Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
29 Июл, 2026   |   15 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:40
Қуёш
05:10
Пешин
12:35
Аср
17:34
Шом
19:48
Хуфтон
21:15
Bismillah
29 Июл, 2026, 15 Сафар, 1448

Бир ҳадисда ўнта фойда...

30.01.2018   23967   3 min.
Бир ҳадисда ўнта фойда...

Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи васаллам  қабр олдида йиғлаётган бир аёлни кўриб: Аллоҳдан қўрқ ва сабр қил, дедилар. Шунда аёл: “Нари тур, чунки сенга мендаги мусибат етмагандир ва уни билмайсан ҳам”, деди. Саҳобалар унга: “Бу киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар”, деб айтдилар.

У аёл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг    дарвозаларига келди. Лекин у зот ҳузурларида қўриқчиларни топмади. Аёл: “Ё Расулуллоҳ сизни танимабман”, деди. Шунда Расулуллоҳ  соллаллоҳу алайҳи васаллам: Ҳақиқий сабр аввалги зарба пайтдагисидир, дедилар (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).

Имом Муслимнинг ривоятида: “У аёл гўдак боласига йиғлаётган эди”, деб келтирилган.

Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:

  • Мусибат етганда сабрсиз бўлиш, тақвосизликка олиб келади.
  • Исломда мадҳ қилинган сабр – мусибатнинг аввалида килинганидир. Бошида бесабрлик қилиб, кейин иложсизликдан қилинган сабр – сабр эмас...

Чунки кунлар ўтган сайин инсон овуниб тинчланиши табиий ҳол. Бундай вақтда қилинган сабрдан эса фойда йўқ.

Уламолар мусибатга чиройли сабр қилишнинг учта шарти борлигини зикр қиладилар. Ихлос. Мусибатни аввалида қилинган сабр. Жазавага тушиб, Аллоҳга шикоят қилмаслик.

  • Шариат аҳкомларига номувофиқ ҳолатга шоҳид бўлган киши, амру маъруф, наҳий мункар (яхшиликка чақириб, ёмонликдан қайтариш) қилиши лозимлиги.
  • Инсон ўзига етган мусибатга, чиройли сабр қилиш, Аллоҳнинг қазои–қадарига рози бўлиш, нияти ва собитқадамлигини яхши қилиб, ажр савобга эришади. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисда зикр қилинган аёлни тақвога (Аллоҳнинг амрига бўйсуниш, қайтарган нарсаларидан тийилиш) ва сабр қилишга амр қилдилар.
  • Мусибатдан азоб чекаётган кишини авф этиш ва унинг узрини қабул қилиш. Боиси Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга “Нари тур, чунки сенга мендаги мусибат етмагандир ва уни билмайсан ҳам”, деган аёлнинг олдидан кетганликлари...
  • Насиҳат қилувчи, насиҳат ва мавъиза қилинганда, ўзига етган озорларни кўтариши ва сабр қилиши лозим. Чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳалиги аёлнинг ёқимсиз муомаласини кўтардилар. Аслида, бу гаплари учун унга муомаласига яраша, қўпол муомала муносиб эди.
  • Ҳоким, қози каби халқ ишларига масъул шахслар, эшиклари олдига кишиларни киришини ман қиладиган қоравулларни қўйиб олмаслиги.

Чунки аёл Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келганда эшиклари олдида қоравулни кўрмади.

  • Ҳоким ва мусулмонларнинг ишларидан бирор иш зиммасига юклатилган шахслар, эътиборларини тортган ҳар бир нарсани, шахсан ўзлари бориб кўриши, яхшиликка буюриши, ёмонликдан қайтариши, хатосини кечириши, ҳожат истакларини бажо келтириши, камчиликларини тўлдириши, узрларини қабул этиши лозим.
  • Ҳоким ва мусулмонларнинг ишларига масъул шахслар халқдан ажралиб турадиган ҳолатда бўлмасликлари лозим. Чунки аёл кишининг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни танимаганининг сабаби ул зоти бобаракотнинг оддий одамлардан ажралиб турадиган алоҳида белги, аломатлари йўқ эди.
  • Ушбу хадиси шарифдан, аёллар ҳам эркаклар каби қабрларни зиёрат қилишлари жоизлиги маълум бўлади. Чунки бу иш мумкин бўлмаганда, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳалиги аёлни йиғлашдан қайтарганларидек, кабрни зиёрат қилишдан ҳам қайтарган бўлар эдилар.

 

Тошкент тумани “Холмуҳаммад ота” жоме масжиди имом-хатиби Авазхўжа БАХРОМОВ

манбалар асосида тайёрлади  

ЎМИ Матбуот хизмати

Ҳадиси шариф
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ўзбекистон ICESCO анжуманида ислом меросини рақамлаштириш бўйича янги ёндашувларни илгари сурди

29.07.2026   2607   4 min.
Ўзбекистон ICESCO анжуманида ислом меросини рақамлаштириш бўйича янги ёндашувларни илгари сурди

Озарбайжон Республикаси пойтахти Боку шаҳрида ICESCOнинг Боку минтақавий ваколатхонаси ҳамда Истиқболни режалаштириш ва сунъий интеллект маркази (Center for Foresight and Artificial Intelligence – CFAI) ҳамкорлигида “Ислом оламини келажакка тайёрлаш: стратегик истиқбол қўлланмасини тақдим этиш ва мослаштириш” мавзусида халқаро анжуман бўлиб ўтди.

Тадбирнинг очилиш маросимида ICESCOнинг Боку минтақавий ваколатхонаси директори Абдулҳаким Ал-Сенан, ICESCO Бош директори доктор Салим бин Муҳаммад Ал-Малик (видеомурожаат орқали), Янги Жануб сиёсат марказининг катта илмий ходими Нужа Шекруни, Туркий маданият ва мерос жамғармаси президенти Актоти Райимқулова ҳамда Истиқболни режалаштириш ва сунъий интеллект маркази директори Каис Ҳаммами сўзга чиқиб, стратегик истиқболнинг давлат бошқарувидаги ўрни, сунъий интеллектнинг имкониятлари ҳамда халқаро ҳамкорликни ривожлантириш масалалари юзасидан маърузалар қилдилар.

Мазкур тадбир ICESCOга аъзо давлатларда стратегик истиқболни режалаштириш салоҳиятини ривожлантириш, давлат бошқаруви ва қарор қабул қилиш жараёнларига замонавий прогнозлаш усулларини жорий этиш, шунингдек, глобал ўзгаришларга мос ёндашувларни шакллантиришга бағишланди. Шу билан бирга, анжуман мусулмон мамлакатлари ўртасида илмий, маданий ва инновацион ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш, ўзаро тажриба алмашиш ҳамда ислом цивилизацияси меросини асраш соҳасида қўшма ташаббусларни ривожлантириш учун муҳим мулоқот майдони вазифасини ўтади.

Анжуман доирасида ICESCOнинг Strategic Foresight Guide – стратегик истиқболни режалаштириш бўйича қўлланмаси расман тақдим этилди. Ушбу ҳужжат ташкилотга аъзо давлатларда миллий истиқболни режалаштириш имкониятларини кучайтириш, давлат сиёсати, стратегик режалаштириш ва бошқарув тизимига илғор прогнозлаш усулларини интеграция қилишга қаратилган институционал дастурий ҳужжат ҳисобланади. Шунингдек, тадбир иштирокчилари мазкур қўлланмани аъзо давлатларнинг тажрибаси, илмий ёндашувлари ва миллий устувор йўналишлари асосида янада такомиллаштириш юзасидан фикр алмашдилар.

Халқаро анжуманда Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази илмий котиби Рустам Жабборов ҳам иштирок этиб, “Сунъий интеллект даврида ислом цивилизацияси: меросни асраш, рақамли трансформация ва халқаро ҳамкорлик” мавзусида маъруза қилди.

Маърузада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ислом цивилизацияси меросини илмий ўрганиш, асраб-авайлаш ва уни замонавий рақамли технологиялар асосида кенг жамоатчиликка етказишга хизмат қилаётгани алоҳида таъкидланди. Қайд этилганидек, Марказ музей, илмий тадқиқот, таълим, рақамли технологиялар ва халқаро ҳамкорликни ўзаро уйғунлаштирган замонавий илмий-маърифий платформа ҳисобланади.

Маърузада сунъий интеллект, катта маълумотлар (Big Data), рақамли технологиялар ва виртуал муҳитлар жадал ривожланаётган бугунги даврда ислом цивилизацияси меросини асраш ва уни келажак авлодларга тўлиқ ҳамда ҳаққоний етказиш долзарб вазифага айлангани таъкидланди. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда ишончсиз маълумотларнинг кўпайиши, исломофобия ҳолатлари ва ноёб қўлёзмаларнинг халқаро бозорларда парчаланиб сотилиши каби омиллар маданий меросни муҳофаза қилиш соҳасида янги ёндашувларни талаб этаётгани қайд этилди.

–  Бугун маданий меросни муҳофаза қилиш фақат музейлар ёки архивлар вазифаси эмас. Бу халқаро ҳамкорлик, ҳуқуқий ҳимоя, рақамли технологиялар ва сунъий интеллект имкониятларини бирлаштиришни талаб этадиган умумий масъулиятдир. Сунъий интеллект олимнинг ўрнини эгалламаслиги, балки унинг ишончли ёрдамчиси бўлиши лозим, деди Рустам Жабборов.

Маърузада Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ислом цивилизацияси меросини илмий ўрганиш, асраб-авайлаш ва уни замонавий рақамли технологиялар асосида кенг жамоатчиликка етказишга хизмат қилаётгани алоҳида таъкидланди. Қайд этилганидек, Марказ музей, илмий тадқиқот, таълим, рақамли технологиялар ва халқаро ҳамкорликни ўзаро уйғунлаштирган замонавий илмий-маърифий платформа ҳисобланади.

Шунингдек, маърузада келгуси 20–25 йилда сунъий интеллект технологиялари қўлёзмаларни рақамлаштириш, таҳлил қилиш, реставрация қилиш ва турли тилларга таржима қилиш жараёнларида муҳим ўрин эгаллаши, музейлар эса экспонатларни сақлаш жойидан билим яратувчи интеллектуал марказларга айланиши ҳақида фикрлар билдирилди.

Тадбир ICESCOга аъзо давлатлар ўртасида стратегик истиқболни режалаштириш, маданий меросни асраб-авайлаш, сунъий интеллект имкониятларидан самарали фойдаланиш ҳамда мусулмон мамлакатлари ўртасида илмий ва маданий ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш йўлидаги муҳим қадамлардан бири сифатида эътироф этилди.

 Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

 

Ўзбекистон янгиликлари