Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
16 Ноябр, 2026   |   6 Жумадул сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:50
Қуёш
07:12
Пешин
12:13
Аср
15:22
Шом
17:06
Хуфтон
18:23
Bismillah
16 Ноябр, 2026, 6 Жумадул сони, 1448
Мақолалар

Совчилик

13.12.2024   15943   5 min.
Совчилик

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

 

«Совчилик» дегани муайян бир аёл ёки қизга уйланиш истагини унинг ўзига ёки валийсига билдиришдир. Аслида, аёл кишининг ўзи ёки яқинлари томонидан куёвнинг ўзига ёки унинг оила тарафига совчилик қилиниши ҳам мумкин.

Бу билдириш уйланмоқчи кишининг ўзи ёки унинг вакили томонидан бўлиши мумкин. Шунингдек, совчиликни никоҳи исталган шахсга ёки унинг ишбошиларидан бирига билдириш ҳам мумкин.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Ҳафса онамизга уйланганларида у кишининг оталари Умар розияллоҳу анҳуга совчилик қилганлар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Умму Салама розияллоҳу анҳога уйланганларида у кишининг ўзларига совчилик қилганлар.

Фазийлатли кишиларга аёлнинг ўзи, ота-онаси ёки ишбошиларидан бири совчилик қилиши жоиз.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига баъзи аёллар келиб, ўзини никоҳлаб олишларини сўраганлар.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Саҳл ибн Саъд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: "Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик. Бир аёл келиб, у кишига ўзини тақдим қилди. У зот унга бошдан-оёқ назар солиб қарадилар" (Бешовлари ривоят қилганлар).

Бошқа бир ривоятда: Анас: «Бир аёл ўзини Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга тақдим қилди», деди.

Анаснинг қизи кулиб: «Мунча ҳам ҳаёси оз экан!», деди. Шунда Анас: «У сендан яхшироқ. У Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга ўзини тақдим қилди», деди.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Ҳафса Хунайс ибн Ҳузафа ас-Саҳмийдан бева қолди. У Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобаларидан бўлиб, Мадинада вафот этган эди. Бас, Умар айтди: «Ҳафсани Усмонга тақдим қилдим. У «Ўйлаб кўрай-чи», деди. Бир неча кун кутдим. Сўнг у менга учраб, «Ҳозирги кунда уйланмай турганим маъқулга ўхшайди», деди.

Абу Бакр Сиддиққа учраб, «Хоҳласанг, сенга Ҳафсани никоҳлаб бераман», дедим. Абу Бакр индамади. Ўшанда ундан Усмондан аччиғим чиққанидан кўра кўпроқ аччиғим чиқди. Бир неча кун турганимдан сўнг унга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам совчи бўлдилар ва мен уни у зотга никоҳлаб бердим. Сўнгра Абу Бакр менга учраб:

«Ҳафсани менга тақдим қилганингда, мен эса сенга жавоб бермаганимда, аччиғинг чиққан бўлса керак?» деди.

«Ҳа», дедим.

«Мени сенга жавоб беришдан фақат Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг уни зикр қилганларини эшитганим ман қилди, холос. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг сирларини фош қилишим мумкин эмас эди. У зот тарк қилганларида, уни қабул қилар эдим», деди Абу Бакр».

Бухорий ривоят қилган.

Бизнинг шароитимизда, одатда, совчилик йигитнинг ота-онаси ёки улар тайинлаган кишилар томонидан келинликка номзоднинг ота-онасига ёки оила аъзоларига қилинади.

Айтайлик, мазкур иш содир бўлди. Эркак томондан аёл-қиз томонга совчилик қилинди. Энди аёл-қиз тараф муносиб куёв танлаш мажбуриятида қолади. Албатта, улар ҳам бу танлашда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатма ва тавсияларига амал қилсалар, жуда ҳам яхши бўлади ва бундай ўта нозик, умр савдоси бўлган ишда энг тўғри йўл тутган бўладилар.

"Бахтиёр оила" китобидан

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди

10.11.2026   47390   3 min.
Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди

Бугун, 10 ноябрь куни Бухоро шаҳридаги қадимий ва табаррук илм маскани – Мир Араб олий мадрасасида “Глобаллашув даврида соф ақида ва тасаввуф масалалари” мавзусида халқаро даражадаги илмий-амалий конференция бўлиб ўтди.


Мазкур йирик анжуманда маҳаллий ва хорижлик етакчи уламолар, исломшунос олимлар ҳамда диний соҳа мутахассислари жам бўлиб, бугунги куннинг энг долзарб муаммолари ва уларнинг илмий-амалий ечимларини муҳокама қилдилар.


Конференция аввалида Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари, профессор Даврон Мақсудов, Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари, профессор Муҳаммадолим домла Муҳаммадсиддиқов, Татаристон муфтийси ўринбосари, Россия ислом институти ректори Рафик Мухаметшин ва Мир Араб олий мадрасаси ректори Жобир домла Эловлар сўзга чиқди. Нотиқлар бугунги ахборот хуружлари авж олган мураккаб даврда бундай илмий анжуманларнинг аҳамияти беқиёс эканини таъкидлаб, анжуман ишига ривож тиладилар.


Шундан сўнг конференция ўз ишини иккита асосий шўбага бўлинган ҳолда қизғин баҳс-мунозаралар билан давом эттирди. 
 

1-шўба: "Глобаллашув даврида соф ақида: муаммолар ва ечимлар"
 

Ушбу йўналишда Ибн Халдун университети (Туркия) вице-президенти, профессор Özcan Erkan Akgun ҳамда Қозон ислом институти доктори Рашид Сибгатулин каби хорижлик меҳмонлар билан бир қаторда, юртимиз олимларининг муҳим маърузалари тингланди.

Хусусан:

  • Соатмурод Примов (Тошкент ислом институти кафедра мудири) Имом Абу Ҳанифанинг адашган оқимларга қарши курашдаги бебаҳо қарашларини таҳлил қилиб берди; 
     

  • Дилсора Болтаева (Жўйбори калон мадрасаси вакили)нинг "Сунъий интеллект ёрдамида яратилган сохта диний контент: таҳдидлар ва ҳимояланиш стратегиялари" мавзусидаги чиқиши бугунги рақамли оламдаги янги хавфлардан огоҳлантириши билан барчада катта қизиқиш уйғотди;
     

  • Асрорхон Маҳмудов (Мир Араб олий мадрасаси) ва Др. Аҳмед Саад (Имом Мотуридий маркази)ларнинг мотуридийлик таълимотида васатийлик тамойиллари ҳамда тасаввуф уйғунлигига оид маърузалари тингловчилар эътиборига ҳавола этилди.
     

2-шўба: "Глобаллашув даврида тасаввуф: маънавий мерос ва замонавийлик"


Мазкур шўбада тасаввуфнинг жамият маънавиятидаги ўрни ва бугунги кундаги аҳамияти кенг очиб берилди. 
 

  • Аҳмад Муҳаммад Али Мисрий (Мир Араб олий мадрасаси) Абу Ҳафс Насафий мисолида Қуръони каримнинг тасаввуфий тафсирига тўхталди;
     

  • Шукурилло Умаров (Имом Бухорий маркази) жамиятда ижтимоий барқарорликни таъминлашда Нажмиддин Кубро таълимотининг ўрни ҳақида сўз юритди;
     

  • Учқун Авлиёқулов (Мир Араб олий мадрасаси проректори) эса Малайзиядаги замонавий тасаввуф ташкилотлари ва маънавий дипломатия тажрибаси билан ўртоқлашди. 
     

Шунингдек, Мисрнинг Бухоро давлат университетидаги вакили Др. Айман Усмон каби олимлар ҳам ўзларининг илмий хулосаларини тақдим этди.


Умуман олганда, мазкур халқаро конференция глобаллашув шароитида ёт ғояларга қарши соф ақидани сақлаш, аждодларимизнинг бой тасаввуфий меросини ўрганиш ва мўмин-мусулмонлар онгини турли ахборот хуружларидан ҳимоя қилишда муҳим илмий-амалий минбар вазифасини ўтади. 
 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди Бухорода ақида ва тасаввуф масалаларига бағишланган халқаро анжуман ўтказилди
Ўзбекистон янгиликлари