Abu Dovud Sulaymon ibn Ash’as ibn Is'hoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffozlarning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo‘lgan Sijistongadir.
Bu zot 202 hijriy sana Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to‘plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo‘lib chiqdilar. 221 hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.
Ulamolar bu zotda bo‘lgan sifatlarni ko‘p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo‘luvchi kishilardan edilar»-deb aytadi. Muhammad ibn Sa’d Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadi. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru’li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko‘rmaganman» - degan.
Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to‘g‘risida ham ulamolar g‘oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadi: «Qur’on Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug‘ zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko‘ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan» -deb aytadi.
Imom Abu Dovud hammasi bo‘lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko‘plab sharh va muxtasarlar yozildi.
Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa’nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy’ ibn Nofi’ Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.
Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o‘g‘illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qilishdi.
Imom Abu Dovud hijratning 275 yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.
Germaniyalik islomshunos olima, “Cultur-Cooperation International e.V.” tashkiloti rahbari Ketlin Gyobel I Xalqaro islom sivilizatsiyasi forumidagi ishtiroki bo‘yicha taassurotlari bilan o‘rtoqlashdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Olimaning ta’kidlashicha, dunyoning 50 ta mamlakatidan kelgan yetakchi olimlar, ekspertlar va jamoat arboblarini birlashtirgan ushbu nufuzli anjuman turli davlatlar va ilmiy maktablar vakillari uchun o‘zaro hurmat, ochiq muloqot va hamjihatlik maydoniga aylandi.
Germaniyalik mutaxassis O‘zbekistonning boy ilmiy-ma’rifiy merosiga yuqori baho berib, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy kabi buyuk allomalarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasini alohida e’tirof etdi.
Xususan, Imom Buxoriy majmuasida amalga oshirilgan ulkan bunyodkorlik ishlari, zamonaviy muzey va sun’iy intellekt texnologiyalarining joriy etilgani unda katta taassurot qoldirgan.
Ketlin Gyobel O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilayotgan “Jaholatga qarshi — ma’rifat” ezgu g‘oyasining ahamiyatini alohida ta’kidladi.
Uning fikricha, Toshkentda barpo etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi nafaqat milliy, balki butun mintaqa va xalqaro hamjamiyat uchun ochiq bo‘lgan, islomofobiya va adovatga qarshi bilim va ma’rifat bilan kurashadigan noyob platformadir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati