❓Қурбонлик қилиш кимларга вожиб?
? Жавоб: Бу ерда
❓Вақтидан аввал сўйилган жонлиқнинг пули эҳсон қилинса ҳам қурбонликка ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилмоқчи бўлган одам соч ва тирноғини олмаслиги керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликнинг вақти
? Жавоб: Бу ерда
❓ Ҳайвон сўйганда уни оғиз билан пуфлаб шишириш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Закот берган инсон қурбонликда қўй сўйдириши ҳам керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилаётган кишини агарда бирор кимдан қарзи бўлса, қурбонлиги ўтмайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Пичилган қўйни ақиқа ва қурбонлик учун сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Ақиқа ёки қурбонлик? Қай бирини биринчи қилишим керак?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонлик қилинадиган ҳайвон неча ёш бўлиши керак?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликка сўйиладиган ҳайвоннинг шохини аҳамияти борми?
? Жавоб: Бу ерда
❓ Қурбонликка йиғилган пулни эҳсон қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Эҳсон учун олинган жонлиқни қурбонликка сўйса бўладими?
❓Қурбонлик гўштини ярмини ўзимизга олиб қолсак бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳайвонни сўйгандан кейин гўштнинг килосига ҳисоблаб берса, қурбонликка ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштини сотиш мумкин эмасми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишга маблағимиз бор, лекин пул кўринишида эмас.
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишни ният қилган киши тирноқ ва сочларини олмаслиги керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Маблағим нисоб миқдорига етмаган. Қурбонлик қилиш учун пул йиғиб қўйган эдим. Леким амакимнинг оиласидагилар касал ва қарзлари бор. Шунга пулни уларга берсам бўладими? Бунда қай бирида савоб кўпроқ? Қурбонлик қилишимми ёки амакимга беришимми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бир неча киши битта қўй сўйиши мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишни вожиб қиладиган бойликнинг миқдори қандай ҳисобланади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қулоғи белги учун кесилган соғлом қўйни қурбонлик қилиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳайвон сотиб олинганидан сўнг касал бўлиб қолса уни қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштидан ўзга дин вакилларига ҳам бериш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Намоз ўқимаса қурбон ҳайитида қилган қурбонлиги қабул бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓"Ўғил кўрсам иккита қўй сўяман" дейилса, назр ҳисобланадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ақиқа ёки қурбонлик қўйининг гўштини тарозуга тортиб олса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Иккита фарзандга битта ақиқа қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓1. Икки-уч киши пул ташлашиб, қурбонлик учун битта қўчқор сўйсак бўладими?
❓2. Қурбонликни ярмини тарқатиб, ярмини ўзимизга олсакчи, бу ҳам жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи ва салламга атаб қурбонлик учун қўй сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ақиқа ва Ҳайитнинг қурбонлигини битта қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓1 та қорамолни қурбонлик сингари 3-4 нафар фарзанд номидан ақиқа деб сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Закот берган инсон қурбонликда қўй сўйдириши ҳам керакми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Баданида қўтири бор жонлиқни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Туя ва сигирга бир киши қурбонлик, яна бири назр, яна бири ақиқа, яна бири нафл ниятида қўшилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қулоғи ёки думига нуқсон етган ҳайвонни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Тиши тўкилиб кетган ҳайвонни қурбонлик қилиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Баданида қўтири бор жонлиқни қурбонлик учун сўйиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликни вақти ҳақида тушунча берсангиз?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилгандан кейин қандайдир намоз ўқиладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қайси кунда қурбонлик қилиш афзал?
? Жавоб: Бу ерда
❓Мусофирга қурбонлик қилиш вожибми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликда электр ёки наркоздан фойдаланиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилинадиган ҳайвоннинг хизматидан фойдаланиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қассобга қурбонлик гўштидан ёки терисини иш ҳақи қилиб бериш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Аёл киши ўз қурбонлигини ўзи сўйса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонликда "Бисмиллаҳ" деса ҳам ўтадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик учун сотиб олинган ҳайвонга кейинчалик шерик бўлиш мумкинми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик гўштидан бойларга берса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Вақтида қилинмаган қурбонликнинг ҳукми қандай бўлади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Икки ёшга кирмаган сигирни қурбонлик қилиш жоизми?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳаром молдан қурбонлик қилинадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бировнинг номидан қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Бепарволик қилиб қурбонлик қилмаган киши нима қилади?
? Жавоб: Бу ерда
❓Шохли ҳайвонларни ёшлигидан шохини куйдириб қўйилган бўлса, қурбонликка ярайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Ҳомиладор ҳайвон қурбонликка ярайдими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик шартлари ва одоблари
? Жавоб: Бу ерда
❓Ўтганларни номидан қурбонлик қилинадими?
? Жавоб: Бу ерда
❓Эркак ёки урғочи ҳайвонлардан қайси бирини қурбонлик қилиш афзал?
? Жавоб: Бу ерда
❓Қурбонлик қилишдан аввал таомланмаслик
? Жавоб: Бу ерда
❓Вакиллик йўли билан қурбонлик қилса бўладими?
? Жавоб: Бу ерда
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво ҳайъати.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Оқил хато қилса – афсусланади, аҳмоқ хато қилса – сафсата сотади.
Бу икки мисра инсон табиати, унинг маънавий даражаси ва ҳаётга муносабатини жуда теран ифода этади. Хато – инсон зотига хос. Аммо уни қандай қабул қилиш ва ундан қандай хулоса чиқариш – ҳар кимнинг ақли ва қалбига боғлиқ.
Ислом таълимотида ҳам хато қилиш айб эмас, балки ундан тавба қилмаслик ва сабоқ олмаслик айб экани таъкидланади. Қуръони каримда Аллоҳ таоло марҳамат қилади: “Албатта, Аллоҳ тавба қилувчиларни ва покланувчиларни яхши кўради” (Бақара сураси, 222-оят).
Бу оятда инсоннинг хатодан қайтиши, афсусланиб, ўзини тузатиши Аллоҳ наздида қадрли экани очиқ баён этилган. Демак, оқил инсон хато қилганда уни тан олади, қалбида надомат туғилади ва тўғри йўлга қайтишга ҳаракат қилади.
Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Барча одам боласи хато қилувчидир. Хато қилувчиларнинг энг яхшилари – тавба қилувчиларидир” (Имом Термизий ривояти).
Ушбу ҳадис инсоннинг комиллиги хатосизликда эмас, балки хатодан кейинги ҳолатида эканини кўрсатади. Оқил киши ўз айбини тан олиб, уни тузатишга интилса, аҳмоқ эса ўз хатосини оқлаш, ҳатто уни ҳақиқат деб кўрсатишга уринади.
Халқимизда шундай мақол бор: “Айбини билган – донишманд, айбини яширган – нодон”. Бу ҳикматли сўзлар юқоридаги фикрларнинг халқона ифодасидир. Чунки айбини тан олган инсон ўзини тарбия қилиш имконига эга бўлади. Айбини инкор этган эса ўз камчилиги билан яшашда давом этади. Яна бир ҳикматда айтилади: “Нодоннинг тили узун, ақллининг эса йўли узун”. Аҳмоқ инсон кўп гапиради, баҳона топади, сафсата сотади. Аммо оқил инсон ортиқча сўздан қочиб, амал билан ўзини исботлайди.
Хато бу – йиқилиш эмас, балки туриш учун берилган имкониятдир. Оқил инсон ҳар бир хатосини ўқитувчи деб билади. У ўзини таҳлил қилади, камчиликларини англайди ва янада мукаммал бўлишга интилади. Аҳмоқ эса хатосини тан олмасдан, бошқаларни айблаш билан овора бўлади. Шу боис, ҳар биримиз ўз нафсимизни сўроққа тутишни ўрганишимиз лозим. Чунки ҳақиқий камолот – ўз хатоларини тан олиш ва улардан сабоқ чиқаришдадир. Ҳаёт йўлида адашмаслик учун инсонга ақл, виждон ва тавба эшиги берилган. Бу эшикни оча билган инсон – бахтли инсон.
Хулоса қилиб айтганда, оқиллик – хатосизликда эмас, балки хатодан тўғри хулоса чиқаришдадир. Аҳмоқлик эса – хатони тан олмаслик ва уни сафсата билан беркитишдир. Инсонни улуғлайдиган нарса – унинг тавозеси ва ўзини ислоҳ қилишга бўлган интилишидир.
Жаъфархон СУФИЕВ,
ТИИ Модуль таълим тизими талабаси,
Тўрақўрғон туман “Исҳоқхон тўра” жоме масжиди имом-хатиби.