09 Июн, 2026, 22 Зулҳижжа, 1447
09 Июн, 2026, 22 Зулҳижжа, 1447
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Шайх Собуний раҳимаҳуллоҳ (ваф. 1442 ҳижрий) бундай ёзади:
“Нурли Ислом шариатининг фазилатларидан бири шундаки, у аёлларга нисбатан зулмга чек қўйди. Жоҳилият даврида аёллар қул сифатида хорланган, мулк каби сотилган, қийматга эга бўлмаган ҳамда уларга ҳеч қандай ҳурмат кўрсатилмаган! Улар бир меросхўрдан бошқасига мулк каби ўтган. Агар эркак вафот этса, унинг қариндошлари унинг мол-мулки ва бойлигини мерос қилиб олганидек, хотинини ҳам мерос қилиб олишган.
Ислом бу зулмга барҳам берди. Аёлларнинг қадр-қиммати тикланди, уларнинг инсонийлиги тан олинди ва уларга ҳуқуқлар берилди, адолат тикланди. Бир сўз билан айтганда, уларга барча моддий ва маънавий ҳақларни тақдим этди”.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳу дедилар: “Жоҳилият давридаги одамлар ҳақида гапирадиган бўлсак, бир киши вафот этганида, унинг қариндошлари, яъни меросхўрлари унинг хотини устида кўпроқ ҳаққа эга эдилар. Агар улардан бирортаси хоҳласа, унга уйланарди, хоҳласа, уни турмушга берарди, хоҳласа, унга турмушга бермасдир. Уларнинг аёл устида ўз оиласидан кўра кўпроқ ҳақлари бор эди. Шунинг учун оят нозил бўлди:
“Эй, иймон келтирганлар! Сизларга аёлларни зулм-ла меросга олиш ҳалол эмас. Очиқ фоҳиша иш қилмасалар, берган нарсаларингизнинг баъзисини олиш учун уларни зўрлик-ла ушлаб турманг ва улар ила яхшиликда яшанг. Агар уларни ёқтирмасангиз, шоядки, Аллоҳ сиз ёқтирмаган нарсада кўпгина яхшиликларни қилса” (Нисо сураси, 19-оят).
Имом Табарий раҳимаҳуллоҳдан (ваф. 310 ҳижрий/923 милодий) ривоят қилинади: “Эркак қариндошининг хотинини мерос қилиб олади ва вафот этгунча ёки маҳрини унга қайтариб бергунча турмушга чиқишига тўсқинлик қилади”.
Шундай қилиб, аёл бир эркакдан бошқасига мерос бўлиб ўтади. Агар у гўзал бўлса, у унга уйланади, хунук бўлса, уни вафотигача мерос қилиб олади. Ислом аёллардан зулм ва тажовуз юкини олиб ташлаш, уларнинг қуллиги ва қуллигининг олдини олиш ва уларни эркаклар эга бўладиган қадр-қиммат ва инсонийлик даражасига кўтарди. Бу ҳақда Қуръони каримда бундай дейилади: “Ва яхшилик ила уларнинг бурчлари муқобилида ҳақлари ҳам бордир” (Бақара сураси, 228-оят).
Фойдаланилган манбалар:
1. “Аз-Заваж ал-исламий ал-мубаккар”.
2. “Фатҳ ал-Борий”. Ж. 8. – Б. 245, 247.
Даврон НУРМУҲАММАД
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таоло инсонга ақл, илм ва технология неъматларини ато этди. Бу неъматлардан яхшилик йўлида фойдаланиш банданинг вазифасидир. Аммо бугунги кунда интернет тармоқларида фирибгарлик, алдов, шахсий маълумотларни ўғирлаш ва бошқаларнинг молини ноҳақ йўл билан қўлга киритиш каби жиноятлар кенгайиб бормоқда.
Қуръони Каримда Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: "Бир-бирларингизнинг молларингизни ноҳақ йўл билан еманглар" (Бақара сураси, 188-оят).
Интернет орқали банк карталарини бузиш, сохта ҳаволалар юбориш, одамларнинг пулларини фириб билан тортиб олиш ушбу оятда қайтарилган ноҳақ ишлар жумласидандир.
Яна Аллоҳ таоло дейди: "Албатта, Аллоҳ сизларга омонатларни ўз эгаларига топширишингизни буюради" (Нисо сураси, 58-оят).
Инсоннинг шахсий маълумотлари, пароллари ва электрон ҳисоблари ҳам омонат ҳисобланади.
Уларни ҳимоя қилиш ва бошқаларнинг маълумотларига тажовуз қилмаслик мусулмоннинг бурчидир.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: "Ким бизларни алдаса, биздан эмас" (Имом Муслим ривояти).
Интернетда ёлғон реклама бериш, сохта савдо қилиш, одамларнинг ишончини суйистеъмол қилиш ушбу ҳадис таҳдидига киради.
Яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: "Мусулмон — бошқа мусулмонлар унинг тили ва қўлидан омонда бўлган кишидир" (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
Бугунги кунда инсон фақат қўли билан эмас, балки телефони, компьютери ва интернет орқали ҳам зарар етказиши мумкин. Шунинг учун ҳақиқий мусулмон бошқаларнинг мол-мулки ва маълумотларига зиён етказмайди.
Ривоят қилинишича, Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу давлат молидан фойдаланишда шунчалик эҳтиёткор эдиларки, шахсий ишлари учун давлат чироғини ўчириб қўяр эдилар. Бу воқеа мусулмон киши ўз ҳаққи бўлмаган нарсага ҳатто арзимас даражада ҳам кўз олмаслиги лозимлигини ўргатади.
Азиз ёшлар! Интернетда номаълум ҳаволаларга кирманг, паролларингизни бошқаларга берманг, сохта совринлар ва тез бойиш ваъдаларидан эҳтиёт бўлинг. Технологиядан илм, маърифат ва ҳалол ризқ учун фойдаланинг.
Аллоҳ таоло барчамизни интернет фитналари, фирибгарлик ва жиноятлардан асрасин. Технологияларни инсонларга манфаат етказиш йўлида ишлатувчилардан қилсин.
Абдуллоҳ Муҳиддинов,
Наманган шаҳар “Ёқуббой ҳожи” жоме масжиди имом ноиби
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 