Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
13 Январ, 2026   |   24 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:24
Қуёш
07:47
Пешин
12:37
Аср
15:35
Шом
17:20
Хуфтон
18:38
Bismillah
13 Январ, 2026, 24 Ражаб, 1447

Имом Муслим

22.07.2016   23624   25 min.
Имом Муслим

 Имом Абу Ҳусайн Муслим ибн Ҳажжож ал-Қушайрий ан-Нисобурий ҳижрий 206 йили Нисобурда дунёга келдилар. Нисбатлари Қушайрий бўлиб, у Нисобурга қарашли қишлоқдир.

  У зот ҳадис илмида китоби «Саҳиҳ» деб тан олинган 6 та имомларнинг биридирлар. Китоблари «Саҳиҳ Муслим» Қуръони каримдан кейинги ўринда турадиган китоблардан биридир. Имомнинг ҳадис илмидаги тутган ўринлари ва олий мартабаларга етишларига сабаб саҳиҳ китобларида бирорта зиёдалик ҳам, ноқислик ҳам бўлмаганлиги, бундан олдин ҳам, бундан кейин ҳам бунинг сингари тартибдаги китобни топилмаслигидир. Имом Муслим ҳадис жамлаш даврида унинг нозик жойларига жуда ҳам эътибор билан қарадилар. Ҳатто бир ҳарф бўлса ҳам ўзгартиришдан сақландилар. Бу зот ҳадисларни аввалидан охиригача узилиш ва иллатдан саломат, иснодлари ишончли бўлсагина саҳиҳ китобларига киритдилар. Имом Муслимнинг «Саҳиҳ»лари Имом Бухорийнинг китобларига қараганда баъзи томонлари афзаллигини уламолар қайд қилганлар.

 Имом Нававий айтадилар: «Ернинг устида, осмоннинг остида Муслимнинг китобларидан кўра саҳиҳроқ китоб топилмайди».

 Имом Муслим айтадилар: «Агар ҳадис аҳллари 200 йил ҳадис ёзсалар ҳам кучлари мана шу «саҳиҳ»ни ёзишликка етади, холос». Ва яна айтади: «Ҳар бир ёзган китобимни Абу Заръата ар-Розийга кўрсатдим, агар у зот, мана бу ҳадис иллатли, десалар тарк қилдим, агар, саҳиҳ, десалар китобимга киритдим».

 Имом Муслим кўплаб китобларнинг муаллифидирлар. Шулардан энг машҳурлари «Саҳиҳ Муслим» бўлиб, мана шу китоб сабабли улуғ мартабага ва чиройли мақтовларга сазовор бўлдилар. Бундан ташқари, у зотнинг «Жомиъ ал-Кабир алал абвоб», «Китобу муснади ал-Кабир ала асмои рижол», «Китобу Асмои ва куна», «Китобу илал», «Китобу тамйиз», «Китобу ҳадис Амр ибн Шуъайб», «Китобу машойихи Молик», «Китобу авҳомул муҳаддисийн», «Китобу ман лайса лаҳу илла ровин воҳид», «Китобу табақати ат-Тобеъийн», «Китобу муҳозрамийн», «Китобу машойихи ас-Саврий» китоблари маълум ва машҳур.

 Бундан ташқари «Саҳиҳи Муслим»га бир неча мухтасар ва шарҳлар ёзилган.

 Имом Муслимнинг «Асмо ар рижол» номли китобларига Абу Бакр Аҳмад ибн Али Исфаҳоний шарҳ ёзган.

 Имом Муслимдан ана шу даврнинг катта имомлари, жамоатлар ҳадис ривоят қилишди. Улар Абу Ҳотим ар-Розий, Мусо ибн Ҳорун, Аҳмад ибн Салома, Абу Исо ат-Термизий, Абу Бакр Ҳузаймий, Яҳё ибн Саъид, Абу Авона ва бошқалардир.

 Имом Муслим (Аллоҳ у кишини ўз раҳматига олган бўлсин) 261 ҳижрий сана, якшанба куни, 55 ёшларида бу оламдан кўз юмдилар. Душанба куни Нисобурда дафн этилдилар.

 

Бошқа мақолалар
Мақолалар

“Мир Араб”да Шайх Юсуфхон тўра Шокиров ёд этилди

13.01.2026   2136   2 min.
“Мир Араб”да Шайх Юсуфхон тўра Шокиров ёд этилди

Бухоро шаҳридаги Мир Араб ўрта махсус ислом таълим муассасасида таниқли уламо, шайх Юсуфхон тўра Шокиров таваллудининг 100 йиллиги муносабати билан “Юсуфхон тўра Шокиров – умрини ислом маърифатига бағишлаган аллома” мавзусида маънавий-маърифий тадбир ташкил этилди.

 

 

Давра суҳбатида таълим муассасаси маънавий-маърифий ишлар бўйича мудир ўринбосари А.Нажмиддинов, Бухоро давлат университети Филология факультети ўқитувчиси А.Ҳамидов, мадраса устозлари ва талабалар иштирок этдилар.

 

 

Тадбир давомида сўзга чиққанлар алломанинг ибратли ҳаёт йўли ва илмий мероси ҳақида тўхталиб ўтдилар. Таъкидланганидек, Юсуфхон тўра Шокиров 1926 йили Қирғизистоннинг Тўқмоқ шаҳрида таваллуд топган бўлиб, илм йўлидаги дастлабки қадамларини машҳур “Мир Араб” мадрасасида (1948–1954 йиллар) бошлаган. Кейинчалик Мисрнинг дунёга машҳур “Ал-Азҳар” университетида (1955–1961 йиллар) таҳсил олиб, юксак илмий салоҳиятга эга бўлган.

Юсуфхон тўра Шокиров ўз фаолияти давомида нафақат маъмурий масъул лавозимларда ишлаган, балки Мир Араб мадрасаси ва Тошкент ислом институтида кўплаб шогирдлар тарбиялаган.

 

 

Унинг қаламига мансуб:

· “Қиссаси Рабғузий китобидаги оят ва ҳадислар”,

· “Ислом – иймон, эътиқод ва ҳаёт рамзи” каби монографияси,

· “Алишер Навоий асарларининг изоҳли луғати” каби илмий ишлари бугунги кунда ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаган.

 

 

Тадбирдан кўзланган асосий мақсад — талаба-ёшларни буюк уламоларнинг ҳаёти ва ижоди билан яқиндан таништириш, уларда илмга муҳаббат ва аждодлар меросига ҳурмат туйғусини шакллантиришдан иборат.

Давра суҳбати қизғин савол-жавоблар билан якунланди. Талабалар ўзларини қизиқтирган саволларга мутахассислардан атрофлича жавоб олдилар.

А.Нажмиддинов

 

Идора фаолияти