“Фириб” сўзи форс тилида алдаш, йўлдан оздириш, макр-ҳийла, маъноларини билдиради. Шу ишни қилган ёки буни касбга айлантириб олган кимсани эса фирибгар дейилади. Алдов, фирибгарлик, ўғрилик шу қадар кенг тарқалдики, у кириб бормаган жой, у кириб бормаган соҳа қолмади: имтиҳонларда, тижоратда ва ҳатто никоҳ муносабатларида ҳам одамлар ёлғонни кенг ишлатишмоқда.
Исломда алдов, фирибгарлик, бировни чув тушуриш, савдо-сотиқда алдамчилик каби иллатлар қораланган. Сир эмаски, кейинги вақтларда баъзи кишилар одамлардан қарзга ёки шерикчиликка, деб пул олиб, охир-оқибат уни қайтармай ўртада низо чиқиши, яқин кишилар бир-бири билан юз кўрмас бўлиб кетиш ҳолатлари кузатилмоқда. Албатта, зарурат учун қарз олиш ёки шерикчилик билан шуғулланиш жоиз. Бироқ, олган қарзини пайсалга солмай қайтариш, шерикчиликда эса хиёнат қилмаслик лозим. Акс ҳолда бошланган ишлар ортга кетиб, касодга учраши тайин. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Ким одамларнинг молини қайтариб бериш мақсадида олса, Аллоҳ таоло унга ёрдамчи бўлади. Ким одамларнинг молига талофат етказиш (чув тушуриш) учун олса, Аллоҳ таоло унинг ўзига талофат етказади” , -деганлар (Имом Бухорий ривояти)
Савдо-сотиқ вақтида харидорга фириб бериш, масалан, айбли молни айбини яшириб сотиш ёки сохта молни асл мол, деб сотиш энг оғир гуноҳдир. Қўйидаги ҳадис бунга очиқ далил бўлади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дон сотаётган одамнинг ёнидан ўтиб қолибдилар. Унинг дони орасига қўл тиқиб кўрсалар, намланиб қолган экан. “Бу нимаси?”, деб сўрадилар. Сотувчи: “Эй Расулуллоҳ, унга ёмғир тегибди”, деди. Шунда Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам: “Уни устига чиқариб қўймайсанми, одамлар кўрар эди”, дедилар ва “Ким бизни алдаса, у биздан эмас”, дедилар (Имом Ҳоким ривояти).
Маъруфхон Алоходжаев,
Наманган шаҳар “Абдулқодир қори” жоме
масжиди имом-хатиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Агар интилсангиз орзу этиб улкан шараф томон,
Юлдузлардан паст нарсага қаноат этманг ҳеч қачон.
Банда Аллоҳнинг тавфиқи ва баракасидан маҳрум бўлганда гўзаллик, заковат, куч-қувват ва маърифат инъомларининг барчаси мусибатга айланади. Шунинг учун Аллоҳ бандаларини ана шундай хафалик ва саросималикдан огоҳ этади. Масалан, сиз гоҳида йўлда кетаётган бўласиз, шунда сиз тарафга қараб бир машина елдек учиб келаётган бўлади. У кўзингизга баданингизни парчалаб, ҳаётингизга нуқта қўядигандек туюлади. Шунда бор кучингиз билан қутулишга ва омон қолишга интиласиз. Аллоҳ таоло бандаларига Ундан юз ўгирсалар ана шундай ҳалокат ва ўлимларга дуч келишларини билдиришни хоҳлайди ва нажотни У зотдангина излашларини буюради:
﴿فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ وَلَا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آَخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ﴾
“Бас, фақат Аллоҳгагина қочинг. Албатта, мен сизларга Ундан (келган) очиқ-ойдин огоҳлантирувчиман.Ва Аллоҳга бошқа маъбудни шерик қилманглар. Албатта, мен сизларга Ундан (келган) очиқ-ойдин огоҳлантирувчиман” (Зарият сураси, 50-51-оятлар).
Инсон ўзини тиклаши, ҳаётини қайта тартибга солиши ва Роббиси билан ҳар куни олдингисидан афзалроқ алоқа боғлаши талаб этилади. Ушбу маънони бу дуо тўлиқ ифода этади: “Аллоҳим, Сен Роббимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ. Сен мени яратгансан, мен Сенинг қулингман. Мен имкон қадар Сенга берган ваъдам ва аҳдимда содиқман. Сендан қилган нарсаларим сабабли етадиган ёмонликдан паноҳ сўрайман. Менга берган неъматларингни эътироф этаман, гуноҳларимни ҳам эътироф этаман. Мени кечир, Чунки гуноҳларни фақат Сенгина кечиргувчисан”.
Бу дуони ҳар куни тонг отган ва кун ботган вақтда қайта ўқиш ва ўз ваъдасини қайта янгилаб олиш лозим.
Шуъла: Агар бирор ишингизда муваффақиятсизликка учрасангиз ҳеч қачон умидсизликка таслим бўлманг, тушкунликка тушманг. Сизни шак-шубҳалар чулғаб олишига асло йўл қўйманг!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Дунёдаги энг бахтли аёл" китобидан