Арафа куни қуёш ботгач, шом намозини ўқимасдан, Муздалифага жўналади. Етиб келиб, бу ерда шом ва хуфтон намози бир азон ва бир иқомат билан жам қилиб ўқилади. Ким шомни йўлда ўқиган бўлса, қайтариб ўқийди. Муздалифада ийд куни бомдодддан то қуёш чиққунча туриш вожиб. Муздалифада унинг ўз чегарасида туришга эътибор бериш керак. Бу ерда дуо тасбеҳ, такбир айтиб туришга эътибор бериш керак. Аёллар, ёш болалар, қарилар қийналишдан қўрқсалар Муздалифада тўхтамай Минога ўтиб кетиши керак. Бошқалар қуёш чиққандан сўнг Минодан жўнашади.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Оқил киши бирор нарсага жасадидан олдин ақли билан эришади
Муваффақиятли талабанинг муваффақият сири нимада? Албатта, имтиҳон лаҳзаси уни ҳаргиз тарк этмаган талабанинг муваффақият ва ижтиҳод сири унинг эътиборли эканидадир. Аммо, дангаса талаба эса, имтиҳон вақтини унутади, ҳар кунлигини бошқа кунларгидек ўтказади, дўстлари билан бирга хурсандчилик қилади, яъни имтиҳондан сусткашлик қилади.
Муваффақиятли талаба ҳеч қачон имтиҳон пайтини ёдидан чиқармайди.
Умрнинг қиймати уни мазмунли бўлишлигида. Муддатида эмас!
Инсон умрининг қиймати солиҳ амаллар ва мазмунли бўлишлигидадир. Муддатини узун бўлишлигида эмас! Гоҳида ҳаёт жуда мазмунли бўлади, гоҳида эса тескариси.
Имом Шофеъий раҳимаҳуллоҳ эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар. Аммо, у киши ҳисобини Аллоҳ таологина биладиган яхшиликларни тарк этдилар.
Имом Нававий раҳимаҳуллоҳ ҳам эллик йилдан озроқ вақт умр кечирдилар ва у киши ҳам жуда кўп яхшиликларни тарк этдилар. Буларнинг ҳисоб-китобини Аллоҳнинг ўзи билувчидир.
Баъзи инсонлар тўқсон йил ва ундан ҳам кўп умр кечирадилар. Бирор нарсага қўл урмайдилар. Айни шу – мазмунсиз умрдир. Шу боис ҳам уламолар “Умрнинг қиймати солиҳ амаллар билан” деган фикрга тўхталишган.
Ҳақиқий умр – солиҳ амалларга бой бўлганидир.
Инсон умрини замондан иборат деса, у қадр-қиймати йўқ умрдир.
Инсон умрини солиҳ амалларда деса, у умрларнинг энг улуғидир.
Аллоҳ таоло ўрганаётган илмимизга амал қиладиган ва уни бошқаларга етказадиганлардан қилсин!
Доктор Муҳаммад Ротиб Набулсий маърузаларидан
Абдуссамиъ Хайруллоҳ таржимаси