Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
17 Сентябр, 2026   |   6 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:45
Қуёш
06:05
Пешин
12:18
Аср
16:40
Шом
18:33
Хуфтон
19:49
Bismillah
17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448

Тариқат аҳлининг ҳаётларида ҳаёнинг кўриниши  (лавҳалар)

18.02.2026   14699   1 min.
Тариқат аҳлининг ҳаётларида ҳаёнинг кўриниши  (лавҳалар)

Ўтган солиҳларнинг Аллоҳдан ҳақиқий, сохталиксиз, самимий ҳаё қилганликлари тўғрисида кўплаб ҳикоялар ва мисоллар бизгача етиб келган. Гоҳо айрим тақводорлар Аллоҳга қандайдир кичик итоатсизлик қилиб қўйганлари учун ҳатто масжиддан ҳам, Аллоҳнинг уйи булганлиги сабаб уялиб, ўзларини тортганлар... 
Намозини масжиддан ташқарида ўқиётган бир солиҳни кўриб, сўрабдилар:
– Нега намозинги масжидда адо этмаяпсан?
Жавоб берибдики:
– Аллоҳнинг олдида унинг уйига киришдан уяламан, чунки ҳозир бир итоатсизлик қилиб қўйдим .
Солиҳларнинг ораларида Аллоҳдан ўзга бирор бир нарсадан қўрқишдан ҳаё қиладиганлар ҳам бўлган экан. Шундай ҳикоя қилинибди:
“Бир тунда қуюқ ўрмонда кетаётиб, ухлаётган кишига дуч келдик. Яқинида оти ўтлаб юрарди. Биз уни уйғотиб сўрадик:
– Бундай хатарли жойда ухлашдан қўрқмайсанми, ахир атрофда йиртқичлар изғиб юришибди-ку?!
У бошини кўтариб:
– Аллоҳдан ўзга нарсадан қўрқишга ҳаё қиламан, – деди-да, ўгрилиб яна уйқуга кетди”. 
Абу Бакр ал-Варроқ қуддиса сирруҳу айтган эканлар: “Баъзан икки ракат намоз ўқиб, намозжойини тарк этаганимда мени шундай бир ҳаё чулғаб оладики, гўё ўғрилиги сабаб хижолатда қолган ўғрига ўхшайман”.

“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Мадина шаҳри нима учун “Тоййиба” деб аталади?

17.09.2026   775   1 min.
Мадина шаҳри нима учун “Тоййиба” деб аталади?

Мадина шаҳри Ислом тарихида бир нечта номлар билан аталган. Улардан энг машҳурларидан бири “Тоййиба”дир.

Исломдан олдин шаҳар Ясриб деб аталган. Бу ном “айблаш” ва “ёмонлаш” каби маъноларни англатади.

Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам шаҳарга ҳижрат қилганларида, унга янги ном бердилар. У зот алайҳиссалом шаҳарни “гўзал” ва “покланган” маъносини англатувчи “Тоййиба” деб атадилар.

Шунингдек, Тоййибага яқин бўлган ва ўхшаш маънони англатувчи “Тоба” номи ҳам ушбу шаҳар учун ишлатилган.

Мадинада топилган VIII асрга оид қоятош ёзувида шаҳар Тоййиба номи билан аталган. Бу эса ушбу ном Исломнинг илк асрлариданоқ қўлланиб келинганини кўрсатади.

Тоййиба билан бир қаторда, шаҳар муайян тарихий жиҳатларини акс эттирувчи яна бир неча номлар билан ҳам танилган:

Номи Маъноси
Мадина Шаҳар
Мадинату Набий Пайғамбар шаҳри
Мадинаи Мунаввара Мунаввар шаҳар
Дорул Ҳижра Ҳижрат диёри
 

Пўлатхон Каттаев,

Тошкент ислом институти катта ўқитувчиси

Мақолалар