13 январь куни Имом Бухорий халқаро тадқиқот маркази Буюк Британиянинг «Ал-Фурқон» фонди билан ҳамкорлокда ислом қўлёзмалари кодикологиясига бағишланган онлайн-семинар ташкил этди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Ўзбекистоннинг Лондондаги элчихонаси кўмагида уюштирилган тадбирда Ўзбекистон Дин ишлари бўйича қўмитаси, Ислом цивилизацияси маркази, Маданий қадриятларни ўрганиш маркази, Халқаро ислом академияси, Имом Термизий ва Имом Мотуридий халқаро тадқиқотлар марказлари вакиллари ва бошқалар иштирок этдилар.
Анжуманда «Ал-Фурқон» фонди ижрочи директори Сали Шаҳсиварий «Ўзбекистоннинг бой илмий мероси «Жаҳон ислом қўлёзмалари шарҳида» мавзусидаги тақдимот ўтказди. Унда Ўзбекистоннинг ёзма илмий мероси, исломий қўлёзмалар сақланадиган шаҳарлар ва кутубхоналар, уларнинг сони, йўналиши, ўрганилганлик даражаси, каталоглаштириш ва рақамлаштириш ҳақидаги маълумотлар ўз ифодасини топди. Сали Шаҳсиварий Ўзбекистоннинг бой илмий мероси мамлакат ҳудудининг маърифатли ислом марказларидан бири бўлганидан далолат беришини алоҳида таъкидлади.
Тадбир якунлари бўйича «Ал-Фурқон» фонди ва Ўзбекистон илмий-тадқиқот муассасалари ўртасида қўлёзмалар каталогларини ўзаро алмашиш, янги каталоглар тузиш ва уларни таржима қилиш, Ўзбекистондаги тўпламлар ҳақидаги маълумотларни фонд томонидан яратилган ислом қўлёзмаларининг жаҳон маълумотлар базасига киритиш, биргаликда тадқиқот ва тадбирлар ўтказиш, шунингдек, кодикология соҳасида тренинглар ташкил этиш бўйича келишувларга эришилди.
Маълумот ўрнида қайд этиш жоизки, «Ал-Фурқон» фонди 1988 йилда Лондонда ташкил топган бўлиб, бутун дунёда ислом меросига оид қўлёзмаларни ўрганиш, каталоглаштириш ва сақланишини таъминлаш ушбу жамғарма фаолиятининг асосий мақсади ҳисобланади. «Ал-Фурқон» мутахассислари дунёнинг турли минтақаларида илмий-тадқиқот ишларини олиб боради. Фонд томонидан 60 дан ортиқ нашр чоп этилган. Улар, асосан, каталоглардан, шу жумладан, «Ислом қўлёзмаларининг жаҳон шарҳи» кўп жилдли китобидан иборат.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
“(Улар) сабрли, садоқатли, итоатли, саховатли ва саҳар чоғларида (Аллоҳдан) мағфират сўрайдиган кишилар эди” (Оли Имрон сураси, 17-оят).
Саҳар вақти дуо қабул бўладиган улуғ фурсатдир. Луқмони Ҳаким ўғлига қилган насиҳатларидан бирида: “Эй ўғлим, хўроз сендан чаққонлик қилиб, саҳар чоғида сен уйғонмай туриб қичқирмасин”, деган экан (Абул Барокот Насафий. Мадорикул танзил ва ҳақоиқул таъвил).
Яқуб алайҳиссаломга фарзандлари: “Эй, ота, (Аллоҳдан) бизларнинг гуноҳларимизни мағфират қилишини сўранг! Албатта, бизлар хато қилувчилардан бўлган эканмиз” (Юсуф сураси, 97-оят) дейишганда, Яқуб алайҳиссалом: “Албатта, Роббимдан сизларни мағфират қилишини сўрайман. Албатта, У Ғафур (мағфиратли) ва Раҳим (раҳмли)дир” (Юсуф сураси, 98-оят) деб истиғфор айтишни саҳар вақтига қолдирганлар (Тафсирул Қуртубий, Тафсир ибн Касир).
Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу кечани ибодат билан ўтказарди. Нофеъ раҳматуллоҳи алайҳдан саҳар вақти бўлди-ми? деб сўрарди. Агар ҳа деган жавобни олса, тонггача дуо ва истиғфор билан машғул бўларди (Ибн Абу Хотим ривояти).
Ибн Жарир раҳматуллоҳи алайҳ Иброҳим ибн Ҳатиб раҳимаҳуллоҳдан ривоят қилади: «Саҳарда масжид яқинида бир мўминнинг истиғфор айтатуриб: “Аллоҳим буюрдинг, итоат этдим. Гуноҳларимни кечир” деяётганини кўрдим».
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳу “...саҳар чоғларида (Аллоҳдан) мағфират сўрайдиган кишилар”ни Аллоҳдан гуноҳларини кечиришини сўраб истиғфор айтувчилар” деб тавсифласа, Қатода розияллоҳу анҳу: “Улар саҳар вақтида намоз ўқувчилар”, деган (Тафсирул Қуртубий).
Аллоҳ таоло бошқа оятда жаннатдаги тақводор бандаларининг сифатини келтирганида ҳам саҳарда истиғфор айтувчиларни алоҳида васф этади: “(Улар) туннинг озгина (қисмидагина) ухлар эдилар. Саҳарларда улар (Аллоҳдан) мағфират сўрар эдилар” (Зориёт сураси, 17-18 – оятлар).
Набий алайҳиссалом қудсий ҳадисларнинг бирида: “Албатта, Аллоҳ таоло ҳар куни кечанинг учдан бири қолганда дунё осмонига тушади ва тонг отгунча “Тавба қилувчи борми? Тавбасини қабул қиламан, истиғфор айтувчи борми? Мағфират қилиб, гуноҳини кечаман? Сўровчи борми, сўраганини бераман”, дейди”, деганлар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Жаброил алайҳиссаломдан: “Кечанинг дуо қилиш учун мақбул ва дуолар тез ижобат бўладиган энг афзал вақти қайси?” деб сўрадилар. Шунда Жаброил алайҳиссалом: “Саҳар вақтидан бошқа пайтларда Аршнинг ларзага келганини кўрмадим”, деди (Тафсирул Мунир).
“Аллоҳумма анта Роббий лаа илаҳа илла анта холақтаний ва ана ъабдука ва ана ъала аҳдика ва ваъдика мастатоъту. Аъузу бика мин шарри ма сонаъту, абуу лака би неъматика алаййа ва абуу бизамбий фағфирлий зунубий фаиннаҳу лаа йағфируз-зунуба илла анта бироҳматика йа Арҳамар Роҳимийн”
Аллоҳим! Сен менинг Роббимсан. Сендан бошқа илоҳ йўқ, фақатгина Сен борсан. Мени Сен яратдинг. Шубҳасиз, мен Сенинг бандангман. Кучим етгани қадар Сенга берган сўзимда туришга ҳаракат қиляпман. Ё Роббий, қилаётган гуноҳларимдан Сендан паноҳ тилайман. Менга лутф этган неъматларингни эътироф қиламан. Гуноҳларимни ҳам эътироф этаман. Ё Роббий! Мени мағфират эт. Зеро, Сендан бошқа мени мағфират қиладиган илоҳ йўқ.
Аллоҳ таоло гуноҳларимизни мағфират этадиган, устимизга файзу барака ёғиладиган қулай фурсат – саҳар вақтини ғанимат билиб, унинг фазилатидан тўлиқ баҳраманд бўлишга интилайлик. Бунда Аллоҳ таоло барчамизга тавфиқ ато этсин.
Даврон НУРМУҲАММАД