1-савол: Рўзадор кишининг тоби қочса, унга укол қилиш мумкинми?
Жавоб: Аллоҳ таоло бандалари зиммасига тоқатидан ортиқ нарсаларни юкламайди.
Имоми Аъзам (раҳматуллоҳи алайҳ) ҳазратлари танага бир нарса кириши билан рўза бузилади, деганлар. Шунинг учун рўзадор укол олса рўзаси бузилади.
Агар ўта зарурат бўлмаса, уколни ифторликдан кейин ёки саҳарликдан олдин қилдириб олгани маъқул. Лекин рўза тутганида соғлиги ёмонлашгани туфайли укол олмаса, ҳаёти хавф остида бўлса, укол олиб, рўзасининг қазосини Рамазон тугаганидан кейин тутиб беради.
2-савол: Ўтмишда қолдирган рўзаларим учун фидя берсам бўладими?
Жавоб: Йўқ. Қари кишилар, яъни кундан-кун мадори кетаётган чол ёки кампир Рамазон рўзасининг ҳар бир куни учун фидя (бир мискинга икки кило буғдой ё унинг баҳосини) беради (“Ҳидоя”, “Фатовойи Ҳиндия”).
Сиз ўтмишда қолдирган рўзаларингизнинг ҳар бир куни учун қазосини тутиб берасиз.
3-савол: Рамазон кунларидан бирида ёққан ёмғирда юрган одамнинг оғзига бир-икки томчи ёмғир суви кириб кетса, рўзаси бузиладими?
Жавоб: Агар ўша одамнинг ихтиёридан ташқари, бехосдан сув кириб кетса, рўзаси бузилади ва қазо (бир кунга бир кун) тутиб беради. Бордию, ёмғир сувини қасддан ютса, унга ҳам қазо, ҳам каффорат лозим бўлади. Яъни, бу одам бузилган рўзаси учун бир кун тутиб беришдан ташқари, жарима сифатида икки ой кетма-кет рўза тутиб бериши, бунга қурби етмаса, олтмишта мискиннинг бир кунлик таомини садақа қилиши керак бўлади (“Фатовойи Ҳиндия”).
4-савол: Рамазон ойида тиши оғриб қолган одам муолажа ва оғриқ қолдириш мақсадида укол олса, рўзаси бузиладими?
Жавоб: Киши ана шундай ноқулай вазиятда қолмаслиги учун рамазон ойи киришидан олдин ўзига бир қараб, керакли муолажаларни олиши керак. То бу баракотли ой шарофатидан тўлиқ баҳраманд бўлсин, унинг ибодат қилиш завқига ҳеч қандай қийинчилик халақит бермасин. Шундай бўлса ҳам, рамазон ойида бирдан тиши оғриб, укол олган кишининг рўзаси бузилади ва кейин ўша кун учун бир кун қазо тутиб беради (“Фатовойи Ҳиндия”).
5-савол: Қазо рўза тутиш қандай ният қилинади?
Жавоб: Қазо рўза тутиш учун субҳ содиқ киришдан олдин ният қилинади.“Зиммамдаги қазо рўзани тутишни ният қилдим”деб ният қилинади.
6-савол: Пайғамбаримиз (с.а.в.): Кимки Жумодул охир ойининг 13, 14, 15 кунлари рўза тутса бир ой рўза тутган билан баробардир деганлар. Шу бир ой деб қабул қилинадиган рўза Рамазоннинг бир ойлик қазосига ўтадими?
Жавоб: Рамазон рўзасининг қазоси “Рамозон рўзасини қазосини ният қилдим” – деб, бир кун учун бир кун тутилади. Яъни ҳар бир қазо қилинган рамазон рўзаси учун бир кун рўза тутилади. Ушбу зикр қилинган кунларда рўза тутиш савобда бир ойлик рўзага баробар дейилади. Амалда ёки ададда бу қазо рўзалар ўрнига ўтмайди.
7-савол: Менинг қазо рўзаларим бор. Неча йиллигини аниқ билмайман, шунинг учун душанба, пайшанба кунлари қазо рўзаларимни тутиб бермоқчиман. Қандай ният қилиш керак?
Жавоб: Мазкур тутмаган қазо рўзаларни ният қиласиз. Агар қайси йил ва қайси куннинг рўзасини тутаётганингиз аниқ бўлса, шуни ният қиласиз. Агар қайси йил ва қайси куннинг рўзаси экани аниқ бўлмаса, аввалги рўза деб ният қиласиз. Шунда аввалгилари бирин-кетин соқит бўлиб бораверади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари бошчилигидаги делегация Россия Федерациясида икки юздан зиёд ватандошимиз билан учрашув ўтказди.
Тадбирда сўзга чиққан Муфтий ҳазратлари юртимизда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган тарихий янгиланишлар, хусусан, сўнгги йилларда 150 дан ортиқ янги масжидлар очилгани, Қуръон курслари сони ошиб, фаолияти кенгайгани, Ҳаж квоталари сони ортаётгани, Умра зиёратига чекловлар олиб ташлангани каби рақамли мисолларни келтириб ўтдилар.
Ислом цивилизацияси маркази ва Имом Бухорий мажмуаси каби улуғвор лойиҳалар инсон қадрини юксалтириш йўлидаги ислоҳотларнинг амалий ифодаси эканини қайд этдилар.
Ватандошларга бугунги мураккаб даврда огоҳ бўлиш, фитна ва шубҳали ахборотларга алданмаслик, ҳалол меҳнат қилиб, яшаб турган жойининг қонун-қоидаларига риоя этиш кабилар ҳам эслатиб ўтилди.
Диний масалалардаги савол ва тушунчалар борасида эса Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг Колл-маркази (+998781503344), Telegram (@fatvo_call_1, @fatvo_call_2), WhatsApp (+998917806633) ёки fatvo.uz сайти орқали ишончли жавоб олиш мумкинлиги айтилди.
Шунингдек, Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари ота-она ва оила олдидаги масъулият борасида алоҳида тўхталиб, ота-онанинг дуоларини олиб туриш, аҳли оиласи ва яқинларидан тез-тез хабардор бўлишга чақирдилар.
Қизғин мулоқотда ҳамюртларимиз билан турли масалаларда савол-жавоблар бўлиб ўтди. Улар томонидан Давлатимиз томонидан ўзга юртларда юрган ватандошларимизга катта эътибор қаратилаётгани юксак баҳоланди.
Ватанга қайтиб келган мигрантларни иш билан таъминлаш бўйича ҳам тизимли чоралар кўрилаётгани, юртимиз диний соҳа вакилларининг хорижий сафарларга юборилиши ана шундай ғамхўрликнинг амалий ифодаси экани эътироф этилди.
Якунда илм ва ризқ талабида юрган барча ҳамюртларимизга Ҳақ таолодан сиҳат-саломатлик, омонлик ва муваффақиятлар тилаб дуо қилинди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати