Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадина бозорида бир аъробийдан от сотиб олдилар. Ёнларида пул йўқ эди. Савдолашиб бўлгач, пулни олиб келиш учун шошиб уйларига кетдилар. Аъробийга ортларидан боришни тайинладилар. Аъробий секин юрди. Савдо пишганидан хабари йўқ кишилар аъробийдан отнинг нархини сўрай бошлашди. Улардан бири аъробийга Набий алайҳиссалом бермоқчи бўлган пулдан ортиқроқ пул таклиф қилди. Шунда аъробий Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан янги нарх берсалар сотишини, акс ҳолда, бошқа кишига беришини айтди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:

- Мен сендан отни сотиб олган эдим-ку! – дедилар.

Аъробий айтди:

- Аллоҳга қасамки, мен уни сизга сотганим йўқ! Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:

- Мен сендан уни сотиб олдим! - дедилар яна. Атрофга одам тўпланди. Аъробий Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга деди:

- Мени отни сизга сотганимга гувоҳингиз борми? Шунда Ҳузайма ибн Собит розияллоху анҳу ўртага отилиб чиқди ва:

- Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам отни сендан сотиб олганларига гувоҳман! деди. Аслида, Ҳузайма савдога гувоҳ бўлмаган эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ундан ажабланиб сўрадилар:

- Нима билан гувоҳлик берасан?

Ҳузайма деди:

- Эй Аллоҳнинг Расули! Сизни тасдиқлаганим билан гувоҳлик бераман. Самодан хабар келтирганингизни тасдиқлаб, ердаги хабарингизни ёлғонга чиқараманми?!

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам шунда ўша машҳур гапини айтдилар:

Ҳузайманинг гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига тенгдир!

Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг даврида Қуръон жамланди. Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу ҳар бир оятни ким Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оғизларидан эшитганига иккита гувоҳ келтирсагина ёзиб олар эди. Аҳзоб сурасига етганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан эшитган, аммо унутган бир оятни билиб қолди. Бу оятни Ҳузайма келиб унга эслатди. У оят Қуйидаги оят эди:

«Мўминлардан Аллоҳга берган ваъдаларига содиқ қолган кишилар бордир. Бас, улардан баъзилари ажалини топди. Баъзилари эса кутиб турибди. Улар бирор нарсани алмаштирмадилар» (Аҳзоб сураси, 23-оят).

Зайд розияллоҳу анҳу: «Ҳузайманинг гувоҳлиги Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганларидек, икки кишининг гувоҳлигига ўтади», деди ва бу оятни Мусҳафга киритиб қўйди. Биз бу оятни қиёмат кунигача тиловат қиламиз!

Аллоҳ таоло ҳақларни ҳимоя қилиш учун шартномаларни ёзиб қўйишни амр қилади. Харидорнинг ҳаққини, сотувчининг ҳаққини, қарз берувчининг ҳаққини, қарз олувчининг ҳаққини, ишчининг ҳаққини, иш берувчининг ҳаққини... Аммо шуни билишимиз керакки, гапига жавоб бермайдиган кишини ҳеч қанақасига эплаб бўлмайди. Инсонлар дунё эпчилники деб ўйлашади. Юқоридаги кўпроқ берадиган кишини топган ва савдосини бузган аъробий каби мол жамлаш уни қандай йўл билан топишингиздан қатъи назар даҳоликни талаб қилади деб хаёл қилишади. Инсонлар ҳаром у ёқда турсин, ҳатто ҳалолнинг ҳам куни келиб кетишини унутишади. Қолаверса, барака деган нарса бор. Аллоҳ таоло ёлғон қасам билан, хиёнат билан, ваъдага хилоф қилиш билан топилган молдан баракани тортиб олади. Қолаверса, бундан кейин ўлим, охират ва ҳисоб-китоб деган нарсалар ҳам бор. Унутмайлик!

 «Набавий тарбия» китоби асосида тайёрланди