Ҳанафий мазҳабига кўра, Фотиҳа сурасидан кейин омийнни ҳар бир намозхон ичида (махфий) айтади. Барча мужтаҳид уламоларимизнинг наздларида намозда Фотиҳа сурасидан кейин “омийн”ни айтиш суннат ҳисобланади. Ҳанафий мазҳабимиз ва моликий мазҳабида “омийн”ни овоз чиқармай айтиш керак бўлади. Бунга қуйидаги маълумотлар далил қилиб келтирганлар:
1. “Омийн” лафзи дуодир. Унинг маъноси “ижобат қил”, яъни “дуони қабул қил”, демакдир. Қандай дуо қилиш ҳақида Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилган: “Роббингизга зорланиб ва хуфёна (овозсиз) дуо қилингиз! Зеро, У (дуода ва бошқада) ҳаддан ошувчиларни ёқтирмагай” (Аъроф сураси, 55-оят).
Ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ҳақда бундай дедилар: “Ичида (махфий) қилинган дуо устида (ошкор) қилинган дуонинг етмиштасига тенг келади” (Имом Абу Шайх ривояти).
Муҳаддис Ибн Ҳиббон “Саҳиҳ” асарида ушбу ҳадисни келтиради: “Дуонинг яхшиси махфийсидир”.
Демак, “омийн”ни ичимизда айтсак, мазкур оят ва ҳадисларга амал қилган бўламиз.
2. Абу Воил розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Али ва Ибн Масъуд розияллоҳу анҳумо “(Намоз ичидаги) бисмиллаҳир роҳманир роҳийм”ни ҳам, “аъуузу”ни ҳам, “омийн”ни ҳам овоз чиқариб айтишмасди” (Имом Табароний ривоятлари).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан доимо бирга юрган ҳазрат Али ва Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳумо каби саҳобийларнинг “омийн”ни ичларида айтишлари ҳам кучли далил ҳисобланади. Бошқа бир ривоятда ҳазрат Умар розияллоҳу анҳунинг ҳам “омийн”ни ичларида айтиб намоз ўқиганлари таъкидланади.
Ҳанафий уламолар худди шу маънодаги, лекин бошқа саҳобаи киромларнинг исмлари зикр қилинган ривоятларни ҳам келтирадилар.
3. “Омийн” лафзини Қуръондан эмаслиги ҳаммамизга маълум. Бунинг устига, ушбу лафз арабча ҳам эмас. “Аъуузу биллаҳи минаш шайтонир рожийм” эса Қуръонда келган, яна Аллоҳ таоло бизга Қуръон ўқиганимизда уни айтишни вожиб қилган. Шундай бўлса ҳам “Аъуузу биллаҳи минаш шайтонир рожийм”ни намозда ичимизда айтамиз. Нима учун энди “омийн”ни овоз чиқариб айтишимиз керак?!
4. Намоз жуда ҳам машҳур ибодат ҳисобланади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам намоз фарз бўлган кундан бошлаб ҳар куни беш вақт намозни жамоат билан ўқиганлар. У зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳар бир намозлари минглаб кишилар томонидан синчковлик билан кузатиб борилган.
Агар “омийн”ни овоз чиқариб айтиш афзал бўлганида, у зот алайҳиссалом бу нарсани баён қилган бўлардилар ва орада ҳеч қандай шубҳа қолмас эди. Ҳолбуки, у зот соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзлари имомлик қилаётганларида, баъзан таълим учун биринчи сафдагилар эшитадиган қилиб “омийн”, деганларидан бошқа ҳеч бир далил йўқ. Айниқса имомга иқтидо қилган кишиларнинг “омийн”ни овоз чиқариб айтганлари ҳақида ҳеч қандай ривоят маълум эмас.
“Суннатга мувофиқ намоз ўқинг” китобидан олинди.
Али ибн Абу Ҳарора раҳимаҳуллоҳ ҳикоят қилади: «Онам йигирма йилдирки ўрнидан тура олмасди. Бир куни менга:
– Ўғлим, Аҳмад ибн Ҳанбалнинг ҳузурига бориб, ундан мен учун Аллоҳга дуо қилишларини сўра, – деди. Мен у зотнинг уйига бордим ва эшигини тақиллатдим. Уйда эди. Эшикни очмасдан:
– Ким у? – деб сўради.
– Мен фалон қасабадан келдим. Онам узоқ йиллардан бери оғир бемор, ўрнидан қўзғала олмайди. У мени сиздан дуо сўрашим учун юборди, – дедим. Шунда у кишининг ажаблангандек:
– Ўзимиз одамларнинг дуосига муҳтожмиз, – деганларини эшитдим ва ноумид бўлиб ортимга ўгирилдим. Шу дамда уйдан бир кампир чиқиб:
– Сен Абу Абдуллоҳ (Аҳмад ибн Ҳанбал) билан гаплашган йигитмисан? – деди.
– Ҳа, – дедим.
– У киши онанг учун дуо қилишга киришди, – деди кампир. Мен шошилиб уйга югурдим. Бориб эшикни тақиллатиб, онамнинг изнини кутдим. Бир пайт эшик очилди. Қарасам, эшик олдида онам турибди.
– Аллоҳ менга шифо ва офият ато қилди, – деди ҳайрат билан».
Бу ҳикоя солиҳ бандаларнинг дуоси албатта қабул бўлишини ва ҳақиқий авлиёлар ўзларини доимо Аллоҳнинг раҳматига муҳтож деб билишини кўрсатади. Аҳмад ибн Ҳанбал раҳматуллоҳи алайҳ дуоси ижобат бўладиган зотлардан эди. Аммо ўзини ҳечам бошқаларнинг дуосидан беҳожат деб билмасди.
Ҳоний ал-Ҳожнинг “Солиҳ ва солиҳалар ҳаётидан минг бир қисса” китобидан Илёсхон АҲМАД таржимаси.
“Ислом нури” газетасининг 2026 йил 15-сонидан