Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
26 Июн, 2026   |   11 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:05
Қуёш
04:51
Пешин
12:29
Аср
17:41
Шом
20:04
Хуфтон
21:46
Bismillah
26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448

Зино – гуноҳи кабира

07.06.2022   5465   4 min.
Зино – гуноҳи кабира

Ислом инсон ҳаётининг ҳар бир соҳасида ўзининг беқиёс кўрсатмаларини берган. Зеро, Ислом инсон ҳаётининг бир бўлаги эмас, балки инсон ҳаёти Исломнинг бир бўлагидир. Ислом жамияти том маънодаги поклик жамиятдир. Ҳамма томон, ҳамма нарса пок бўлиши керак. Бу жамиятда зино ҳаром саналади. Шунингдек, зинога сабаб бўладиган нарсалар ҳам ҳаромдир. Зино инсоннинг руҳий тинчлигини йўқотадиган разолатдир. Иффатли бўлиш кишига тинчлик ва хотиржамлик бахш этади. Бу улкан гуноҳлардан бўлиб, шундай қаттиқ жазога сабаб бўладиган оғир жиноят тўсатдан, ўз-ўзидан содир бўлмайди.

Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга шундай деган: “(Эй Муҳаммад,) мўминларга айтинг, кўзларини (номаҳрам аёлларга тикишдан) тўссинлар, авратларини (ҳаромдан) сақласинлар! Мана шу улар учун энг тоза (йўлдир). Албатта Аллоҳ улар қилаётган ишлардан хабардордир. Мўминаларга ҳам айтинг, кўзларини (номаҳрам эркакларга тикишдан) тўссинлар, авратларини (ҳаромдан) сақласинлар!..” (Нур сураси, 30-31-оятлар).

Пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. зинодан қайтариб айтадилар: “Эй инсонлар! Зинодан қўрқинглар, унда 6 та зарар бор. Шундан 3 таси бу дунёда, 3 таси охиратда бўлади. Бу дунёдагилари: зино руҳий гўзалликни кетказади, камбағаллик келтиради, умрни қисқартиради. Охиратдагиларга келсак, улар – Аллоҳнинг ғазаби, ҳисобдан ёмон ўтиш ва жаҳаннам азобидир”.

Абу Ҳурайра р.а.дан ривоят қилинади. Расулуллоҳ с.а.в.: “Зинокор зино қилаётган вақтида мўмин ҳолида бўлмайди, ўғри ўғрилик қилаётган вақтда мўмин ҳолида бўлмайди, хамр ичувчи ичаётган вақтда мўмин ҳолида бўлмайди ва киши бировнинг молини зўрлик билан олаётганида одамлар у зўрлик билан олаётганида ундан кўзларини юмадиган бўлишса, у мўмин ҳолида бўлмайди. Сизлардан бирорталарингиз жиноят қилаётганда у мўмин ҳолида бўлмайди. Бас, бу нарсаларни қилишдан сақланинглар, сақланинглар”, дедилар.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Агар киши зино қилса, иймон ундан чиқади ва унга соябон каби бўлади. Агар (зинодан) бош тортса, иймон унга қайтади” (Абу Довуд, Термизий, Ҳоким ривояти).

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Кимки зино қилса ёки хамр ичса, худди инсон бошидан кўйлагини ечиб олгандек, Аллоҳ ундан иймонни ечиб олади” (Ҳоким ривояти, саҳиҳ ҳадис).

Аллоҳ таоло инсон танасининг айрим жойларига қарашни ман этган. Бунинг фойдалари бисёр. Номаҳрамларга қарашдан кўзини тийган одамнинг қалби ҳам, танаси ҳам саломат бўлади. Қолаверса, нигоҳни номаҳрамлардан тийиш билан жуда кўп ёмонликлар олди олинади, оилалар тинч бўлади. Бунинг биз билган-билмаган ҳикматлари кўп.

Кимнинг эри ё хотини бўла туриб фаҳшга, зинога яқинлашса, у ўта ҳаддан ошган одамдир. Улар соф инсоний табиатдан мутлақо четда бўлган одамлардир.

Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Эй Али, назарга назарни эргаштирма. Албатта, биринчиси сен учун безарар бўлса ҳам, бошқаси ундоқ эмас, дедилар” (Имом Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган). Биринчи назар, номаҳрамга тўсатдан тушгани учун зарарсиз ҳисобланади, гуноҳ бўлмайди. Аммо ундан кейин яна қайта назар солишни тўсатдан деб бўлмайди, буниси қасддан бўлган бўлади ва гуноҳ ҳисобланади.

Ушбу таълимотлар ҳам Ислом жамиятини пок сақлаш, йигит-қиз ва эркак-аёлларни турли ношаръий ишлардан, улардан келиб чиқадиган нохуш оқибатлардан ҳимоялаш учун келгандир. Ислом шариати ҳукми бўйича эркак кишининг аёлларнинг йўлини тўсиши, тегажоқлик қилиши, гап отиши у ёқда турсин, пинҳона назар солиши ҳам ҳаром, хиёнат ҳисобланади. Уйланмоқчи бўлса, шариат кўрсатмаси бўйича назар солсин, гуноҳ ҳам бўлмайди, биров маломат ҳам қилмайди. Ўз хотинига хоҳлаганича назар солсин, ундан лаззат олсин, савоб бўлади. Аммо бировнинг аёлига шаҳват назари билан қарамасин. Зино содир бўлмаган чоқда ҳам кўз зиноси бўлади, хиёнат содир бўлади. Шунинг учун Аллоҳдан ва қиёмат кунидан умиди бор эркаклар номаҳрам назарлардан ўзларини сақласинлар, аёл-қизлар эса ўзларини кўз-кўз қилмасинлар.

Биз Аллоҳнинг амрига итоат этсак, У Зот дилимизга ихлос неъматини солади. Унинг ҳаловатини ибодат чоғида сезамиз. Дунёда имон лаззатидан ҳам қадрлироқ, кўнгил хотиржамлигидан-да тотлироқ неъмат йўқ. Аллоҳ таоло барчамизни мустаҳкам имон, ихлос, офият неъмати билан сийласин!

"Хадичаи Кубро" ЎМИБЮ
3-курс талабаси Орифжонова Гулҳаё

Мақолалар
Бошқа мақолалар

Диний мазмундаги ёлғон хабарлар ва уларнинг оқибатлари

25.06.2026   2112   3 min.
Диний мазмундаги ёлғон хабарлар ва уларнинг оқибатлари

Бугунги ахборотлашган жамиятда интернет ва ижтимоий тармоқларнинг ривожланиши натижасида маълумот алмашиш жараёни сезиларли даражада тезлашди. Шу билан бирга, турли мазмундаги ёлғон хабарларнинг тарқалиши ҳам кучайди. Айниқса, диний мазмундаги ёлғон хабарлар жамиятнинг маънавий муҳитига, диний бағрикенгликка ва ижтимоий барқарорликка салбий таъсир кўрсатадиган омиллардан бири сифатида намоён бўлмоқда.

Диний мазмундаги ёлғон хабарлар деганда диний манбаларга асоссиз равишда нисбат берилган, бузиб талқин қилинган ёки ҳақиқатга мос келмайдиган маълумотлар тушунилади. Бундай хабарлар кўпинча Қуръон оятлари, ҳадислар, машҳур уламолар фикрлари ёки диний воқеалар билан боғлиқ ҳолда тарқатилади. Уларнинг асосий мақсади инсонларнинг диний ҳиссиётларига таъсир қилиш, маълум ғояларни тарғиб этиш ёки жамиятда турли қарама-қаршиликларни юзага келтиришдан иборат бўлиши мумкин.

Ёлғон диний ахборотларнинг кенг тарқалишига бир қатор омиллар сабаб бўлади. Аввало, айрим фуқароларнинг диний билимлари ва медиасаводхонлиги етарли даражада шаклланмагани туфайли улар ҳар қандай маълумотни текширмасдан қабул қиладилар ва бошқаларга тарқатадилар. Шунингдек, ижтимоий тармоқларда ахборотнинг тезкор тарқалиши ҳам бундай хабарларнинг оммалашишига хизмат қилади. Кўплаб фойдаланувчилар маълумотнинг манбаси ва ишончлилигини текширмасдан уни улашишга мойил бўладилар.

Диний мазмундаги ёлғон хабарларнинг энг салбий оқибатларидан бири жамиятда ишончсизлик муҳитининг шаклланишидир. Асоссиз маълумотлар турли ижтимоий гуруҳлар ўртасида тушунмовчиликларни келтириб чиқариши, диний масалаларда баҳс ва зиддиятларнинг кучайишига сабаб бўлиши мумкин. Натижада жамиятдаги ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳурмат тамойиллари заифлашади.

Бундай хабарлар маънавий ҳаётга ҳам жиддий зарар етказади. Диний масалалар бўйича нотўғри маълумотларни мунтазам қабул қилган инсонларда диннинг асл моҳияти ҳақида хато тасаввурлар шаклланади. Бундай ҳолат диний қадриятларнинг нотўғри тушунилишига, айрим ҳолларда эса мутаассиблик ёки бефарқлик кайфиятларининг юзага келишига олиб келади.

Ёлғон диний ахборотлар мафкуравий хавфсизлик учун ҳам муҳим таҳдид ҳисобланади. Айрим радикал гуруҳлар ва экстремистик оқимлар интернет орқали сохта диний маълумотларни тарқатиш орқали ўз тарафдорларини кўпайтиришга ҳаракат қиладилар. Улар диний манбаларни контекстдан узиб талқин қилиш ёки сохта маълумотларни ҳақиқат сифатида тақдим этиш орқали ёшлар онгига таъсир кўрсатишга уринадилар. Бундай ҳолатлар жамият барқарорлигига ва фуқаролар хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

Мазкур муаммонинг олдини олиш учун, аввало, аҳолининг медиасаводхонлигини ошириш зарур. Фуқаролар ахборотни танқидий таҳлил қилиш, унинг манбасини текшириш ва ишончли маълумотларни ёлғон хабарлардан ажрата олиш кўникмаларига эга бўлишлари лозим. Шу билан бирга, диний билимларни фақат ишончли манбалар ва малакали мутахассислардан олиш муҳим аҳамият касб этади. Таълим муассасалари, оммавий ахборот воситалари ва диний-маърифий ташкилотларнинг ҳамкорлиги бу борадаги самарадорликни янада оширади.

Хулоса қилиб айтганда, диний мазмундаги ёлғон хабарлар замонавий ахборот маконининг жиддий муаммоларидан бири ҳисобланади. Улар жамиятнинг маънавий муҳитига, ижтимоий барқарорлигига ва мафкуравий хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатади. Шу сабабли ҳар бир фуқаро ахборотларни қабул қилиш ва тарқатишда масъулиятли бўлиши, диний масалаларда эса фақат ишончли манбаларга таяниши зарур.


Абдулазиз Абдуваҳидов,
Имом Термизий халқаро илмий тадқиқот маркази илмий ходими