Абу Довуд Сулаймон ибн Ашъас ибн Исҳоқ ал-Аздий Сижистоний ҳужжат билан ҳукм қилувчи, ҳуффозларнинг саййиди, ҳадисларни таҳлил этувчи «Китоби Саҳиҳ» деб тан олинган олти муҳаддиснинг биридурлар. Нисбатлари Басра қишлоқларининг бири бўлган Сижистонгадир.
Бу зот 202 ҳижрий сана Басрада таваллуд топдилар. Ҳадисларни тўплашда Ироқ, Хуросон, Шом, Миср, Арабистон Жазираси каби юртлардаги уламолар ҳузурида бўлиб чиқдилар. 221 ҳижрий санада Куфага сафар қилдилар ва ана шу ердаги кишилардан ҳам ҳадисларни эшитиб ривоят қилдилар.
Уламолар бу зотда бўлган сифатларни кўп зикр қилишади. Амр ибн Али Боҳилий: «Имом Абу Довуд дуоси ижобат бўлувчи кишилардан эдилар»-деб айтади. Муҳаммад ибн Саъд Зуҳарий: «Бу зот обид, тақволи, фозил, солиҳ, пок кишилардан эдилар»-деб айтади. Абу Ҳотим ар-Розий: Бу зотдек тазарруъли ва бу кишидек ҳужжати ишончли кишини кўрмаганман» - деган.
Абу Довуднинг «Сунан» китоблари тўғрисида ҳам уламолар ғоятда мақтов фикрлар билдиришган: Закариё Соний айтади: «Қуръон Исломнинг асли, «Сунани Абу Довуд» Исломнинг аҳдидир». Улуғ зотлардан Хаттобий: «Бу китоб иккита саҳиҳ китобдан кўра фақиҳроқ ва ҳадис илмида бунинг сингари китоб тасниф этилмаган» -деб айтади.
Имом Абу Довуд ҳаммаси бўлиб 50000 ҳадис ривоят қилиб, булардан 4800-та саҳиҳ ҳадисни «Сунан» китобларига киритдилар. Имом Абу Довуднинг «Сунан» китобларига кўплаб шарҳ ва мухтасарлар ёзилди.
Бу зот ҳадисларни Муслим ибн Иброҳим, Сулаймон ибн Харб, Абу Умар Ҳавзий, Абу Валид Тайолисий, Абу Муаммар ал-Муаққад, Абдуллоҳ ибн Маслама ал-Қаънабий, Аҳмад ибн Ҳанбал, Усмон ибн Шайба, Амр ибн Авн, Ҳишом ибн Аммор Димашқий, Рабийъ ибн Нофиъ Ҳалабий, Аҳмад ибн Солиҳ Мисрий ва бошқа бир нечта жамоат кишилардан эшитдилар.
Имом Абу Довуддан Термизий, Насаий, ўғиллари Абдуллоҳ, Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Ҳорун, Али ибн Ҳусайн ибн Абд, Муҳаммад ибн Муҳаммад ад-Даврий, Исмоил ибн Муҳамад Саффор, Аҳмад ибн Салмон Нажжор ва бошқа бир неча кишилар ривоят қилишди.
Имом Абу Довуд ҳижратнинг 275 йили, Шаввол ойининг 16-кунида Басрада вафот этдилар.
Москва сафари давомида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари Имом Муҳаммад ал-Бухорий номидаги мусулмонлар диний ташкилоти раиси ва мадраса директори Умидбек Мамталиев билан учрашув ўтказдилар.
Мулоқот чоғида Муфтий ҳазратларининг диний-маърифий илмларни тарқатиш, жамиятда соғлом маънавий-ахлоқий муҳитни шакллантириш, ислом маданиятини кенг ёйиш ҳамда мусулмонлар ҳамжиҳатлигини мустаҳкамлаш борасидаги кўп йиллик самарали фаолияти алоҳида эътироф этилди.
Шунингдек, Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг ёш авлодга диний ва дунёвий билимларни уйғун ҳолда етказиш, халқаро майдонда динлараро мулоқотни ривожлантириш ва тинчликпарвар ташаббусларни илгари суришдаги салмоқли ҳиссаси юқори баҳоланди.
Мулоқот якунида мўмин-мусулмонлар бирлиги ва маърифати йўлидаги мазкур эзгу ишлари ва халқаро миқёсдаги самарали фаолиятларининг эътирофи сифатида Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларига Москва шаҳридаги Имом Муҳаммад ал-Бухорий номидаги мусулмонлар диний ташкилотининг “АЛ-ИЛМ” ордени тантанали равишда топширилди.
Маълумот ўрнида: “АЛ-ИЛМ” ордени Москвадаги Имом Муҳаммад ал-Бухорий номидаги мусулмонлар диний ташкилоти томонидан таъсис этилган бўлиб, маънавий-маърифий соҳани ривожлантириш ва ислом маданиятига хизмат қилишда алоҳида жонбозлик кўрсатган дин пешволарига топширилади.
Аллоҳ таоло ушбу юксак эътирофни муборак айласин!
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати