Унда Марказ тадқиқотчилари, юртимизда диний-маърифий йўналишда фаолият кўрсатаётган ташкилот ва муассасаларнинг ёш олимлари иштирок этди.
Семинарда туркиялик адабиётшунос олим – Анқара Йилдирим Боязид университети доценти Ўғузхон Айдиннинг мазкур мавзудаги маърузаси тингланди.

Олим Мовароуннаҳрдан етишиб чиққан машҳур мутафаккир ижодкорлар, уларнинг машҳур асарлари, ўтмишда ва замонамизда адибларнинг жамият ҳаётида тутган ўрни ҳақида сўз юритди. Ислом цивилизацияси равнақида уларнинг ижоди ғоят муҳим аҳамиятга эга бўлганини, ҳали-ҳануз ўзининг маънавий-маърифий қимматини сақлаб келаётганини алоҳида қайд этди.
Ўғузхон Айдин Аҳмад Яссавийнинг “Девони ҳикмат”идан парчалар ўқиб, халқчил услубда битилган бу мисраларнинг ўзи исломнинг асл моҳияти тинчлик, эзгулик ва тараққиёт эканидан далолат беришини, мовароуннаҳрлик барча ижодкорлар асарларида бу жиҳатлар ёрқин акс этишини таъкидлади.
– Бутун ер юзида қуёш фалакдан ерга қараб нур сочади, Мовароуннаҳр диёрида эса, нур ердан фалакка қараб сочилади, – деди туркиялик олим. – Самарқанднинг “Рўйи замин сайқали”, уч қуббатул исломнинг бири бўлган Бухоронинг “Рўйи замин қуввати” деб эъзозланишида, аввало, мумтоз адибларнинг хизмати катта бўлган эса, ажабмас. Исломнинг етти пири ҳам мана шу диёрда таваллуд топган. Буларнинг барчаси муқаддас динимизнинг Маккада пайдо бўлиб, Мовароуннаҳрда тараққий топгани тўғрисидаги фикрларни яққол тасдиқлайди.
Туркиялик олим Соҳибқирон Амир Темурнинг буюк давлат арбоби ва етук саркарда бўлиб етишишида ҳам айнан адибларнинг таъсири муҳим ўрин тутганини алоҳида қайд этди.
Семинар сўнгида туркиялик олим тадқиқотчиларни қизиқтирган саволларга Навоийнинг “Муҳокаматул луғатайни”, Лутфийнинг “Наврўзи”, Румийнинг “Маснавийси”, Бобурнинг “Бобурномаси”, Шошийнинг “Баҳристони” каби асарлар асосидаги намуналар билан атрофлича жавоб қайтарди.
Ғ.ҲАСАНОВ
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Эй фарзанд! Рақамли олам шунчаки экранлардан иборат эмас. У – эркакларнинг ғурури ва қизларнинг ҳаёси синовдан ўтадиган ҳақиқий имтиҳондир. Шунинг учун бу сўзларни қалбинг билан ўқи.
Эй фарзанд! Google, Facebook, Twitter ва WhatsApp – чуқур денгизга ўхшайди. Унда кўп инсонларнинг ахлоқи йўқолди, кўп ақллар ҳалокатга учради!
Эй фарзанд! Унинг тўлқинлари кўп қизларнинг ҳаёсини ютиб юборди ва кўп инсонлар ҳалок бўлди. Шунинг учун у ерда асалари (арилар) каби бўл, фақат пок нарсага қўн, ўзингга ва бошқаларга фойда келтир.
Чивин (ёки пашша) каби бўлма, у қаерда касаллик бўлса, ўша ердан уни тарқатади!
Эй фарзанд! Интернет – катта бозор. Бу ерда ҳеч ким ўз “товарини” бепул бермайди. Ҳар ким бирор нарса эвазига ҳаракат қилади. Огоҳ бўл!
Баъзилар ахлоқни бузишни истайди.
Баъзилар шубҳали ғояларни тарқатади.
Баъзилар эса фақат машҳурлик излайди.
Шунинг учун ҳар бир “товарни” яхшилаб текширмасдан олма.
Эй фарзанд! Номаълум ҳаволаларни (линкларни) очишдан сақлан. Чунки уларнинг баъзиси тузоқ бўлиши мумкин: хакерлик, маълумот ўғирлаш, зарар ва ҳалокат.
Эй фарзанд! Латифалар ва ёлғон хабарларни тарқатма. Ҳаром ишларга оид “copy-paste” қилишдан ҳам эҳтиёт бўл.
Чунки сен интернетда савоб ва гуноҳ билан савдо қилаётганингни унутма.
Эй фарзанд! Изоҳ ёзиш ёки бирор нарсани улашишдан олдин ўзингдан сўра: “Бу иш Аллоҳни рози қиладими ёки ғазаблантирадими?”.
Эй фарзанд! Кўзинг билан кўрмаган одамингни дўстлигига ишонма. Фақат ёзганларига қараб инсонларга ҳукм чиқарма. Чунки кўпчилиги ниқобланган! Ҳақиқат шуки: “Уларнинг суратлари сохта бўлиши мумкин, ахлоқи жозибали кўриниши мумкин. Улар ниқоб тақади ва “ростдек кўриниб ёлғон гапиради”. Шунинг учун зоҳирга алданма”.
Эй фарзанд! Сохта исмлардан эҳтиёт бўл. Чунки уларнинг эгалари кўпинча ўзларига ишонмайди.
Ўзига ишонмаган одамга сен ҳам ишонма.
Эй фарзанд! Сени ранжитганни сен ҳам ранжитма.
Чунки сен ўз ахлоқингни намоён қиласан, у эса ўз табиатини кўрсатади.
Ҳар бир идиш ичидаги нарса билан тошади.
Гўзаллик жавобда эмас, тилингда!
Эй фарзанд! Ёзадиган нарсангни яхшилаб ўйла. Чунки сен ёзасан, фаришталар ҳам ёзади, Аллоҳ эса ҳаммасини кўриб, ҳисобини қилади.
Шунинг учун саҳифангни Қиёмат куни сенга қарши эмас, балки сенга гувоҳ бўладиган қилиб юрит!
Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ