Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Iyun, 2026   |   22 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:37
Shom
19:59
Xufton
21:35
Bismillah
09 Iyun, 2026, 22 Zulhijja, 1447

Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?

08.06.2026   3146   2 min.
Islom ayollarni zulmdan qanday ozod qildi?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Shayx Sobuniy rahimahulloh (vaf. 1442 hijriy) bunday yozadi:

“Nurli Islom shariatining fazilatlaridan biri shundaki, u ayollarga nisbatan zulmga chek qo‘ydi. Johiliyat davrida ayollar qul sifatida xorlangan, mulk kabi sotilgan, qiymatga ega bo‘lmagan hamda ularga hech qanday hurmat ko‘rsatilmagan! Ular bir merosxo‘rdan boshqasiga mulk kabi o‘tgan. Agar erkak vafot etsa, uning qarindoshlari uning mol-mulki va boyligini meros qilib olganidek, xotinini ham meros qilib olishgan.

Islom bu zulmga barham berdi. Ayollarning qadr-qimmati tiklandi, ularning insoniyligi tan olindi va ularga huquqlar berildi, adolat tiklandi. Bir so‘z bilan aytganda, ularga barcha moddiy va ma’naviy haqlarni taqdim etdi”.


Ibn Abbos roziyallohu anhu dedilar: “Johiliyat davridagi odamlar haqida gapiradigan bo‘lsak, bir kishi vafot etganida, uning qarindoshlari, ya’ni merosxo‘rlari uning xotini ustida ko‘proq haqqa ega edilar. Agar ulardan birortasi xohlasa, unga uylanardi, xohlasa, uni turmushga berardi, xohlasa, unga turmushga bermasdir. Ularning ayol ustida o‘z oilasidan ko‘ra ko‘proq haqlari bor edi. Shuning uchun oyat nozil bo‘ldi:

“Ey, iymon keltirganlar! Sizlarga ayollarni zulm-la merosga olish halol emas. Ochiq fohisha ish qilmasalar, bergan narsalaringizning ba’zisini olish uchun ularni zo‘rlik-la ushlab turmang va ular ila yaxshilikda yashang. Agar ularni yoqtirmasangiz, shoyadki, Alloh siz yoqtirmagan narsada ko‘pgina yaxshiliklarni qilsa” (Niso surasi, 19-oyat).


Imom Tabariy rahimahullohdan (vaf. 310 hijriy/923 milodiy) rivoyat qilinadi: “Erkak qarindoshining xotinini meros qilib oladi va vafot etguncha yoki mahrini unga qaytarib berguncha turmushga chiqishiga to‘sqinlik qiladi”.

Shunday qilib, ayol bir erkakdan boshqasiga meros bo‘lib o‘tadi. Agar u go‘zal bo‘lsa, u unga uylanadi, xunuk bo‘lsa, uni vafotigacha meros qilib oladi. Islom ayollardan zulm va tajovuz yukini olib tashlash, ularning qulligi va qulligining oldini olish va ularni erkaklar ega bo‘ladigan qadr-qimmat va insoniylik darajasiga ko‘tardi. Bu haqda Qur’oni karimda bunday deyiladi: “Va yaxshilik ila ularning burchlari muqobilida haqlari ham bordir” (Baqara surasi, 228-oyat).


Foydalanilgan manbalar:
1. “Az-Zavaj al-islamiy al-mubakkar”.
2. “Fath al-Boriy”. J. 8. – B. 245, 247.

 

Davron NURMUHAMMAD

 

Boshqa maqolalar
Maqolalar

Adovat – qalbni kemiruvchi illat

09.06.2026   979   2 min.
Adovat – qalbni kemiruvchi illat

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Inson qalbi – Alloh taoloning nazari tushadigan muqaddas makon. Biroq bu makonni zaharlovchi, ma’naviy hayotni izdan chiqaruvchi illatlar borki, ularning eng xavflisi adovat va kek saqlashdir. Adovat shunday bir olovki, u avvalo egasining qalbini kuydiradi, so‘ngra jamiyat jipsligiga putur yetkazadi.

​Qur’oni karimda adovatdan qaytarilgan. 

​Islom dini insonlarni o‘zaro muhabbat va kechirimli bo‘lishga chorlaydi. 

Alloh taolo Qur’oni Karimda mo‘minlarni bir-birlariga nisbatan qalblarida g‘araz saqlamaslikka chaqirib, bunday marhamat qiladi: ​«Parvardigoro, O‘zing bizlarni va bizlardan ilgari iymon bilan o‘tganlarni mag‘firat qilgin va qalblarimizda iymon keltirgan zotlarga nisbatan biron g‘araz (adovat) paydo qilmagin...» (Hashr surasi, 10-oyat).

​Bu oyat mo‘min kishi nafaqat tilida, balki ichki dunyosida ham boshqalarga nisbatan pok bo‘lishi kerakligini anglatadi. Adovat bor joyda iymon halovati bo‘lmaydi.

​Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ummatni adovat va nafratdan qattiq ogohlantirganlar. Zero, bu illat insonning qilgan barcha ezgu amallarini yo‘qqa chiqarishi mumkin. 

Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar:

​"Bir-biringizga adovat qilmang, bir-biringizga hasad qilmang va bir-biringizdan yuz o‘girmang. Ey Allohning bandalari, o‘zaro birodar bo‘ling!" (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).


​Adovatning inson hayotiga ta’siri juda kuchlidir. 

​Adovat — bu ruhiy zanjir. Kek saqlagan inson doimiy bezovtalikda yashaydi. Uning salbiy oqibatlarini quyidagicha tasniflash mumkin:

​Ma’naviy tanazzul: Adovat egasining ibodatlaridan lazzat ketadi, chunki qalb nafrat bilan band.

​Ijtimoiy inqiroz: Oilalar buzilishi, qarindoshlar o‘rtasidagi rishtalar uzilishi va jamiyatdagi ixtiloflarning bosh manbai adovatdir.

​Sog‘liqqa ziyon: Tibbiy nuqtayi nazardan ham, doimiy nafrat va g‘azab qon bosimi, yurak xastaliklari va asab tizimi yemirilishiga sabab bo‘ladi.


Xulosa

​Adovat - qalbni ichidan kemiruvchi zangdir. Undan qutulishning yagona yo‘li - kechirimli bo‘lish. Birovdan o‘ch olish nafsni qondirishi mumkin, lekin kechirish qalbga haqiqiy orom beradi.

​Zero, ulug‘larimiz aytganlaridek: "Kechirimli bo‘lish – zaiflik emas, balki kuchli ruhiyat belgisidir". Qalbimizni adovatdan poklab, mehr-muhabbatga joy ochaylik, shunda ikki dunyo saodatiga erishamiz.

Habibullo Muminjonov,
Kosonsoy tumani “Islomxon” jome masjidi imom-xatibi

MAQOLA