O'zbekistonning Kuala-Lumpurdagi elchixonasida me'moriy shakllarni uyg'unlashtirish masalalariga bag'ishlangan kitobning (Uralov A.S., Elina Mohd Husini. Harmonization, Decoration of Architectural Forms and Light. – USIM Press, 2021) taqdimoti bo'lib o'tdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Mazkur kitob Samarqand davlat arxitektura instituti professori Aktam O'rolov va Malayziya Islom ilmiy universiteti (Universiti Sains Islam Malaysia – USIM) professori Elina Mohd Husini tomonidan tayyorlangan va USIM Press nashriyoti bilan hamkorlikda chop etilgan.
1998 yilda tashkil etilgan USIM davlat oliy ta'lim muassasasi hisoblanadi.
Universitetning ta'lim modeli diniy fanlarni dunyoviy fanlar bilan integratsiyalash tamoyiliga asoslangan.
Elchixonada gibrid formatda tashkil etilgan taqdimotda USIM markazi direktori Mohd Zin Kandar, professor va o'qituvchilar ishtirok etdi.
Samarqand davlat arxitektura instituti bilan telekonferentsiya tashkil etildi.
Onlayn-tadbirda institut rektori Chidem Janbay Turkyilmaz va oliy bilim yurti o'qituvchilari qatnashdi.
Kitob turli asrlar me'morchiligi nazariyasi, tarixi va amaliyotiga bag'ishlangan. Nashrda O'zbekiston va Markaziy Osiyo me'morchiligi va tasviriy san'atida shakllar uyg'unligi va mutanosiblik nazariyasiga alohida e'tibor qaratilgan.
Risola me'morlar, san'atshunoslar va keng kitobxonlarga mo'ljallangan bo'lib, bakalavr va magistratura dasturlari talabalari uchun darslik sifatida tavsiya etilgan.
Taqdimotda malayziyalik tinglovchilarga Islom tsivilizatsiyasining boy madaniy merosini, respublikamizda ko'p asrlik me'moriy an'analarini o'rganish va ommalashtirish bo'yicha amalga oshirilayotgan sa'y-harakatlar haqida ma'lumot berildi.
Tomonlar 2019 yilda oliy o'quv yurtlari o'rtasidagi hamkorlik doirasida professor-o'qituvchilarning lektor sifatida o'zaro tashriflarini tashkil etish amaliyoti yo'lga qo'yilganini mamnuniyat bilan qayd etdi.
Tadbir yakunida islom merosini birgalikda ilmiy tadqiq etish, xalqaro konferentsiyalar, seminarlar va ma'ruzalar tashkil etish, O'zbekiston va Malayziya nashrlarida ilmiy materiallar nashr etish, shuningdek, hamkorlikda ta'lim dasturlarini yo'lga qo'yish imkoniyatlarini o'rganish bo'yicha universitetlararo amaliy hamkorlikni davom ettirishga kelishib olindi.
O'zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Bizga muborak Ramazon oyi ro‘zasini farz qilgan Alloh taologa hamdu sanolar, Ramazon oyi kechalarini qoim qilishni sunnat qilgan Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallamga salavotu salomlar bo‘lsin.
Biz oddiy oylardan biri emas, balki juda ulug‘, fazilatlarga to‘la oyning oxirgi uchinchi dahasi – jahannam otashidan asraguvchi dahasidamiz. Ushbu muborak oy jannat eshiklari ochiladigan, do‘zax eshiklari yopiladigan oydir. Har kecha bir nido qiluvchi nido qiladi: “Ey yaxshilikni istovchi, kelgin! Ey yomonlikni istovchi, to‘xtatgin!”.
Bu muborak oy – Ramazon oyida insonlarga mehr bilan bunday deyiladi: Tavba qiling, o‘zingizni sarhisob qiling va umringizdan qolgan fursatni g‘animat biling. Chunki shunday bir kun keladiki, inson dunyoga qaytishni orzu qiladi, ammo uning orzusi qabul qilinmaydi va unga muhlat berilmaydi
Doktor Zag‘lul Najjor ushbu holatning dahshatidan yig‘lab bunday deydi:
“Alloh taolo Qur’oni karimda bunday marhamat qiladi: “Agar sen ularni do‘zax oldida to‘xtatilganlarida ko‘rsang edi! Ular: «Do‘zax uzra to‘xtatib qo‘yilganda, «Oh, koshki edi (dunyoga) qaytarilsak, Rabbimiz oyatlarini yolg‘onga chiqarmaydigan mo‘minlardan bo‘lsak», deyishlarini ko‘rganingizda edi!” (An’om surasi, 27-oyat).
Ushbu ulug‘ qissa Qur’on karimda qiyomat kunining eng dahshatli manzaralaridan birini tasvirlaydi. Bu shunday manzaraki, uni tasavvur qilganda tanimiz jimirlab ketadi, qalblar qo‘rquvdan titraydi. Ular dunyoda Allohning oyatlarini inkor qilgan, payg‘ambarlarini masxara qilgan va Allohdan boshqasiga ibodat etgan kimsalar edi.
Qiyomat kuni esa ular jahannam yoqasida turib, o‘z ko‘zlari bilan o‘sha olovni ko‘radilar. Uning dahshatli ovozini eshitadilar, zanjirlar va kishanlarning shohidi bo‘lishadi, aql tasavvur qila olmaydigan azoblarni ko‘radilar.
Shunda qo‘rquv shunchalik kuchayadiki, qalblar halqumga kelib qoladi, nafaslar tiqilib ketadi. Ana o‘sha paytda bu gunohkorlar shunday bir orzu qiladilarki, agar ularga dunyoda shu orzu berilganida edi, Allohga hech qachon osiy bo‘lmas edilar: “Oh, koshki edi (dunyoga) qaytarilsak, Robbimiz oyatlarini yolg‘onga chiqarmaydigan mo‘minlardan bo‘lsak”. Lekin bu orzu qabul qilinadimi? Bu kechikkan pushaymon foyda beradimi?
Javob keyingi oyatda keladi: “Yo‘q! Ularning oldindan yashirib yurgan (sir)lari ularga fosh bo‘lib qoldi. Bordi-yu, (dunyoga) qaytarilsalar ham, (yana o‘sha) taqiqlangan narsalarga qaytgan bo‘lur edilar. Ular, haqiqatan, yolg‘onchilardir!” (An’om surasi, 28-oyat).
Alloh taolo ularning haqiqiy holatini ochib beradi. Agar ular dunyoga qaytarilsa ham, yana avvalgi gunoh va inkorga qaytadilar. Chunki ularning bu yerdagi pushaymoni haqiqiy iymon emas, balki azobdan qo‘rqishdir.
Ushbu Qur’oniy qissa bizga katta ibrat beradi:
– Pushaymon kech bo‘lsa, foyda bermaydi.
– Tavba eshigi faqat dunyoda ochiq. O‘lim kelganda yoki qiyomat qo‘zg‘alganda tavba qabul qilinmaydi.
– Iymon faqat og‘izdagi so‘z emas. U qalbdagi ishonch, til bilan iqror va amal bilan isbotdir.
– Alloh muhlat beradi, ammo bee’tibor qoldirmaydi.
Bu yerda biz uchun muborak Ramazon oyidagi buyuk ibrat bor.
Ramazon – pushaymondan oldingi imkoniyat oyidir.
Ramazon – tavba eshigi yopilishidan oldingi fursatdir.
Bu oyda ko‘plab insonlar do‘zaxdan ozod qilinadi.
Savol shu: “Biz ozod qilinganlardan bo‘lamizmi yoki keyin pushaymon bo‘luvchilardanmi?”.
Ramazon faqat yeb-ichishdan tiyilish emas. U gunohlardan tiyilish, Allohga chin qalb bilan qaytish oyidir. Ramazondagi har bir kun – yangi sahifa sanaladi. Har bir kecha – ko‘z yoshi bilan yillar davomidagi kamchiliklarni yuvish imkoniyatidir
Shuning uchun, ey bu so‘zlarni o‘qiyotgan aziz insonlar:
Pushaymon foyda bermaydigan kunni kutmangiz.
Ayniqsa ushbu muborak oyda tavbaga shoshilingiz.
Ko‘proq istig‘for ayting. Namozingizni to‘g‘rilang. Qur’oni karim bilan munosabatingizni mustahkamlang. Kim bilsin, balki bu Sizning hayotingizdagi oxirgi Ramazon bo‘lishi mumkin.
Allohdan so‘raymizki, Bizni Ramazon oyini g‘animat bilib, O‘ziga yaqin bo‘ladigan hamda Ramazon oyi tugaganida jahannamdan ozod bo‘ladigan bandalari qatorida qilsin! Omiyn. Ya Robbal ’aalamiyn!. …” (Doktor Zag‘lul Najjor xotiralaridan).
I.Ahmedov tarjimasi