22 Апрел, 2026, 4 Зулқаъда, 1447
22 Апрел, 2026, 4 Зулқаъда, 1447
Бандаларига рўза тутишни фарз қилган Аллоҳ таолога ҳамду санолар, Рўза амалларини гўзал тарзда адо қилишда йўлбошчи бўлган Саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва саломлар бўлсин.
Албатта, Рамазон исломий ойлар ичида фазилатларга бой ва баракали ойлардан ҳисобланади. Бу ойда ҳидоят қўлланмаси бўлган Қуръони Каримнинг нозил бўлиши ҳам, бу ойнинг энг афзал ой эканига далолат қилади. Шунингдек, бу ойнинг фазилати ва баркаси борасида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан жуда кўплаб ҳадиси-шарифлар ривоят қилинган.
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ رواه البخاري (3277) ، ومسلم (1079).
Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рамазон ойи келиши билан жаннат эшиклари очилиб, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади» - дедилар. Муттафақун аълайҳ.
Ҳақиқатда, Рамазон ойининг фазилатлари ва баракотлари жуда ҳам кўп. Бу борада жуда кўп мавиъзаларда эшитиб, кўплаб мақолалар орқали хабардор бўлганмиз. Лекин, бугун эътиборимизни бошқа томонга қаратамиз. Яъни, бу ойнинг фазилатлари кўп бўлиш билан бирга, тарихда бу улуғ кунда жуда кўплаб муҳим тарихий воқеалар бўлиб ўтган. Қуйида уларни бирма- бир санаб ўтамиз.
Рамазоннинг биринчи куни:
1) 2-ҳижрий йил Душанба. Мусулмонлар биринчи марта рамазон рўзасини тутдилар.
2) Иброҳим алайҳиссаломга илоҳий саҳифалар туша бошлаган.
3) Ҳижрий 73-йил. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
4) Ҳижрий 91- йил. Андалусни фатҳ қилиш бошланган.
5) Ҳижрий 472- йил. Абу Али ибн Сино вафот этди.
Рамазоннинг иккинчи куни:
1) Ҳижрий 65-йил. Абдумалик ибн Марвон Умавий халифа этиб тайинланди.
Рамазоннинг учинчи куни:
1) Ҳижрий 11- йил. Фотимаи Заҳро розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
2) Ҳижрий 37- йил. Таҳким воқеаси бўлиб ўтди.
Рамазоннинг тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 1- йил. Ҳамза розияллоҳу анҳу биринчи сарияга чиқдилар.
2) Ҳижрий 666 - йил. Антокия Славянлардан қайтариб олинди.
Рамазоннинг олтинчи куни:
1) Мусо алайҳиссаломга Таврот саҳифалари туша бошлади.
2) Ҳижрий 63- йил. Мусулмонлар Синд шаҳрини фатҳ қилдилар.
Рамазоннинг еттинчи куни:
1) Ҳижрий 361- йил. Ал-Азҳар университети очилди.
Рамазоннинг саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 273- йил. Ибн Можа роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
2) Ҳижрий 455- йил. Алп Арслон Салжуқийлар волийси этиб тайинланди.
Рамазоннинг ўнинчи куни:
1) Пайғамбарликнинг 10-йили, ҳижратдан 3 йил аввал. Хадийжа розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 485-йил. Низомул мулк Абул Ҳасан Алий ибн Ишоқ ўлдирилди.
Рамазоннинг ўн биринчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Зайнаб бинти Хузайма розияллоҳу анҳога уйландилар.
2) Ҳижрий 9-йил. Сақиф қабиласи элчилари Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларида бўлди.
3) Ҳижрий 95- йил. Саиъд ибн Жубайр вафот этдилар.
4) Ҳижрий 624- йил. Чингизхон вафот этган.
5) Ҳижрий 922- йил. Султон Салим Дамашқни фатҳ қилди.
Рамазоннинг ўн иккинчи куни:
1) Ҳижрий 597- йил. Ибн Жавзий роҳимаҳуллоҳ вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн учинчи куни:
1) Ҳижрий 15-йил. Умар розияллоҳу анҳу Шомни эгалладилар
2) Ҳижрий 40- йил. Абу Лубоба розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 132-йил. Аббосийлар Умавийлар пойтахти Дамашққа ҳужум қилишди.
2) Ҳижрий 612- йил. Ибн Атоуллоҳ Сакандарий таваллуд топдилар.
Рамазоннинг ўн бешинчи куни:
1) Ҳижрий 3-йил. Ҳасан ибн Алий розияллоҳу анҳу дунёга келдилар.
2) Ҳижрий 37-йил. Муҳаммад ибн Абу Бакр розияллоҳу анҳу Мисрга волий этиб тайинландилар.
3) Ҳижрий 383- йил. Абу Бакр Хоразмий вафот этдилар.
4) Ҳижрий 543- йил. Фаҳриддин ар-Розий дунёга келдилар.
Рамазоннинг ўн еттинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Катта Бадр ғазоти бўлиб ўтди.
2) Ҳижрий 2-йил. Руқайя (розияллоҳу анҳо) бинти Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам вафот этдилар.
3) Ҳижрий 85-йил. Мўминлар онаси Ойиша розияллоҳу анҳо вафот этдилар.
4) Ҳижрий 124- йил. Муҳаммад ибн Муслим аз-Зуҳрий вафот этдилар.
Рамазоннинг ўн саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 21- йил. Холид ибн Валид вафот этдилар.
2) Ҳижрий 560- йил. Муҳйиддин ибн Арабий дунёга келди.
Рамазоннинг йигирманчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил Макка фатҳ қилинди.
2) Ҳижрий 652- йил. Сайфуддин Қутуз дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма биринчи куни:
1) Ҳижрий 40- йил. Алий ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу вафот этдилар.
2) Ҳижрий 95- йил. Ҳажжож ибн Юсуф ас-Сақофий дунёга келди.
3) Ҳижрий 1353- йил. Форс юрти Эрон давлати деб ўзгартирилди.
Рамазоннинг йигирма учинчи куни:
1) Ҳижрий 9-йил Мусулмонлар «Лот» номли бутни бузиб ташлашди.
2) Ҳижрий 26- йил. Язид ибн Муовия туғилди.
Рамазоннинг йигирма тўртинчи куни:
1) Ҳижрий 20- йил. Амр ибн Ос масжидини қуриш бошланди.
Рамазоннинг йигирма бешинчи куни:
1) Ҳижрий 8-йил. Холид ибн Валид розияллоҳу анҳу «Уззо» номли ибодатхонани бузиб ташладилар.
2) Ҳижрий 129-йил. Абу Муслим Хуросоний Умавийларга қарши қўзғолон бошлади.
3) Ҳижрий 544- йил. Фахруддин ар-Розий таваллуд топдилар.
4) Ҳижрий 658- йил. «Айни жолут» жанги бўлиб ўтди.
Рамазоннинг йигирма олтинчи куни:
1) Ҳижрий 762- йил. Бадруддин Айний роҳимаҳуллоҳ дунёга келдилар.
Рамазоннинг йигирма еттинчи куни:
1) Ҳижрий 927- йил. Белград фатҳ этилди.
Рамазоннинг йигирма саккизинчи куни:
1) Ҳижрий 2-йил. Закот фарз бўлди.
Рамазоннинг йигирма тўққизинчи куни:
1) Ҳижрий 1425- йил. Ёсир Арафот вафот этди.
Рамазоннинг ўттизинчи куни:
1) Ҳижрий 256- йил. Имом Бухорий вафот этдилар.
2) Ҳижрий 384- йил. Имом ибн Ҳазм дунёга келдилар.
Муҳаммад Али Муҳйиддин.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ҳикоя қилишадики, Маъруфи Кархий қуддиса сирруҳу таҳорат олиш учун Дажла дарёси қирғоғида тўхтаб, Қуръон ва кийимларини бир тарафга қўйдилар. Шу пайт қандайдир бир аёл келиб Маъруф Кархий қуддиса сирруҳунинг либослари ва Қуъонини олиб жўнаб қолди. Шайх аёлнинг изидан етиб олиб айтдилар:
– Синглим, мен Маъруф бўламан, сизни ҳеч бир нарсада айбламоқчи эмасман. Фақат, Қуръон ўқий оладиган фарзандингиз борми ё йуқми, шуни билмоқчи эдим, холос?
Аёл “йуқ” деб жавоб қайтаргач, Маъруф:
– Балки Қуръон ўқувчи эрингиз бордир – деб сўрадилар. Аёл яна “йуқ” деб рад жавоби бергач, Маъруф унга:
– Ундай бўлса, майли, уст-кийимларимни ўзингизда олиб қолинг-да, Қуръонни менга қайтариб беринг! – дедилар.
Бир гал Шайх Абу Абдураҳмон ас-Суламий қуддиса сирруҳунинг уйини ўғрилар босиб, бор нарсасини олиб кетишди.
Нақл қилишларича, у зот қуддиса сирруҳу бир дўстларига бундай дебдилар:
– Бозорга бориб, ўғирланган яктагимга кўзим тўшиб қолди. Шунда дарҳол ўзимни билмаганга солиб юзимни ўгириб олди.
Бир гал Молик ибн Динор қуддиса сирруҳунинг аёллари у кишига “Эй риёкор!” дея танбеҳ берибди. Шунда у киши: “Эй хотин, сен менга басраликлар билмайдиган хўб муносиб бир ном топдинг-да!”– дея кайфиятлари очилиб кетган экан.
Яҳё ибн Зиёд ал-Ҳорисийда бир бадхулқ хизматкор бор экан. У зотдан:
– Нега бундай ёмон қулни ушлаб турибсиз? – деб сўраганларида, у зот:
– Ўзимга ҳалим бўлишни таълим қилмоқдаман, – дея жавоб берибдилар.
Нақл этишларича, бир гал Иброҳим ибн Адҳам қуддиса сирруҳу чўлга чиққанларида бир аскарни учратиб қолдилар. Аскар сўради:
– Бу ернинг аҳолиси қани?
Иброҳим Адҳам қабристон томонга ишора қилдилар. Навкар бу одам менинг устимдан куляпти деган ўйга бориб, у кишининг бошларига уриб жароҳатлади. У киши кетганларидан кейин эса навкарга бу зотнинг хуросонлик машҳур сўфий Иброҳим Адҳам эканларини айтишди. Навкар ортларидан бориб, кечирим сўрай бошлади. Бунга жавобан Иброҳим Адҳам қуддиса сирруҳу бундай дедилар:
– Сен мени урганингда Аллоҳдан сенга жаннат ато этишини сўрадим.
Навкар бундай хайрли дуонинг сабабини сўради ва Иброҳим Адҳам қуддиса сирруҳу жавоб бердилар:
– Шуни билдимки, сен мени урганинг учун Аллоҳ менга ажру мукофот беради. Сен туфайли яхшилик топганим сабабли мен туфайли ёмонлик кўришингни истамадим.
Ҳикоя қилишадиларки, қандайдир киши Шайх Абу Усмон ал-Ҳирий қуддиса сирруҳуни меҳмонга таклиф этди ва Шайх дарвозага яқинлашганларида уй эгасининг шундай деганини эшитдилар:
– Ё Шайх, ҳозир менинг уйимга киришнинг вақти эмас, қилган таклифимдан афсусдаман, кетсанг маъқулроқ!..
Абу Усмон қуддиса сирруҳу қайтиб кетдилар ва ҳовлиларига етдим деганларида кетларидан ҳалиги кишининг овозини эшитдилар:
– Ё Шайх, айтганларимдан афсусдаман, кечиргин, қайтадан меникига ташриф буюрсанг яхши бўларди...
Шунда тақводор зот уникига яна боришларини айтдилар. Иккинчи марта борганларида ҳам уй эгаси аввалгидай муомала қилди. Худди шу ҳол учинчи, тўртинчи бор ҳам такрорланди. Шайх эса гўё ҳеч нарса бўлмагандай бориб, эшик олдидан яна қайтардилар. Ниҳоят, ҳалиги киши:
– Ё Шайх, мен сизни синаб кўрмоқчи эдим холос, – дея узр сўраб, у кишини мақтай бошлади, шунда Абу Усмон ал-Ҳирий қуддиса сирруҳу дедилар:
– Мени итларда ҳам бўлиши мумкин бўлган сифат билан мақташингга не ҳожат, ахир улар ҳам чақирсанг келадилар, ҳайдасанг кетадилар-ку?!
“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 