Риё — иш ва ҳаракатларни кўрсатмоқ, бир яхшиликни ёки амални Аллоҳнинг розилиги учун эмас балки, инсонларнинг мақтови учун қилишдир. Бу ҳаракатларни амалга оширган инсонга риёкор дейилади.
Риё — инсонлар орасида руҳий таъсир, шон-шуҳрат, моддий фойда учун қилинади. Дунёга оид бу каби моддий ва маънавий фойдаларни қўлга киритиш учун, динга бўлган ҳурмат ва эътиборни ишлатиш, риёнинг энг ёмон шаклидир. Бундай ҳаракатлар ҳийлакорлик ва ёлғончиликдир.
Риёкор — кишининг сўз ва ҳаракатларидаги самимиятсизликлари, бошқа инсонлар томонидан қисқа вақтда билинади. Бу инсонларга ҳеч ким ишонмайди. Риёнинг ҳаммаси ахлоқсизлик бўлгани каби, ибодатларда риёкор бўлиш энг катта ахлоқсизликдир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Албатта сиз учун энг қўрқадиган нарсам, кичик ширк, яъни риёдир» деганлар (Термизий ривоят қилган).
Ибодат Аллоҳ учун қилинади. Аллоҳнинг розилигидан бошқа бир мақсад учун ибодат қилиш, Аллоҳнинг розилигини ўртадан олиб ташлайди. Кўрсатиш ва фойда тушунчаси билан Қуръон ўқиш, намоз ўқиш, рўза тутиш, закот бериш, ҳажга бориш, садақа бериш ибодатларни хабата, яъни бекорга чиқаради.
Аллоҳ таоло бу ҳақда Ўзининг каломида шундай марҳамат қилади:
«Эй иймон келтирганлар! Садақаларингизни миннат ва озор бериш билан, молини Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирмаса ҳам кишиларга риё учун нафақа қилганга ўхшаб бекорга кетказманг. У мисоли бир устини тупроқ босган силлиқ тошга ўхшайди. Бас, кучли ёмғир ёғса, силлиқ бўлиб қоладир. Касб қилганларидан ҳеч нарсага қодир бўлмаслар» (Бақара сураси, 264-оят).
Шу ҳолда, Аллоҳнинг буйруғини ва розилигини ўйлаб эмас, диндор кўриниш учун ибодат қилиш, олим ва билимли дейишсин, дея илм билан машғул бўлиш, саҳий деб номланиш учун закот ва садақа бериш, риёдан иборат ёмон ҳаракатдан бошқа бир маъно ифода қилмайди.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар:
«Шубҳасиз риё ширкдир» (Ибн Можа ривоят қилган).
Аллоҳга ва инсонларга қарши ўзини самимий тутиб риёдан узоқ туриш, иложи бўлса, ибодатларни яширин қилиш, Аллоҳнинг розилигини инсонларнинг мақтовига, истагига, қўрқувига қарши танлаш ҳар бир мусулмоннинг тамойилидир.
Интернет манбалари асосида тайёрланди
Қатарнинг нуфузли «Gulf Times» газетасида Ўзбекистонда барпо этилган Ислом цивилизацияси маркази ҳамда Соҳибқирон Амир Темурнинг маънавий меросига бағишланган таҳлилий мақола чоп этилди, деб хабар бермоқда «Дунё» агентлиги.
«Амир Темур мероси Ислом цивилизацияси марказида: Учинчи Ренессанснинг интеллектуал асоси» сарлавҳали материалда Марказнинг нафақат минтақа, балки глобал ислом цивилизациясидаги ўрни таҳлил қилинган.
Мақолада асосий урғу Соҳибқирон Амир Темур шахсиятига қаратилган. Таъкидланишича, Темурийлар давридаги илм-фан, маданият ва меъморчилик тараққиёти бугун Ўзбекистонда пойдевори қўйилаётган Учинчи Ренессанс учун асосий маънавий манба бўлиб хизмат қилмоқда.
«Бугун Тошкентда қад ростлаган Ислом цивилизацияси маркази — Амир Темур томонидан асос солинган буюк давлатчилик ва илм-фан анъаналарининг замонавий кўринишидир. Марказ Соҳибқироннинг "Куч — адолатдадир" деган тамойилини интеллектуал салоҳият билан бойитиб, янги давр пойдеворини намоён этмоқда»,– деб ёзади «Gulf Times».
Нашрнинг қайд этишича, Марказ шунчаки муҳташам бино эмас, балки буюк саркарда ва давлат арбоби Амир Темур давридаги «олтин давр»ни бугунги инновациялар билан боғловчи стратегик маскандир.
«Gulf Times» таҳлилига кўра, Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган ушбу мажмуа Ўзбекистоннинг жаҳон майдонидаги маданий дипломатиясини янги даражага олиб чиқди. Марказнинг улкан гумбази ва ҳар бир нақши Амир Темур даври меъморчилигининг замонавий талқини бўлиб, у илм ва маърифатга интилган аждодлар руҳини акс эттиради.
Ўзбекисон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати