariatning birlamchi maqsadlari 1. Din 2. Hayot 3. Nasl 4. Aql 5. Mulk kabilarni muhofaza qilish hisoblanadi. Bularni saqlash insoniyatning saodati va yashab qolishi uchun eng muhim omillardir.
Inson hayotini himoya qilish Qur'on va Sunnatda ko'p ta'kidlanadi, shariat kishi hayotini daxlsiz deb e'lon qilgan, xususan suiqasd qilishni taqiqlaydi, begunoh insonni o'ldirganlik uchun qattiq jazo joriy etadi. Hatto uning gunohi butun insoniyatni o'ldirganlikka tenglashtiriladi.
Hayotning davom etishini ta'minlash, naslni saqlash uchun Islom dini nikoh asosida oila qurishni targ'ib etadi, silai rahm va farzandlar tarbiyasini ham muhim deb hisoblaydi.
Aqlni saqlash maqsadi esa ilm olish orqali yaxshi va yomonni ajratish, jamiyatning rivoji yo'lida xizmat qilishni bildiradi. Zero usiz saodat va adolatli jamiyat qurishning imkoni yo'q. Buning uchun shariat aqlni ketkazuvchi harakat va narsalar iste'mol qilishni taqiqlaydi.
Mulk va boyliklarni saqlash shariatning asosiy maqsadlaridan biri bo'lishi yaxshi yashash va adolatli jamiyat qurishda naqadar ahamiyatli ekanini ko'rsatadi. Halol yo'l bilan mol-mulk topish, boy va kambag'allar orasida katta tafovut paydo bo'lishining oldini olishga katta e'tibor qaratiladi.
E'tibor qiladigan bo'lsak, ushbu besh narsaning barchasi Bosh qomusimizda o'z ifodasini topgan. Jumladan, 13-moddada inson hayoti, erkinligi, sha'ni, qadr-qimmati va boshqa daxlsiz huquqlari oliy qadriyat hisoblanishi, 24-moddada yashash huquqi har bir insonning uzviy huquqi ekani va 63-moddada esa nikoh tomonlarning ixtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asosida barpo etilishi kabilar alohida qayd etilgan.
Ta'kidlash joizki, taraqqiyotimizning yangi davrida insonlarning vijdon va e'tiqod erkinligi huquqini ta'minlash, xalqimizni ma'nan yuksaltirish va barkamol avlodni tarbiyalashga xizmat qilmoqda. Ayniqsa so'nggi yillardagi musulmonlarga yaratilayotgan imkoniyatlar barcha mo'min-musulmonlar uchun katta imkoniyatlar eshigini ochib berdi. Bularning bari vijdon va e'tiqod erkinligi to'la ta'minlanganiga yaqqol dalildir.
Ma'lumki, shu yil 5 iyul' kuni diniy-ma'rifiy sohadagi ulkan islohotlarning mustahkam poydevori bo'lmish «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to'g'risida»gi qonunning yangi tahriri qabul qilinishi ushbu yo'nalishdagi ishlarni yanada sayqal toptirdi. Qonun bilan e'tiqod erkinligini ta'minlashning asosiy ustuvorliklari, diniy tashkilotlarning huquqlari, imtiyozlari va majburiyatlari aniq belgilab berildi.
E'tirof etish kerakki, Davlatimiz Rahbarining tinimsiz sa'y-harakatlari va ilg'or tashabbuslari bilan yurtimizda mana shunday din va e'tiqod erkinligi borasida juda katta ishlar amalga oshirilmoqdaki, buning uchun Yaratgan Parvardigorga cheksiz shukronalar aytishimiz kerak bo'ladi.
Haq taolo ona-Vatanimiz taraqqiyoti, qonun ustuvorligi va xalqimiz manfaati yo'lida olib borilayotgan ulug'vor ishlarda madadkor bo'lib, ulkan muvaffafiyatlar ato etsin, Omin yo Robbal alamiyn.
O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi,
muftiy Nuriddin domla HOLIQNAZAROV hazratlari
“Al-Ahram”: O‘zbekiston Buyuk Ipak yo‘li sivilizatsiyasida muhim o‘ringa ega bo‘lgan
Misrning nufuzli “Al-Ahram” gazetasida O‘zbekistonning Buyuk Ipak yo‘li sivilizatsiyasida tutgan o‘rniga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqola O‘zbekiston Prezidenti Administratsiyasi Ijodiy iqtisodiyot va turizm departamenti rahbari, Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi raisi Gayane Umerova bilan o‘tkazilgan intervyu asosida tayyorlangan. Nashrda mamlakatimizda kechayotgan ulkan yuksalish, ijodiy salohiyat va madaniy diplomatiyaning o‘rni atroflicha tahlil qilingan.
Qayd etilishicha, asrlar davomida Buyuk Ipak yo‘lining markazida bo‘lib kelgan O‘zbekiston bugun arab dunyosi, xususan, Misr bilan munosabatlarda yangi sahifa ochmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev madaniyat, turizm va ijodiy iqtisodiyotni mamlakat rivojlanish strategiyasining bosh ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilab bergani ushbu sohadagi davlat islohotlarining bosh harakatlantiruvchi kuchi bo‘ldi.
Maqola muallifi davlatimiz tomonidan amalga oshirilayotgan loyihalar faqatgina tarixiy obidalarni ta’mirlash bilan cheklanib qolmasdan, zamonaviy jahon hamjamiyati bilan faol muloqot qila oladigan yangi madaniy platformalarni yaratishga qaratilganiga e’tibor qaratadi. Bunga misol sifatida Buxoro biyennalesi, Toshkent zamonaviy san’at markazi, Jadidlar merosi muzeyi hamda “Samarkand Express” hashamatli sayyohlik poyezdi loyihasi keltirilgan.
Shuningdek, O‘zbekistonning “Osaka EKSPO-2025” butunjahon ko‘rgazmasidagi “Bilimlar bog‘i” deb nomlangan milliy paviloni nufuzli “Red Dot: Best of the Best” mukofotiga sazovor bo‘lgani yurtimiz madaniy salohiyatining xalqaro e’tirofidir.
Nashrda Buxoro, Samarqand va Xiva singari tarixiy shaharlarning islom sivilizatsiyasi, ilm-fan va me’morchilik markazlari sifatidagi maqomini saqlash borasidagi sa’y-harakatlarga yuqori baho berilgan. Fransiyaning mashhur “Wilmotte & Associés” arxitektura byurosi tomonidan ishlab chiqilgan Buxoro shahrini rivojlantirish bosh rejasi hamda mashhur yapon arxitektor Tadao Ando loyihasi asosida 2028 yilda ochilishi kutilayotgan O‘zbekiston Milliy muzeyi buning yaqqol isbotidir.
O‘zbekiston va Misr o‘rtasidagi madaniy mushtaraklik ham maqolaning markaziy mavzularidan biridir. O‘zbekiston delegatsiyasining Buyuk Misr muzeyiga tashrifi va ikki davlatning muzey ishi, madaniy merosni saqlash hamda turizm sohasidagi muloqotlari yangi institutsional hamkorlikka zamin yaratmoqda. Samarqandda bo‘lib o‘tgan YUNЕSKO Bosh konferensiyasining 43-sessiyasida professor Xaled El-Enanining tashkilot Bosh direktori etib saylanishi ham ikki qadimiy sivilizatsiya o‘rtasidagi yaqinlikning ramzi sifatida qayd etilgan.
Intervyuda O‘zbekistonning madaniy kelajagi ko‘p jihatdan yosh avlod va ijodiy iqtisodiyot rivoji bilan bog‘liqligi ta’kidlangan. Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi ko‘magida “Kreativ iqtisodiyot to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi va “Uzbekistan Creative Park” loyihasining yo‘lga qo‘yilishi dizaynerlar, arxitektorlar va raqamli innovatsiya vakillari uchun keng imtiyozlar tizimini yaratdi. Xivada o‘tkazilgan “Creative Algorithms” Markaziy Osiyo–Italiya yoshlar forumi esa mahalliy ijodkorlarning xalqaro tajribani o‘zlashtirishida muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Maqola yakunida Gayane Umerova arab dunyosi jamoatchiligi va xorijlik mehmonlarni O‘zbekistonning boy madaniyati va tarixi bilan ekran yoki kitoblar orqali emas, balki shaxsan tashrif buyurib tanishishga chorlaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
