Инсон асабийлашса мия, жигар, буйрак ва юракка озуқа ташувчи йўллар бўғилади. Кўз қорачиғи кенгайиб, юрак уриши тезлашади. Бундай вақтда жигардан углеводлар (зарарли суюқлик) ажрала бошлайди. Аъзоларнинг бундай пала-партиш ишлаши кўп касалликларнинг (стенокардия, инфаркт, инсулт) келиб чиқишига сабаб бўлади.
Очиқ чеҳрали, босиқ, вазмин одамлар руҳан ва жисмонан тетик бўлади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ғазабланган пайтда ўтириб олишни, яна босилмаса, ётиб олишни ёки таҳорат янгилаб, икки ракат намоз ўқишни тавсия қилганлар.
Асаб толаларининг узилиши аъзоларимиздаги озиқ моддалар камайишига, ҳолсизликка олиб келади. Масалан, жисмимизда калций моддаси етишмаса, мушакларимиз оғриб, суякларимиз мўрт бўлиб қолиши мумкин. Юзимизга табассум қайтиши биланоқ, миямиз тажангликни сўндирувчи моддалар ишлаб чиқара бошлайди.
Мунтазам бадантарбия қилиш, очиқ ҳавода айланиш, айниқса, уйқуга ётишдан олдин беш-ўн дақиқа юриш жуда фойдали. Табиат қўйнига чиқиб завқланиш, вақти-вақти билан тоза сув ҳавзаларида чўмилиб туриш ҳам керак. Шунингдек, озуқага бой овқатларни меъёрида ейиш яхши. Эзгу ният, чиройли сўз, яхши амал, ота-она, қариндош-уруғ, қўни-қўшнилар билан яхши муносабат ҳам асабларимизга тинчлик беради, мустаҳкамлайди. Демак, имкон борича турли асаббузарликларнинг олдини олишга интилишимиз, яхшиликка ишонч, келажакка умид билан яшашга ўрганишимиз зарур.
Парда ЖЎРАев,
кардиолог
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Хаттотлик мактабини ташкил этилди. Мазкур муҳим илмий-маърифий лойиҳа буюк саркарда Амир Темур таваллудининг 690 йиллигига бағишланган «Темурийлар даври хаттотлик мероси — анъаналар давомийлиги» мавзусидаги семинарда эълон қилинди.
Семинар ислом санъати, тарих ва филология соҳаларидаги етакчи мутахассисларни бирлаштириб, хаттотлик санъатининг маънавий ва маданий аҳамиятини кенг муҳокама қилиш учун муҳим майдон бўлди.
- Ҳаттотлик мактаби Ислом цивилизацияси марказида очиш ташаббуси 2025 йил 29 январида муҳтарам Президентимиз томонидан таклиф этилганди. Бир йил ўтгач, ушбу ташаббусни барча ҳалқаро ташқилотлар қўллаб-қувватлаб, Темурийлар тамаддунига бағишланган конференция доирасида бу лойиҳага старт берилди. Хаттотлик мактабининг ташкил этилиши мамлакатимизда маданий меросни асраш ва тарғиб этишга қаратилган кенг кўламли ислоҳотларнинг мантиқий давомидир, - деди Ф. Абдухолиқов тадбир иштирокчиларига қаратилган нутқида.
Қайд этилганидек, Темурийлар даврида хаттотлик санъати юксак тараққиёт чўққисига кўтарилиб, маданий юксалиш рамзига айланган. Олимлар тақдим этган маълумотларга кўра, Амир Темур марказлашган давлат барпо этгач, турли ўлкалардан энг моҳир хаттотларни пойтахтга жамлади. Сулс, настаълиқ ва куфий хат турлари ўзининг чўққисига чиқди. Қуръони Каримнинг "Бойсунқур" нусхаси каби улуғвор асарлар битилди.
Халқаро экспертлар ушбу ташаббусни юқори баҳоладилар. Жумладан, IRCICA бош директори Маҳмуд Эрол Қилич ислом хаттотлигининг жаҳон маданиятидаги ўрни, унинг юксак эстетик ва маънавий қиймати ҳақида фикр билдирди. Туркия Қўлёзма асарлар бошқармаси раиси Жўшқин Йилмаз Сулеймания кутубхонасида сақланаётган ноёб қўлёзмалар ҳақида маълумот бериб, уларнинг катта қисми Марказий Осиё тарихи билан боғлиқ эканини таъкидлади. Буюк Британиядаги Al-Furqan Islamic Heritage Foundation директори Сали Шахсувари эса Темурийлар даврини ҳақиқий маърифий ва маданий уйғониш даври сифатида баҳолади.
Таъкидланишича, Хаттотлик мактаби нафақат таълим муассасаси, балки илмий-тадқиқот ва маданий марказ сифатида фаолият юритади. Унинг доирасида мутахассислар тайёрлаш, қўлёзмаларни сақлаш ва реставрация қилиш, шунингдек, халқаро ҳамкорликни ривожлантириш режалаштирилган.
t.me/islommarkazi