Sayt test holatida ishlamoqda!
02 May, 2026   |   14 Zulqa`da, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:50
Quyosh
05:20
Peshin
12:25
Asr
17:17
Shom
19:25
Xufton
20:48
Bismillah
02 May, 2026, 14 Zulqa`da, 1447

Yigitga yalqovlik yarashmas

16.08.2018   11909   3 min.
Yigitga yalqovlik yarashmas

Ona yurtning ravnaqi bilim kasb, hunar etagini tutgan g‘ayratli yoshlar bilandir. Yigitlari jasur, pahlavon; qizlari hayo va iboli, ilmda peshqadam yurtni dunyo tanib, barcha havas qiladi.

Ibodatli, duogo‘y keksalar o‘z tajriba va bilimlarini yoshlarga o‘rgatib tursa, yoshlar esa ularning pand-nasihatlarini qulog‘iga olsa, bu yurt farzandlari jasur, qizlari vafodor suyukli yor bo‘ladi.

Shu bois yoshlar dangasa, yalqov degan illatni o‘zlaridan otishlari, ilmli, hunarmand, usta dehqon degan sharafli nom olib, ko‘kraklarini kerishlari kerak.

Bundan ellik yillar oldin yoshligidan diniy va dunyoviy ilmni yaxshi egallagan shijoatli bir inson bo‘lardi. Bu inson yoshligida madrasani tugatib, so‘ngra hunar o‘rganishga kirishib, bir necha kasb egallagandi. Tibbiyot bilan ham shug‘ullanib, odamlarga turli malhamlar tayyorlab, necha bemorlar dardlariga darmon bo‘lardi. Umrining bir daqiqasini ham bekor o‘tkazmay, qishloqdagi to‘y-ma’rakalarga bosh bo‘lar, yoshlarga odob-axloq, muomala odoblarini o‘rgatardi. O‘zi nihoyatda rostgo‘y, sabrli, halol insonligi bois hayotida aslo xorlik, yetishmovchilik degan narsani bilmagan. Undan bu ishlarga qanday vaqt topishini so‘rashganida:

“Avvalambor vaqtni, o‘tayotgan umrni qadrlash kerak! Uning bir lahzasini ham behuda o‘tkazmaslik, umr qo‘ldan ketsa, uni boshqa ortga qaytara olmaslikni anglash lozim. Ruh qushi jasaddan ajrab Haqqa uchsa, ilm o‘rganish, kasb-hunar qilish va boshqa biror narsaga imkon bo‘lmaydi. Harakat qilay desang, ilojing yo‘q! Hatto ustingda o‘rmalab yurgan hasharotlarni “kisht” deb haydashga quvvating bo‘lmaydi. Im­kon qo‘ldan ketgach, omad yuz o‘girgach, afsusdan ne foyda, g‘animat umrni suvga oqizishdan kimga foyda, kimga zarar?” deb javob bergan ekan.

Ha, ruh qushi tanni tark etmasdan yalqovlik­ni tashlab, oldinga intilmoq kerak. Umrimiz­ning oltin javohirini o‘z qo‘limiz bilan sin­dirmaylik.

Mardikor bozoriga bordim, oldimga bir nechta barvasta yigit yugurib kelib: “Nima xizmat?” dedi.

“Menga kompyuter ustasi, mohir elektrik, yaxshi kafelchi kerak, ichingizda shu kasb egalari bormi?” dedim. “Aka, siz aytgan kasbimiz bo‘lganda mardikor bozorda yurarmidik!” dedi bir yigit. “Siz qarib chol bo‘lganingiz yo‘q, hammangiz yoshsiz, bir yillik umringizni kasbga bag‘ishlasangiz, bir umr rohatda yashaysiz!” dedim ularga.

Azizlar! Bolalarimizni ko‘p erkalamay, ularni yoshligidan biror hunar egasi qilsak, bir umr bizdan minnatdor bo‘lib yashaydi. Ilmsiz, hunarsiz bo‘lsa, ota-onani bir umr ayblab o‘tadi.

Ey aziz farzand! Aslo yalqov bo‘lma, dangasalik illatini o‘zingdan ot. Agar yuqorida aytganimdek, bir-ikki yil shogirdlikka tushib bir kasbning etagidan tutsang, umringning oxirigacha birovga mute bo‘lmasdan rohatda yashaysan. O‘zganing qo‘liga mute bo‘lmaysan, o‘g‘rilik qilmaysan, haloldan mol topasan. Ozgina sinovlarga bardosh bermasdan ustozlar o‘giti, otangning pandini olmasang, boshingga sinovlar yog‘iladi. Keyingi pushaymon o‘zingga dushman!

***

Yurtning kamoli yoshlar bilandir,

Imoni mustahkam boshlar bilandur.

Avlodlari yalqov, dangasa yurtning,

Kelajagi sinar, toshlar bilandur.

 

Oldinga intil bolam, faqat oldinga,

Nokas-la do‘st bo‘lma, yetgin qadringga.

Nojins, pastlar bilan nodon do‘st bo‘lar,

Qoch, yo‘qsa topilmas davo dardingga.

 

Bir joyda o‘tirma nasibang kutib,

Yel-yugur bir kasbning etagin tutib,

Kalxatdek o‘limtik-o‘laksa yema,

Burgutdek halol ye, o‘ljangni tutib.

 

“Qasamini buzgan qiz” kitobidan

Ibratli hikoyalar
Boshqa maqolalar

100 dan ortiq hadisda kelgan sunnatni bilasizmi?

30.04.2026   5193   3 min.
100 dan ortiq hadisda kelgan sunnatni bilasizmi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sunnat amallaridan biri haqida 100 dan ortiq hadislarda kelgan. Bu qaysi sunnat ekanini bilasizmi?

Hadis va fiqh ilmining bilimdoni Alloma Ibn Mulaqqin rahimahulloh misvok ishlatish haqida 100 dan ortiq hadis kelganini aytgan.

Xususan, "Sahih Buxoriy"da kelgan hadisda .«Payg‘ambar Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Misvok og‘izni poklovchi va Robbni rozi qiluvchidir", deganlar.

Misvokni hatto ro‘zador kishi ham ishlatsa bo‘ladi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam vafotlaridan oldin so‘nggi bor qilgan amallari ham, vafot etganlarida muborak qo‘llaridan tushib ketgan narsa ham misvok edi.

Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Agar ummatimga mashaqqat bo‘lmasin, demaganimda ularni har tahoratda misvok qilishga amr etar edim", deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).

Jobir roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadis esa Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Misvok bilan o‘qilgan ikki rakat namoz misvoksiz o‘qilgan yetmish rakat namozdan afzaldir", dedilar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam tahorat vaqtida misvok ishlatganlar, biroq namozdan oldin misvok ishlatganlari haqida rivoyatlar yo‘q. Qolaversa, misvok ishlatilganda milklar qonab ketishi ehtimoli katta. Qon oqishi esa tahoratni sindiradi. Shuning uchun, misvokni namozdan oldin emas, aynan tahorat qilish asnosida ishlatish lozim.


Shuni alohida ta’kidlash lozimki, misvok ishlatish faqat tahorat va namoz bilan bog‘liq emas. Balki yana ko‘p holatlarda misvok ishlatish mumkin.

Jobir roziyallohu anhu rivoyat qiladi: “Xuddi kotib qulog‘iga qalam qistirib oladiganidek, Nabiy sollallohu alayhi vasallam ham quloqlariga misvok qistirib olar edilar” (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Bu narsa Rasululloh sollallohu alayhi vasallam misvokka qanchalik ahamiyat berganlarini ko‘rsatadi. U zot ummatga misvokni targ‘ib qilgach, eng avvalo uni o‘zlari amalda ko‘rsatganlar.

Miqdom ibn Shurayh ibn Honi’ Horisiy otasidan rivoyat qiladi: “Men Oisha roziyallohu anhodan: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam uyga kirsalar, ishni nimadan boshlar edilar?” deb so‘raganimda, u: “Misvok (ishlatish) bilan”, deb javob berdi (Imom Muslim, Imom Abu Dovud rivoyati).

Bu rivoyatlardan misvok faqat tahorat va namoz vaqtiga bog‘liq emasligini bilib olamiz.

  1. Misvok milkni mustahkamlaydi va kariyesning oldini oladi.
  2. Misvok tish og‘rig‘ining kuchayib ketishining oldini oladi va kariyesning rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi.
  3. Misvok yallig‘lanish va bakteriyaga qarshilik qiladi
  4. Misvok og‘riqni qoliruvchi xususiyatga ega.
  5. Misvok og‘izdagi noxush hidni bartaraf qiladi va ta’m bilish qobiliyatni yaxshilaydi
  6. Misvok xotirani yaxshilaydi.
  7. Misvok bosh og‘irig‘ini davolaydi
  8. Misvokdan doimiy ravishda foydalanib yurgan kishining yuzi nurli bo‘ladi.
  9. Tishni oqartiradi.
  10. Ko‘rish qobiliyatini yaxshilaydi.
  11. Ovqatning yaxshi hazm bo‘lishiga yordam beradi.
  12. Ovozning tiniq chiqishiga hissa qo‘shadi.

Biz bugun og‘izni poklovchi, Robbni rozi qiluvchi bu sunnatga qanchalik amal qilyapmiz?

Tahorat olayotganimizda, uyga kirganimizda misvok ishlatyapmizmi?

Afsuski, yo‘q....Avval bilmagan bo‘lsak endi bilib oldik, amal qilishga kirishaylik va boshqalarga ham bu haqda yetkazaylik.

Davron NURMUHAMMAD