Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
13 Январ, 2026   |   24 Ражаб, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:24
Қуёш
07:47
Пешин
12:37
Аср
15:35
Шом
17:20
Хуфтон
18:38
Bismillah
13 Январ, 2026, 24 Ражаб, 1447

Олам ўляпти!

03.05.2025   26470   3 min.
Олам ўляпти!

Ҳаётда баъзи йўқотишлар бўлади — вақт ўтиб, ўрни тўлиб кетади. Аммо шундай йўқотишлар бор-ки, уларнинг ўрнини ҳеч нарса тўлдира олмайди. Ана шундай бебаҳо неъматлардан бири — уламолардир. Бугун улар бизнинг орамизда бор, аммо эртага бўлмаслиги мумкин. Улар битта-битта кетишмоқда. Биз еса, афсуски, кўп ҳолларда бу ҳақиқатнинг англаб етмаяпмиз.


"موت العالم موت العالم"


— яъни “Олимнинг ўлими – оламнинг ўлимидир” деган машҳур ибора бор.
Яна шу мазмунда Имом Байҳақийнинг ривояти келтирилади: 


"موت العالم مصيبة لا تُجبر، وثلمة لا تسد، ونجم طُمِس، موت قبيلة أيسر من موت عالم."


"Олимнинг ўлими — тузатиб бўлмайдиган мусибат, тўлдириб бўлмайдиган бўшлиқ, сўниб қолган юлдуздир. Бир қабиланинг йўқ бўлиши, бир олимнинг ўлимидан енгилроқдир."

Чунки олимларнинг ўлими билан фақат бир инсон эмас, бутун бир жамият  руҳий, илмий ва ахлоқий жиҳатдан зарарга учрайди, маънан қулаб боради. Айнан шунинг учун олимнинг ўлими “оламнинг ўлими”га тенглаштирилган.
Зеро олимлар — фақат китоб ўқиб, дарс берадиган одамлар эмас. Улар — йўл кўрсатувчи, ҳаққа чақирувчи, ҳақиқатни мудофаа қилувчилардир.
Улар йиллар давомида илм ўрганишди, сабр билан одамларга етказишди, ўз ҳаётларини умматга бағишлашди. Энди эса, битта-битта ўтиб кетишяпти...

Кеча Абдуқаҳҳор домла Шоший (1969-1987 йиллар – Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси Халқаро бўлими мудири, 1969-1982 йиллар – Бухородаги Мир Араб мадрасаси директори, 1982-1987 йиллар – Тошкент Ислом институти ректори) оламдан ўтган эдилар.

Бугун эса яна катта мусибат - юртимизнинг забардас уламоларидан бири устоз Иброҳимжон домла Қодиров вафот этдилар. Домла умрларининг охиригача масжидларда имомлик қилиб, дин хизматида бўлган пешволардан, юзлаб шогирдларни тарбия қилган устозлардан эдилар. Устозимиз Ёрқинжон домла раҳимаҳуллоҳ ҳам айнан шу кишида таҳсил олган эдилар.

Шундай уламолар бирма-бир ўтиб боришмоқда. Биз ўтган уламоларимиз ҳаққига дуо қилиб, ҳозирда ҳаёт бўлиб турганларини қадрларига етишимиз керак.
Уларнинг сўзларига қулоқ тутиб эҳтиром кўрсатиш, алоқани мустаҳкамлаб, имкон борича кўпроқ фойдаланиб қолишимиз ва фарзандларимизни уларга яқинлаштиришимиз керак.

Лекин биз уламоларимизни тириклик чоғида қадрлаш ўрнига, четга чиқиб олиб, дин, миллат душманлари "тегирмонига сув қуйиб" уламоларни обрўсизлантираётганлар ва бу орқали юртимиз пешволари билан оммани боғлаб турган ипни узиб, мусулмонлар бирлигини парчалаётганлар сўзига учиб қоляпмиз. Уларга ишониб, уламоларимизнинг сўзларига қулоқ тутмай ғийбат, туҳмат қилиб, ранжитамиз. Вафот этганларидан кейин эса тобутларини талашиб, йиғлаб-сихтаб, пушаймон бўлиб қолаверамиз.

Ёрқинжон домла раҳимаҳуллоҳ бир суҳбатларида айтган эдилар:
Кўрсангиз кўзингиз қувнайдиган, жаннатнинг ҳиди келиб турадиган забардас олимлар, аҳли илмлар бор. Тириклигида биров иккита нон олиб хабар олмайди. Олимларни қадрламайди.... Вафотидан кейин эса азиз бўлади. Тириклигида текинга қилган суҳбатига бир километр юриб бормаган одамлар, ўлганидан кейин юзлаб километр масофалардан йўл босиб келади. Кўтар-кўтар қилади. Қадрламабмиз, кўришмабмиз, шу ерда шундай олим киши бор экан билмабмиз, деб юраверади”.

Хуллас, уламоларни ғанимат билайлик. Улар халқимизга катта неъмат, неъматни қадрламасак ундан ажралиш билан синаламиз. Кейинги пушаймон эса асло фойда бермайди.
 

Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Сукут сақлашнинг 702 та энг муҳим фойдаси (3-қисм)

13.01.2026   400   9 min.
Сукут сақлашнинг 702 та энг муҳим фойдаси (3-қисм)

фақат АСОСИЙЛАРИни тақдим қиламиз. Мақола (5 қисмдан иборат)

 

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:

   СУКУТ сақлашнинг 702 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

 

  1. Сукут — АҚЛ ВА ИДРОКНИНГ ЗИЙНАТИ.
  2. Сукут ақлни мукаммал қилади.
  3. Сукут фикрни равшанлаштиради.
  4. Сукут тафаккур эшигини очади.
  5. Сукут зеҳнни орттиради.
  6. Сукут инсонни шошма-шошарликдан сақлайди.
  7. Сукут — ақлнинг энг гўзал либоси.
  8. Сукут — ақлнинг қирраси.
  9. Сукут — фикрнинг равшанлиги.
  10. Сукут — маънони ҳис қилишдир.
  11. Сукут — нутқдан олдинги ҳикмат.
  12. Сукут — идрокни ўткирлайди.
  13. Сукут — фикрнинг қанотидир.
  14. Сукут — донолик уруғи.
  15. Сукут — тафаккур учун майдон.
  16. Сукут — хаёлга тартиб.
  17. Сукут — зоҳирда тинчлик, ботинда нур.
  18. Сукут — фикрнинг тарозиси.
  19. Сукут — онгни мусаффолаштиради.
  20. Сукут — хулосанинг пишиғи.
  21. Сукут — хато сўзлардан қалқон.
  22. Сукут — диққатни жамлайди.
  23. Сукут — фикрий фақиҳлик.
  24. Сукут — муҳокаманинг асоси.
  25. Сукут — диққатга йўл очади.
  26. Сукут — мушоҳаданинг калити.
  27. Сукут — тафаккурни чуқурлаштиради.
  28. Сукут — идрокни кучайтиради.
  29. Сукут — фикрнинг қуроли.
  30. Сукут — инсонни ўзига қайтарувчи дарча.
  31. Сукут — хулосага етакловчи йўл.
  32. Сукут — фикрларни тузатувчи қаср.
  33. Сукут — идрокнинг тинч гавҳари.
  34. Сукут — ақлнинг ҳимояси.
  35. Сукут — англашга қудрат беради.
  36. Сукут — хилватдаги нур.
  37. Сукут — қалбни мулоҳазага чорлайди.
  38. Сукут — руҳий идрокни очади.
  39. Сукут — ўзини англаш йўли.
  40. Сукут — фикрни босиқ қилади.
  41. Сукут — хулосани аниқлайди.
  42. Сукут — идрок қалъаси.
  43. Сукут — ақлнинг ҳимоя девори.
  44. Сукут — нутқдан устун ҳикмат.
  45. Сукут — фикрни йиғади.
  46. Сукут — диққатни якка мақсадга бурaди.
  47. Сукут — тафаккурни муҳрлайди.
  48. Сукут — қалб кўзини ёритади.
  49. Сукут — муҳокама асосини мустаҳкамлайди.
  50. Сукут — илмий англашни кучайтиради.
  51. Сукут — жавобдан яхшироқ мудирлик.
  52. Сукут — фикрларга нафас беради.
  53. Сукут — англашни тезлаштиради.
  54. Сукут — хулосанинг асл чайласи.
  55. Сукут — идрокнинг аввали.
  56. Сукут — фикрий марказ.
  57. Сукут — ҳаётни чуқурроқ кўриш.
  58. Сукут — англашни олиб келади.
  59. Сукут — ҳар бир фикрга ўрин беради.
  60. Сукут — нутқни назорат қилади.
  61. Сукут — англашдаги озуқа.
  62. Сукут — фикрга озор бермайди.
  63. Сукут — мулоҳазани ривожлантиради.
  64. Сукут — тўғри хулосага кўприк.
  65. Сукут — ақлга муҳит яратади.
  66. Сукут — фикрларни софлайди.
  67. Сукут — доноликнинг айни белгиси.
  68. Сукут — илҳомнинг меҳмони.
  69. Сукут — онгга ором.
  70. Сукут — тўғри қарорлар манбаи.
  71. Сукут — изланишга чорлов.
  72. Сукут — хаёл чизиғини тўғрилайди.
  73. Сукут — фикрлар парисини очади.
  74. Сукут — оламни янгича кўрсатади.
  75. Сукут — қарорларни пухта қилади.
  76. Сукут — беқарорни барқарорга айлантиради.
  77. Сукут — фикрнинг фойдасини оширади.
  78. Сукут — мулоҳазанинг энг яхши шароити.
  79. Сукут — ақлни чиниқтиради.
  80. Сукут — фаҳмни кенгайтиради.
  81. Сукут — юрак билан ақлни яқинлаштиради.
  82. Сукут — англашга қулоқ солиш.
  83. Сукут — ҳар нарсани ўз ўрнига қўяди.
  84. Сукут — фикрни келажакка боғлайди.
  85. Сукут — қалбдаги овоз.
  86. Сукут — нутқдан олдинги устоз.
  87. Сукут — фикрни бардавом қилади.
  88. Сукут — идрокни чуқурлатади.
  89. Сукут — ҳаётни ўрганишда йўлбошчи.
  90. Сукут — илмий фикрга асос яратади.
  91. Сукут — фаҳмни нурли қилади.
  92. Сукут — фикрий салобат.
  93. Сукут — идрокдан англашга кўприк.
  94. Сукут — ақлни ислоҳ қилади.
  95. Сукут — фикрий мусаффолик.
  96. Сукут — англашни ўткирлайди.
  97. Сукут — хаёлни тартибга солади.
  98. Сукут — қалб ва ақл бирлиги.
  99. Сукут — билиш истагини кучайтиради.
  100. Сукут — фикрни тозалайди.
  101. Сукут — доно қарорнинг асоси.
  102. Сукут — тафаккурни бойитади.
  103. Сукут — руҳий ҳушёрлик белгиси.
  104. Сукут — фикрий мустақиллик.

 

 

АҚЛИЙ ФОЙДАЛАР:

  1. Ақл равшанлашади.
  2. Нуқтаи назар тозаланади.
  3. Тўғри қарор қабул қилиш осонлашади.
  4. Чалғитишлар камаяди.
  5. Фикрий аниқлик пайдо бўлади.
  6. Мантиқий фикрлаш чуқурлашади.
  7. Ижодий фикрни кучайтиради.
  8. Эҳтимолий хатоларни олдини олади.
  9. Интеллектуал салоҳиятни оширади.
  10. Хотирани яхшилайди.
  11. Сукунат ақлнинг энг яхши дориси ҳисобланади.

 

 

  1. Сукут — АҚЛ НУРИ.
  2. Сукут ақлни чархлайди.
  3. Кўп гапирган фикрлай олмас, кўп ўйлаган сўзлайди.
  4. Сукунат — тафаккурнинг онаси.
  5. Кам гапирганнинг фикри пухта бўлади.
  6. Сукунат — ақлни покловчи нур.

 

 

Сукутнинг АҚЛГА ОИД ФАЗИЛАТЛАРИ:

  1. Сукут — ақлнинг зийнати.
  2. Сукут — доноликнинг калити.
  3. Сукут — фикрлашга кенг макон яратади.
  4. Сукут — хулоса чиқаришни равшан қилади.
  5. Сукут — илмий мулоҳазанинг асоси.
  6. Сукут — фикрни тарангликдан халос қилади.
  7. Сукут — ҳар бир сўзни ўлчаб айтишга ўргатади.
  8. Сукут — ақлни чалғитувчи омиллардан асрайди.
  9. Сукут — тафаккур чуқурлигини оширади.
  10. Сукут — англаш қобилиятини кучайтиради.

 

 

  1. Сукут — САЛОМАТЛИКНИНГ ДЎСТИ.
  2. Сукунат — юрак учун дам.
  3. Стрессни сукут енгади.
  4. Оқилона сукут — соғлиқ манбаи.
  5. Сукунат — тинч асабнинг сиридир.
  6. Қон босимини барқарорлаштиради.
  7. Асаб тизимини тинчлантиради.
  8. Юрак юкини камайтиради.
  9. Стресс гормонларини пасайтиради.
  10. Ухлашни яхшилайди.
  11. Сукунат умумий саломатликни яхшилайди.

 

 

  1. Сукут — ҚАЛБ ДАВОСИ.
  2. Сукунат — қалбнинг шифоси.
  3. Сукут қилган қалб тинчланар.
  4. Ховурсиз қалбнинг ороми — сукутдир.
  5. Хавотирни сукут ювиб юборади.
  6. Сукунат — руҳга дам олиш.
  7. Сукут — қалбга Аллоҳдан келган марҳаматдир.

 

 

  1. Сукут — ХИРАЛИКНИНГ ДАВОСИ.
  2. Сукут — ғазаб учун сув каби.
  3. Ҳовлиқма, сукут қил, ўйла.
  4. Сукунат — асабнинг ёқини ўчиради.
  5. Сукут — ғазабнинг қулфи.

 

 

  1. Сукут — НУТҚНИ ТАРОЗИЛАШ САНЪАТИ.
  2. Сукут сўзга қиймат беради.
  3. Сукут нутқни нафис қилади.
  4. Сукут — оҳангсозлик.
  5. Сукут — тўғри сўзга тайёрлов.
  6. Сукут — ҳар бир сўзнинг қадри.

 

 

  1. ОИЛАВИЙ ФОЙДАЛАР: сукут — ОИЛА МУҲИТИДА БАРАКА.
  2. Сукунат оилада меҳр ҳосил қилади.
  3. Оиладаги бараканинг сабабларидан бири.
  4. Жанжални биринчи бўлиб сукут қутқаради.
  5. Сукунат — эр-хотиннинг фаросати.
  6. Сукунат — оила муҳитининг муҳрли гавҳари.
  7. Эр-хотин муносабатларини мустаҳкамлайди.
  8. Жанжалларни олдини олади.
  9. Ота-онада вазминликни оширади.
  10. Сукунат оилавий муҳитни тотув қилади.

 

 

  1. Сукут — ИШДА ВА ИЛМДА БАРАКА.
  2. Сукунат ишда аниқлик беради.
  3. Тинглай олган раҳбар — етук раҳбар.
  4. Илм сукутдан бошланади.
  5. Сукунат — ҳар бир илмнинг башорати.

 

 

Сукутнинг КАСБИЙ ВА ИШ ФОЙДАЛАРИ:

  1. Эътиборни оширади.
  2. Касбий қарашни яхшилайди.
  3. Масъулиятни оширади.
  4. Муаммоларни ҳал қилиш осонлашади.
  5. Сукунат профессионал етукликка олиб боради.

 

 

ШАХСИЙ РИВОЖЛАНИШ ФОЙДАЛАРИ:

  1. Ўз-ўзини тарбиялайди.
  2. Иродани кучайтиради.
  3. Шахсий қийматни англатади.
  4. Сукунат инсонни чуқур фикрловчига айлантиради.
  5. Сукут — шахсий ривож йўли.
  6. Сукунат — ўз-ўзингни тинглаш.
  7. Хоҳишни сукут чинғиллатади.
  8. Сукунат — вужудни тарбиялайди.
  9. Сукунат — шахсий етукликнинг ёруғлиги.
  10. Вақтни тежайди.
  11. Ҳаёт фалсафасини чуқурлаштиради.
  12. Бошқаларга ибрат бўлади.
  13. Ҳикмат эшитишнинг энг яхши усулидир.
  14. Сукунат — доноликнинг энг чуқур белгисидир.
  15. Ақлни уйғотади.
  16. Қалбни уйғотади.

 

 

  1. Сукут — ИЛМ ВА ДОНОЛИК ЭШИГИ.
  2. Сукут эшитишни ўргатади.
  3. Сукут билишга етаклайди.
  4. Сукут — донишмандлар сиймоси.
  5. Сукут — маърифат уруғи.
  6. Сукут — ўрганиш учун энг яхши ҳолат.
  7. Сукут — яшаш фалсафаси.
  8. Сукут — ҳаётнинг гўзал услуби.
  9. Сукут — фикр ва амалнинг тарозиси.
  10. Ортиқча сўз умрни қисқартиради, сукут умрни баракали қилади.
  11. Сукут — ҳаётни чуқур ҳис қилиш санъати.

 

    Иброҳимжон домла Иномов.

 

 

 

Мақолалар