Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
03 Феврал, 2026   |   15 Шаъбон, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:12
Қуёш
07:33
Пешин
12:42
Аср
16:00
Шом
17:46
Хуфтон
19:00
Bismillah
03 Феврал, 2026, 15 Шаъбон, 1447

Ўлганларга атаб Қуръон қироат қилишнинг ҳукми

19.08.2021   1605   2 min.
Ўлганларга атаб Қуръон қироат қилишнинг ҳукми

Албатта, Қуръон тиловати энг афзал ибодатлардан бўлиб, у билан мусулмон банда Роббига яқин бўлади. Қуръон қироати инсонга манфаатли бўлиб, хоҳ вафотидан кейин бўлсин, хоҳ манзилида ёки уйида бўлсин, хоҳ жанозадан кейин ёки олдин бўлсин ёки қабр олдида бўлсин, бу нарса шаръий ҳукмда жоиз ҳисобланади ва Аллоҳнинг фазли билан маййитнинг қабрида азобдан енгиллашишига сабаб бўлади. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам хабар бериб, ўликларга вафотидан кейин Қуръон қироат қилишга ундаганлар. Ул зот: «Бирор маййитга «Йаасийн» сураси ўқилса, енгиллик бўлади», деб айтганлар. Албатта, ушбу қироатда тиловат одобларига амал қилиб, ҳарфларни ўз махражидан чиқариш керак.

Ҳанафий мазҳабидагилар маййитга ҳам, тирикларга ҳам Қуръон қироатининг савоби етиб бориши жоизлигини айтишган. «Ҳидоя», «Бадоиъ», «Баҳр» ва бошқа китобларда бу ҳақда айтилган.

Шунингдек, Шофеъий мазҳаби уламолари ҳам қироатнинг савоби, агар ўқувчи Аллоҳдан сўраса, маййитга етиб боришини айтишган.

  Ибн Абу Зайд «Рисола» китобида Ибн Фарҳундан ривоят қилиб айтишларича, Моликий мазҳаби имомлари ҳам маййитга қироат савоби етишини нақл қилишган.

  Ҳанбалий фақиҳларидан Ибн Қудома «Муғний» китобида: «Маййит барча қурбат бўлувчи нарсалардан манфаат олганидек, Қуръон қироатидан ҳам манфаат олади. Демак, инсон қандай қурбат қилса ҳам, савобини маййитга бағишласа, Аллоҳнинг изни билан манфаат олади», деган.

Ибн Қудома Маъқал ибн Ясордан қилган ривоятларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ўликларингизга «йаасийн» сурасини ўқинглар», деб айтганлар.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, Қуръон тиловати маййитга, хоҳ у маййит қабрда бўлсин ёки ундан узоқда бўлсин, жоиздир. Аллоҳнинг изни билан савоби маййитга етиб боради. Хусусан, қори қироати савобини маййитга бағишласа».

Аммо бунинг ягона шарти бор: қори (қироат қилувчи) холисан-лиллоҳ тиловат қилиши ва ҳар қандай тамаъдан холий бўлиши керак. Ҳақ ёки бошқа бир манфаатлар эвазига хатми Қуръон буюришнинг ва буюртма асосида тиловат қилишнинг на ўликка, на тирикка савоби бор.

 

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳнинг

"Ихтилофлар, сабаблар, ечимлар" номли китобидан олинди

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни нима учун севамиз? - 1 далил

03.02.2026   352   3 min.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни нима учун севамиз? - 1 далил

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Инсон шундай яратилганки, у бошқаларнинг табиати, камоли ва жамолидан таъсирланиб, уларга муҳаббат қўяди, уларни севади. Аллоҳ таоло Набийи карийм соллаллоҳу алайҳи ва салламга энг олий камолотларни ато қилган. Шунинг учун ҳар бир мўмин киши ўзининг суюкли пайғамбари Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни сохталикларсиз, чин дилдан севади, муҳаббат қўяди. Қуйида у зотни севишимизнинг сабаблари келтирилади.

 

1. У ЗОТ – АЛЛОҲ ТАОЛОНИНГ МАҲБУБИДИР

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни севишимизнинг энг биринчи ва асосий сабаби шуки, У зот Аллоҳ таолонинг маҳбуби (суюклиси)дирлар. Бутун оламларнинг Робби Аллоҳ таоло у зотни севар экан, биз уммат нима учун севмайлик? Қуръони карим у зотнинг камоллари ва жамолларига энг катта гувоҳдир.

Қуръони каримнинг амалий тафсири – Набийимиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг ҳаётларидир. Қуръони каримнинг илмий ажойиботлари тугамаганидек, сийрати набавийянинг ҳам амалий ажойиботлари тугамайди.

Бу муборак зотга муҳаббат қилиш – туғма ва табиий ҳолатдир. Аллоҳ таоло Ўз маҳбуби Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламга жуда кўплаб иззат-икром ва қадр-қиммат кўрсатди. Қуръони каримнинг бир неча ўринларида улар очиқ-ойдин келтирилган. Қуйида ана шу далилларни санаб ўтамиз.

 

БИРИНЧИ ДАЛИЛ

Алллоҳ таоло Қуръони каримда бир неча ўринда Ўзининг набийлари билан бўлиб ўтган суҳбатини келтириб, уларга ўз исми билан хитоб қилади:

يَا آدَمُ – «Эй Одам» (Аъроф сураси, 19-оят).

يَا نُوحُ – «Эй Нуҳ» (Ҳуд сураси, 46-оят).

يا زَكَرِيَّا – «Эй Закариё» (Марям сураси, 7-оят).

يَا اِبْرَاهِيْمُ – «Эй Иброҳим» (Соффаат сураси, 104-оят).

يَا دَاوُودَ – «Эй Довуд» (Сод сураси, 26-оят).

يَا عِيْسَى – «Эй Ийсо» (Оли Имрон сураси, 55-оят).

يَا مُوسَى – «Эй Мусо» (Тоҳа сураси, 17-оят).


Лекин Ўз маҳбубига ҳеч қачон у зотнинг исми билан мурожаат этмади, балки қуйидаги лафзлар билан хитоб қилди:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ – «Эй Набий» (Аҳзоб сураси, 1-оят).

يَا أَيُّهَا الرَّسُوْلُ – «Эй Расул» (Моида сураси, 67-оят).

يَا أَيُّهَا الْمُزَمِّلُ - «Эй ўраниб ётган» (Муззаммил сураси, 1-оят).

يَا أَيُّهَا الْمُدَثِّرُ – «Эй бурканиб ётган» (Муддассир сураси, 1-оят).

Маълумки, шарқда фарзандлар отани, шогирдлар устозни, аёллар эса эрни исми билан чақирмайдилар. Ўзимиздан ёш жиҳатдан катта бўлган кишиларни ҳам ҳурмат юзасидан исмини тилга олиб чақирмаймиз. Бундан шу нарса ойдинлашадики, Аллоҳ таоло Ўз маҳбубини ниҳоятда икром билан эъзозлайди, уни севади.

Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади:

﴿اِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرَهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهَذَ النَّبِيُ﴾

«Одамларнинг Иброҳимга ҳақлироғи – унга эргашганлардир ва мана бу Набийдир» (Оли Имрон сураси, 68-оят).

Бу оятда Аллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссаломнинг зотий исмларини келтирди, лекин Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг зотий исмлари ўрнига «Набий» лафзини келтириб, у зотга муҳаббатини ифода этди. Аллома Саховий раҳматуллоҳи алайҳ бу оятни мана шу мазмунда шарҳлаганлар.

"Илоҳий Расул" китобидан
Нодир Одинаев таржимаси

Мақолалар