Имом Ҳоким
Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Ҳамдавайҳ ибн Муҳаммад ибн Наъийм аз-Зобий ан-Нисобурий ҳижратнинг 321 йилида, Робиул-аввал ойининг учинчи куни таваллуд топдилар. Ёшлик пайтларида илм олишни бошлаб, аввал оталаридан, сўнг амакиларидан дарс оладилар. Ёшлари улғайгач, ҳижратнинг 356 йили Ироқ ва Ҳижозга сафар қилиб, ҳаж ибодатини адо этдилар. Кейин Хуросон, Мовароуннаҳрни айланиб, 2000га яқин устоз кўрадилар. Ҳижратнинг 360 йили яна Ҳижоз ва Ироққа сафар қилиб, у ердаги кишилардан ҳадис тўплайдилар. Кейин ўзлари туғилиб ўсган Нисобурга қайтиб келадилар ва қозилик амалига ўтирадилар. Сўнгра Журжонга қози бўлиб тайинланадилар. Шунинг учун ҳам у кишини Ҳоким деб аташган.
Ибн Халликон айтадилар: «Бу зот ўз вақтининг имоми, кўп китоблар муаллифи ва фиқҳ олимларидан эдилар. Фиқҳ илмини Абу Саҳл Муҳаммад ибн Сулаймон ас-Саълукийдан оладилар».
Абу Ҳозим айтадилар: «Нисобурда Муслим ибн Ҳажжождан кейин ҳадис илмида машҳур бўлган одам Имом Ҳоким эдилар». Яна у киши: «Ҳоким ўз асрларида ҳадис илмининг улуғ олимлари Дора Қутний, Ибн Адий, Ибн Музаффарларга тенг келадилар. Ҳозиргача на Ҳижозда, на Шомда, на Ироқда, на Тобаристонда, на Хуросонда бу шахсга тенг келадиган киши топилади».
Қози Абу Самҳ Абдуллоҳ ал-Асмий агар ҳукм ишида бирор бир ишкаллик бўлиб қолса, Имом Ҳокимга мактуб ёзиб, шу ишнинг ҳукмини сўрардилар. Кейин жавобга қараб ҳукм қилардилар.
Имом Ҳокимнинг таълиф этган китоблари: «Илал», «Амолий», «Фавоидул шуйух», «Маърифатул ҳадис», «Тариху уламои Нисобур», «Мадхалу ила илми ас-саҳиҳ», «Мустадрак ала саҳиҳайни», «Музаккий ал-ахбор», «Фазоилу Имоми аш-Шофеъий», «Фазоилу Фотима», «Тарожимуш-шуйух» ва бошқалар.
Ибн Субкий айтадилар: «Тариху уламои Нисобур» китоби менинг ҳузуримда китоблар саййидидир».
Абу Саҳл ас-Саълукий, Абу Бакр Аҳмад ибн Сулаймон, Абулаббос, Даълажа ибн Аҳмад, Ибн Аҳзом, Абу Али Нисобурий, Дора Қутний ва бошқалар Имом Ҳокимнинг устозлари бўлишган, Имом Байҳақий, Абулфаттоҳ ибн Абулфаворис, Абу Зарр ал-Ҳиравий, Абу Солиҳ ал-Ҳиравий ва бошқалар эса Имом Ҳокимга шогирд бўлишган.
Имом Ҳоким ҳижратнинг 405 йили вафот этдилар.
Тошкентда Ўзбекистон ва Қатар ҳамкорлигидаги нуфузли илмий конференция бўлиб ўтмоқда
Тошкент давлат шарқшунослик университетида Қатар Цивилизациялар альянси қўмитаси ҳамда Қатар университети ҳамкорлигида “Ўзбекистонда ислом маданий мероси ва унинг жаҳон илм-фанида тутган ўрни” мавзусида нуфузли халқаро илмий-амалий конференция бўлиб ўтмоқда.
Форум Ўзбекистон ва Қатар ўртасидаги илмий-маърифий алоқаларни мустаҳкамлаш, диёримиздан етишиб чиққан буюк мутафаккирларнинг бебаҳо меросини чуқур тадқиқ этиш ҳамда уни халқаро миқёсда кенг тарғиб этиш мақсадида ташкил этилди. Унда хорижлик таниқли олимлар, юртимиз диний соҳа вакиллари, тадқиқотчилар ҳамда соҳа мутахассислари иштирок этмоқда.
Халқаро тадбирда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков, Дин ишлари бўйича қўмитанинг биринчи ўринбосари Давронбек Махсудов, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров ҳамда Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Шовосил Зиёдов қатнашмоқда ва ўз маърузалари билан иштирок этмоқда.
Конференцияда юртимиз заминида шаклланган илмий мактабларнинг жаҳон тамаддуни ривожига қўшган беқиёс ҳиссаси алоҳида эътироф этилмоқда. Имом Бухорий, Имом Мотуридий, Абу Али ибн Сино сингари буюк алломаларимиз илмий меросининг бугунги кундаги аҳамияти муҳокама қилинмоқда.
Шунингдек, сўнгги йилларда юртимизда маънавий-маърифий меросни тиклаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ишлар, жумладан, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ва Имом Бухорий мажмуасида яратилган замонавий шароитлар таништирилиб, хорижлик мутахассислар ўзаро ҳамкорликка даъват этилмоқда.
Маълумот ўрнида, мазкур нуфузли халқаро анжуман иши 8–9 сентябрь кунлари ҳам давом этади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
