Sayt test holatida ishlamoqda!
16 Noyabr, 2026   |   6 Jumadul soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
05:50
Quyosh
07:12
Peshin
12:13
Asr
15:22
Shom
17:06
Xufton
18:23
Bismillah
16 Noyabr, 2026, 6 Jumadul soni, 1448
Maqolalar

Sovchilik

13.12.2024   15942   5 min.
Sovchilik

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

 

«Sovchilik» degani muayyan bir ayol yoki qizga uylanish istagini uning o‘ziga yoki valiysiga bildirishdir. Aslida, ayol kishining o‘zi yoki yaqinlari tomonidan kuyovning o‘ziga yoki uning oila tarafiga sovchilik qilinishi ham mumkin.

Bu bildirish uylanmoqchi kishining o‘zi yoki uning vakili tomonidan bo‘lishi mumkin. Shuningdek, sovchilikni nikohi istalgan shaxsga yoki uning ishboshilaridan biriga bildirish ham mumkin.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Hafsa onamizga uylanganlarida u kishining otalari Umar roziyallohu anhuga sovchilik qilganlar.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ummu Salama roziyallohu anhoga uylanganlarida u kishining o‘zlariga sovchilik qilganlar.

Faziylatli kishilarga ayolning o‘zi, ota-onasi yoki ishboshilaridan biri sovchilik qilishi joiz.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning huzurlariga ba’zi ayollar kelib, o‘zini nikohlab olishlarini so‘raganlar.

عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ تَعْرِضُ نَفْسَهَا عَلَيْهِ فَخَفَّضَ فِيهَا النَّظَرَ وَرَفَعَهُ. رَوَاهُ الْخَمْسَةُ. وَفِي رِوَايَةٍ: قَالَ أَنَسٌ: إِنَّ امْرَأَةً عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَضَحِكَتِ ابْنَةُ أَنَسٍ، فَقَالَتْ: مَا كَانَ أَقَلَّ حَيَاءَهَا فَقَالَ أَنَسٌ: هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ عَرَضَتْ نَفْسَهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.

Sahl ibn Sa’d roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: "Nabiy sollallohu alayhi vasallamning huzurlarida edik. Bir ayol kelib, u kishiga o‘zini taqdim qildi. U zot unga boshdan-oyoq nazar solib qaradilar" (Beshovlari rivoyat qilganlar).

Boshqa bir rivoyatda: Anas: «Bir ayol o‘zini Nabiy sollallohu alayhi vasallamga taqdim qildi», dedi.

Anasning qizi kulib: «Muncha ham hayosi oz ekan!», dedi. Shunda Anas: «U sendan yaxshiroq. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamga o‘zini taqdim qildi», dedi.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: تَأَيَّمَتْ حَفْصَةُ مِنْ خُنَيْسِ بْنِ حُذَافَةَ السَّهْمِيِّ، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ بِالْمَدِينَةِ، فَقَالَ عُمَرُ: عَرَضْتُ حَفْصَةَ عَلَى عُثْمَانَ، فَقَالَ: سَأَنْظُرُ فِي أَمْرِي، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ ثُمَّ لَقِيَنِي، فَقَالَ: قَدْ بَدَا لِي أَلَّا أَتَزَوَّجَ يَوْمِي هَذَا. فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ فَقُلْتُ: إِنْ شِئْتَ زَوَّجْتُكَ حَفْصَةََ، فَصَمَتَ أَبُو بَكْرٍ، وَكُنْتُ أَوْجَدَ عَلَيهِ مِنِّي عَلَى عُثْمَانَ، فَلَبِثْتُ لَيَالِيَ، ثُمَّ خَطَبَهَا رَسُولُ اللهِ، فَأَنْكَحْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ: لَعَلَّكَ وَجَدْتَ عَلَيَّ حِينَ عَرَضْتَ عَلَيَّ حَفْصَةَ فَلَمْ أَرْجِعْ إِلَيْكَ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ: إِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْكَ فِيمَا عَرَضْتَ عَلَيَّ إِلَّا أَنِّي كُنْتُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ ذَكَرَهَا، فَلَمْ أَكُنْ لِأُفْشِيَ سِرَّ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَلَوْ تَرَكَهَا قَبِلْتُهَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: «Hafsa Xunays ibn Huzafa as-Sahmiydan beva qoldi. U Nabiy sollallohu alayhi vasallamning sahobalaridan bo‘lib, Madinada vafot etgan edi. Bas, Umar aytdi: «Hafsani Usmonga taqdim qildim. U «O‘ylab ko‘ray-chi», dedi. Bir necha kun kutdim. So‘ng u menga uchrab, «Hozirgi kunda uylanmay turganim ma’qulga o‘xshaydi», dedi.

Abu Bakr Siddiqqa uchrab, «Xohlasang, senga Hafsani nikohlab beraman», dedim. Abu Bakr indamadi. O‘shanda undan Usmondan achchig‘im chiqqanidan ko‘ra ko‘proq achchig‘im chiqdi. Bir necha kun turganimdan so‘ng unga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam sovchi bo‘ldilar va men uni u zotga nikohlab berdim. So‘ngra Abu Bakr menga uchrab:

«Hafsani menga taqdim qilganingda, men esa senga javob bermaganimda, achchig‘ing chiqqan bo‘lsa kerak?» dedi.

«Ha», dedim.

«Meni senga javob berishdan faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning uni zikr qilganlarini eshitganim man qildi, xolos. Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning sirlarini fosh qilishim mumkin emas edi. U zot tark qilganlarida, uni qabul qilar edim», dedi Abu Bakr».

Buxoriy rivoyat qilgan.

Bizning sharoitimizda, odatda, sovchilik yigitning ota-onasi yoki ular tayinlagan kishilar tomonidan kelinlikka nomzodning ota-onasiga yoki oila a’zolariga qilinadi.

Aytaylik, mazkur ish sodir bo‘ldi. Erkak tomondan ayol-qiz tomonga sovchilik qilindi. Endi ayol-qiz taraf munosib kuyov tanlash majburiyatida qoladi. Albatta, ular ham bu tanlashda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko‘rsatma va tavsiyalariga amal qilsalar, juda ham yaxshi bo‘ladi va bunday o‘ta nozik, umr savdosi bo‘lgan ishda eng to‘g‘ri yo‘l tutgan bo‘ladilar.

"Baxtiyor oila" kitobidan

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi

10.11.2026   47364   3 min.
Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi

Bugun, 10 noyabr kuni Buxoro shahridagi qadimiy va tabarruk ilm maskani – Mir Arab oliy madrasasida “Globallashuv davrida sof aqida va tasavvuf masalalari” mavzusida xalqaro darajadagi ilmiy-amaliy konferensiya bo‘lib o‘tdi.


Mazkur yirik anjumanda mahalliy va xorijlik yetakchi ulamolar, islomshunos olimlar hamda diniy soha mutaxassislari jam bo‘lib, bugungi kunning eng dolzarb muammolari va ularning ilmiy-amaliy yechimlarini muhokama qildilar.


Konferensiya avvalida Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisining birinchi o‘rinbosari, professor Davron Maqsudov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari, professor Muhammadolim domla Muhammadsiddiqov, Tatariston muftiysi o‘rinbosari, Rossiya islom instituti rektori Rafik Muxametshin va Mir Arab oliy madrasasi rektori Jobir domla Elovlar so‘zga chiqdi. Notiqlar bugungi axborot xurujlari avj olgan murakkab davrda bunday ilmiy anjumanlarning ahamiyati beqiyos ekanini ta’kidlab, anjuman ishiga rivoj tiladilar.


Shundan so‘ng konferensiya o‘z ishini ikkita asosiy sho‘baga bo‘lingan holda qizg‘in bahs-munozaralar bilan davom ettirdi. 
 

1-sho‘ba: "Globallashuv davrida sof aqida: muammolar va yechimlar"

Ushbu yo‘nalishda Ibn Xaldun universiteti (Turkiya) vitse-prezidenti, professor Özcan Erkan Akgun hamda Qozon islom instituti doktori Rashid Sibgatulin kabi xorijlik mehmonlar bilan bir qatorda, yurtimiz olimlarining muhim ma’ruzalari tinglandi.

Xususan:

  • Soatmurod Primov (Toshkent islom instituti kafedra mudiri) Imom Abu Hanifaning adashgan oqimlarga qarshi kurashdagi bebaho qarashlarini tahlil qilib berdi; 
     

  • Dilsora Boltayeva (Jo‘ybori kalon madrasasi vakili)ning "Sun’iy intellekt yordamida yaratilgan soxta diniy kontent: tahdidlar va himoyalanish strategiyalari" mavzusidagi chiqishi bugungi raqamli olamdagi yangi xavflardan ogohlantirishi bilan barchada katta qiziqish uyg‘otdi;
     

  • Asrorxon Mahmudov (Mir Arab oliy madrasasi) va Dr. Ahmed Saad (Imom Moturidiy markazi)larning moturidiylik ta’limotida vasatiylik tamoyillari hamda tasavvuf uyg‘unligiga oid ma’ruzalari tinglovchilar e’tiboriga havola etildi.
     

2-sho‘ba: "Globallashuv davrida tasavvuf: ma’naviy meros va zamonaviylik"


Mazkur sho‘bada tasavvufning jamiyat ma’naviyatidagi o‘rni va bugungi kundagi ahamiyati keng ochib berildi. 
 

  • Ahmad Muhammad Ali Misriy (Mir Arab oliy madrasasi) Abu Hafs Nasafiy misolida Qur’oni karimning tasavvufiy tafsiriga to‘xtaldi;
     

  • Shukurillo Umarov (Imom Buxoriy markazi) jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda Najmiddin Kubro ta’limotining o‘rni haqida so‘z yuritdi;
     

  • Uchqun Avliyoqulov (Mir Arab oliy madrasasi prorektori) esa Malayziyadagi zamonaviy tasavvuf tashkilotlari va ma’naviy diplomatiya tajribasi bilan o‘rtoqlashdi. 
     

Shuningdek, Misrning Buxoro davlat universitetidagi vakili Dr. Ayman Usmon kabi olimlar ham o‘zlarining ilmiy xulosalarini taqdim etdi.


Umuman olganda, mazkur xalqaro konferensiya globallashuv sharoitida yot g‘oyalarga qarshi sof aqidani saqlash, ajdodlarimizning boy tasavvufiy merosini o‘rganish va mo‘min-musulmonlar ongini turli axborot xurujlaridan himoya qilishda muhim ilmiy-amaliy minbar vazifasini o‘tadi. 
 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Matbuot xizmati

Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi Buxoroda aqida va tasavvuf masalalariga bag‘ishlangan xalqaro anjuman o‘tkazildi
O'zbekiston yangiliklari