Танловга!
Ҳадиси шарифларда рўзанинг фазли ва унинг фойдалари гўзал тарзда ифода этилган. Хусусан, Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: «Рўза қалқондир». Ҳадиси шарифдан рўзанинг қалқон эканлиги аён бўлмоқда, аммо бир савол туғилиши мумкин: Рўза нимадан қалқон бўлади? Муҳаддис уламолар бу саволга бир қанча жавоблар беришган.
Ҳадиси шариф бошқа ровийлар тарафидан ҳам ривоят қилинган. Уларнинг баъзиларида «дўзахдан қалқондир», баъзиларида эса «модомики, ғийбат билан у (қалқон)ни тешиб қўймас экан» маъносидаги зиёдаликлар мавжуд. Булардан ҳадисдан рўзанинг дўзахдан қалқон эканлиги ирода қилинганини тушуниш мумкин. Ушбу жавобни буюк муҳаддис уламолардан бири Ибн Абдулбар айтганлар.
«Ниҳоя» китобининг соҳиби Ибн Асир Жазарий ушбу ҳадисни қуйидагича шарҳлаганлар: «Рўзанинг қалқон эканлиги у ўз соҳибини унга азият берадиган шаҳватлардан ҳимоя қилиши маъносидадир».
Шоҳ Валиюллоҳ Деҳлавий эса шундай дейдилар: «Рўза қалқон, чунки у инсонни шайтон ва нафснинг ёмонлигидан ҳимоя қилади, у иккисини инсондан узоқлаштиради ва уларга қарши чиқади. Шунинг учун ёмон сўзлар ва амаллардан тилни пок сақлаш билан рўзанинг қалқонлик маъносини мукаммал қилиш унинг ҳаққи саналади. Бу маънога ҳадиси шарифларда ҳам ишоралар мавжуд».
Юқоридаги шарҳлар зоҳиран қараганда бир-бирига тескаридек туюлади, аммо аслида улар бир-бирига зид эмас, балки улар бири бошқасини қўллайдиган маънодадир. Абу Бакр Ибн Арабий барча маъноларни жамлайдиган тарзда шундай шарҳ берганлар: «Рўза дўзахдан сақловчи қалқондир. Чунки, у нафс шаҳватларидан тийилишдир, дўзах эса (ҳадиси шарифда зикр этилганидек) шаҳватлар билан ўраб қўйилган. Хулоса шуки, рўза бу дунёда турли хил шаҳватлардан тўсувчи экан охиратда дўзахдан қалқон бўлади». Демак, биз рўза тутиш билан гуноҳлардан тийилсак ва қалқонимизга турли хил шикастлар етишидан сақлансак у охиратда биздан дўзах оловини тўсади. Бу эса биз орзу қилган энг улкан ютуқдир. Аллоҳ барчамизга тутаётган рўзаларимиз охиратда қалқонимиз бўлишини насиб айласин!
«Фатҳул мулҳим» китоби асосида
Ийсохон Яҳё тайёрлади
Тарих далолат берадики, ҳар қандай жамиятнинг чинакам тараққиёти, миллатнинг истиқболи унинг маърифатли, соғлом ва шижоатли авлодига боғлиқ. Ислом дини таълимотида ҳам ёшлик даври инсон умрининг энг ғанимат, айни куч-қувват ва ғайратга тўлган фурсат сифатида қадрланади.
30 июнь – Ёшлар куни муносабати билан замонавий илмларга эга бўлган йигит-қизларимизнинг муваффақиятларини алоҳида эътироф этиш, уларга давлатимиз томонидан қаратилаётган алоҳида эътиборни бир эслаб ўтиш ўринлидир.
Дарҳақиқат, навқирон авлоднинг интеллектуал салоҳиятини оширишга қаратилган эътибор тезда ўз меваларини бермоқда. Биргина 2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистон миллий терма жамоаси аъзолари бўлган мактаб ўқувчилари 29 та халқаро илмий олимпиадаларда жами 210 та медални қўлга киритди. Ислом таълимоти инсониятга манфаат келтирувчи ҳар қандай фойдали илмни эгаллашга тарғиб қилишини англаган ёшлар аждодларимиз илмий меросини муносиб давом эттиришмоқда.
Иқтисодиёт ва замонавий касблар йўналишида ҳам ёшларга берилган имтиёзлар туб бурилиш ясади. Рақамли технологиялар асрида ёш дастурчи ва мутахассислар учун яратилган шароитлар туфайли 2026 йилнинг фақатгина биринчи чорагида (январь-март) IT Парк аъзолари томонидан кўрсатилган хизматлар экспорти ҳажми 191,8 миллион доллардан ошиб кетди. Бу – ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 25 фоизга кўп, дегани. Бугун минглаб йигит-қизлар ҳалол меҳнат билан глобал бозорга дастурий маҳсулотлар экспорт қилиб, нафақат ўз оиласи, балки юрт фаровонлигига ҳисса қўшмоқда.
Давлат томонидан ёшлар бандлиги ва ижтимоий ҳимоясини таъминлаш мақсадида яратилган маҳаллабай тизим ҳам яхши самара бермоқда. Биргина ўтган йил давомида «Ёшлар дафтари» жамғармаси маблағлари ҳисобидан 330 мингдан зиёд йигит-қизга ижтимоий ва иқтисодий ёрдамлар кўрсатилди. Шу билан бирга, ижтимоий шериклик ва хайр-саховат анъаналаримиз асосида «Вақф» жамоат хайрия фонди томонидан ҳам кўплаб ижтимоий ҳимояга муҳтож, айниқса, боқувчисини йўқотган ва эҳтиёжманд оилалар фарзандларининг таълим шартномалари тўлаб берилаётгани эътиборга молик. Бу — халқимизга хос бўлган ўзаро кўмак ва меҳр-оқибатнинг ёрқин ифодаси бўлиб, ёшларнинг илм олишига берилаётган кўмакдир.
Бутунжаҳон шахмат олимпиадаларида тарихий ғалабаларни қўлга киритиб, рейтингда етакчилик қилаётган ёш гроссмейстерларимиз, халқаро майдонларда юрт байроғини баланд кўтараётган чемпионларимиз ана шу ғамхўрлик ва рағбатнинг маҳсулини кўрсатмоқда.
Мамлакатимизда ташкил этилган Халқаро ислом академияси, ҳадис ва калом илми мактабларида ҳам кўплаб толиби илмлар диний-маърифий ва дунёвий фанларни омухта ҳолда ўзлаштириб, юртимиздан яқин келажакда яна буюк алломалар етишиб чиқишига замин яратмоқда.
Томирида Имом Бухорий, Ал-Хоразмий ва Мирзо Улуғбеклар қони оқаётган бугунги шижоатли авлоднинг саъй-ҳаракатлари юртимизни янада юксак чўққиларга олиб чиқишига ишонамиз.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати