Она юртнинг равнақи билим касб, ҳунар этагини тутган ғайратли ёшлар биландир. Йигитлари жасур, паҳлавон; қизлари ҳаё ва иболи, илмда пешқадам юртни дунё таниб, барча ҳавас қилади.
Ибодатли, дуогўй кексалар ўз тажриба ва билимларини ёшларга ўргатиб турса, ёшлар эса уларнинг панд-насиҳатларини қулоғига олса, бу юрт фарзандлари жасур, қизлари вафодор суюкли ёр бўлади.
Шу боис ёшлар дангаса, ялқов деган иллатни ўзларидан отишлари, илмли, ҳунарманд, уста деҳқон деган шарафли ном олиб, кўкракларини керишлари керак.
Бундан эллик йиллар олдин ёшлигидан диний ва дунёвий илмни яхши эгаллаган шижоатли бир инсон бўларди. Бу инсон ёшлигида мадрасани тугатиб, сўнгра ҳунар ўрганишга киришиб, бир неча касб эгаллаганди. Тиббиёт билан ҳам шуғулланиб, одамларга турли малҳамлар тайёрлаб, неча беморлар дардларига дармон бўларди. Умрининг бир дақиқасини ҳам бекор ўтказмай, қишлоқдаги тўй-маъракаларга бош бўлар, ёшларга одоб-ахлоқ, муомала одобларини ўргатарди. Ўзи ниҳоятда ростгўй, сабрли, ҳалол инсонлиги боис ҳаётида асло хорлик, етишмовчилик деган нарсани билмаган. Ундан бу ишларга қандай вақт топишини сўрашганида:
“Авваламбор вақтни, ўтаётган умрни қадрлаш керак! Унинг бир лаҳзасини ҳам беҳуда ўтказмаслик, умр қўлдан кетса, уни бошқа ортга қайтара олмасликни англаш лозим. Руҳ қуши жасаддан ажраб Ҳаққа учса, илм ўрганиш, касб-ҳунар қилиш ва бошқа бирор нарсага имкон бўлмайди. Ҳаракат қилай десанг, иложинг йўқ! Ҳатто устингда ўрмалаб юрган ҳашаротларни “кишт” деб ҳайдашга қувватинг бўлмайди. Имкон қўлдан кетгач, омад юз ўгиргач, афсусдан не фойда, ғанимат умрни сувга оқизишдан кимга фойда, кимга зарар?” деб жавоб берган экан.
Ҳа, руҳ қуши танни тарк этмасдан ялқовликни ташлаб, олдинга интилмоқ керак. Умримизнинг олтин жавоҳирини ўз қўлимиз билан синдирмайлик.
Мардикор бозорига бордим, олдимга бир нечта барваста йигит югуриб келиб: “Нима хизмат?” деди.
“Менга компьютер устаси, моҳир электрик, яхши кафелчи керак, ичингизда шу касб эгалари борми?” дедим. “Ака, сиз айтган касбимиз бўлганда мардикор бозорда юрармидик!” деди бир йигит. “Сиз қариб чол бўлганингиз йўқ, ҳаммангиз ёшсиз, бир йиллик умрингизни касбга бағишласангиз, бир умр роҳатда яшайсиз!” дедим уларга.
Азизлар! Болаларимизни кўп эркаламай, уларни ёшлигидан бирор ҳунар эгаси қилсак, бир умр биздан миннатдор бўлиб яшайди. Илмсиз, ҳунарсиз бўлса, ота-онани бир умр айблаб ўтади.
Эй азиз фарзанд! Асло ялқов бўлма, дангасалик иллатини ўзингдан от. Агар юқорида айтганимдек, бир-икки йил шогирдликка тушиб бир касбнинг этагидан тутсанг, умрингнинг охиригача бировга муте бўлмасдан роҳатда яшайсан. Ўзганинг қўлига муте бўлмайсан, ўғрилик қилмайсан, ҳалолдан мол топасан. Озгина синовларга бардош бермасдан устозлар ўгити, отангнинг пандини олмасанг, бошингга синовлар ёғилади. Кейинги пушаймон ўзингга душман!
***
Юртнинг камоли ёшлар биландир,
Имони мустаҳкам бошлар биландур.
Авлодлари ялқов, дангаса юртнинг,
Келажаги синар, тошлар биландур.
Олдинга интил болам, фақат олдинга,
Нокас-ла дўст бўлма, етгин қадрингга.
Ножинс, пастлар билан нодон дўст бўлар,
Қоч, йўқса топилмас даво дардингга.
Бир жойда ўтирма насибанг кутиб,
Ел-югур бир касбнинг этагин тутиб,
Калхатдек ўлимтик-ўлакса ема,
Бургутдек ҳалол е, ўлжангни тутиб.
“Қасамини бузган қиз” китобидан
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Гоҳида инсонга бало ҳам бир неъмат бўлар,
Ва гоҳо Роббим неъмат билан имтиҳон этар.
Ибодатли, яхши бир ибодатли дўстимнинг аёли саратон касалига чалинди, уларнинг уч фарзанди бор эди. Дўстимга дунё тор келиб, ер зулматга айланиб қолди. Шунда уламоларнинг бири унга саҳарлари туриб ибодат қилиб, аёли учун истиғфор айтиб, замзам сувига қироат қилиб унга ичиришини маслаҳат берди. Аллоҳ таоло унинг йўлини дуо қилишга очиб қўйди. Аёли Қуръон ўқилган замзам суви билан жисмини тозалар, у эса аёли билан тонг саҳардан қуёш чиққунча, шом намозидан кейин хуфтонгача ўтириб биргаликда истиғфор айтиб дуо қилишарди. Шундай қилиб Аллоҳ таоло унинг касалига шифо берди, унга гўзал тери ва чиройли сочлар ато қилди. Улар эса истиғфор ва тунги намозга боғланиб қолишди.
Синглим, агар сиз касал бўлсангиз Аллоҳ томонга юринг, истиғфор, тавба ва дуони кўпайтиринг. Шунда тез орада сизни хурсанд қиладиган хушхабар келади. Чунки дуони фақатгина Аллоҳ таоло ижобат қилади, қийинчилик ва ёмонликларни У Зотгина аритади.
Шуъла: Ўтган ва бугунги кунларингизни ҳисоб-китоб қилинг. Чунки ҳаёт кетма-кет синовлардан иборат, инсон бу синовлардан ғолиб бўлиб чиқиши лозим.
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Дунёдаги энг бахтли аёл" китобидан