Tirnoq qanday olinadi?
Har bir amalning ma'lum bir qoidalari bo'lganidek, tirnoq olishning ham o'z tartibi bor. Inson tirnoqlarini olib yurishi lozim. Chunki tirnoq orasiga har xil kir-iflosliklar kirib qolib inson sog'ligiga zarar etkazadi. Payg'ambarimiz sollallohu anhu o'n besh asr ilgari: “Tirnoqlaringni olib yuringlar, Shayton barmoq uchi va tirnoqlaring orasiga o'z urug'ini qo'yadi”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati). Shaytonning urug'i – tirnoq uchidagi qorayib turgan kirlardir. Payg'ambarimiz alayhissalom shayton urug'i deb hozirgi tibbiyot tili bilan aytganda, zararli virus, bakteriyalarni aytganlar. Tirnoq olishimiz bilan sog'ligimiz uchun zararli bakteriyalardan qutilamiz. Shu sabab Islom dini tirnoqlarni olib yurishga targ'ib qiladi.
Dinimizda tirnoq olish sunnat amallardan hisoblanadi. Bu haqda O'zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy marhum Usmonxon Alimov hazratlari bunday yozganlar: “Tirnoq olish sunnat amallardan. Payg'ambarimiz sollollohu alayhi va sallam mo'ylabni qisqartirishga, tirnoq, qo'ltiq va kindik tagi tuklarni olishga buyurganlar.
“Tuhatul axbor” kitobida tirnoq olish tartiblari bunday bayon qilingan: “Tirnoq olish o'ng qo'l ko'rsatkich barmog'idan boshlab bosh jimjilog'igacha olinadi. So'ng chap qo'l jimjilog'idan boshlab bosh barmog'i tirnog'ini olib, oxirida o'ng qo'lning bosh barmog'i tirnog'i olinadi. Boshqacha ko'rsatilgan yo'llari ham bor,oyoq tirnoqlari o'ng oyoq jimjilog'idan boshlanib, chap oyoq jimjilog'ida tugatiladi”. Ya'ni, o'ng qo'lda boshlagan tirnoq olish yana o'ng qo'lga kelib tugaydi. Oyoq tirnoqlari esa o'ngdan boshlanib, chapida tugaydi.
“Avrod”ning sharhida: “Kunduzi yoki tunda xoh shanba, xoh yakshanba bo'lsin, tirnoq olinaveradi, yaxshi ish ortga surilmaydi. Kunlardan irim qilish-bid'atchining ishi” , deyilgan. Tirnoqni tish bilan olish mumkin emas. Tirnoq erga ko'miladi. Junub kishi g'usl qilmasdan oldin soch yoki tirnoq olishi makruh bo'ladi.
Dinimizda qo'ltiq va kindik osti tuklardan poklanishga targ'ib qiladi. U qo'ltiq va kindik osti tuklarini o'stirib yurishni nopoklik hisoblaydi. Inson qo'ltiq va kindik osti tuklarini olish bilan vujudiy poklanadi. Kindik osti tuklarni kindikdan boshlab olinadi. Bu joylarda tuk olinmasa, u erda kir to'planib qo'lansa hid tarqatadi. Yoki teri kasalligini keltirib chiqaradi. Qo'ltiq va kindik osti tuklarini har 15 kunda olinadi. Ularni 40 kundan o'tkazib, olmay yurish makruhdir. Shu sababli Islom dini mo'ylovlarni qisqartirish, tinoqlarni olish, qo'ltiq va kindik osti mo'ylarni tozalash, xatna qildirish, misvok tutish kabi ishlarga targ'ib qiladi” ( Islom nuri gazetasi. 2012 yil 15-yanvar. 1-son. ).
Tirnoq va soch tolalarini erga ko'mish fazilatli amal hisoblanadi. Bu haqda Imom A'zam rahmatullohi alayh bunday hikoya qiladilar: “Makkaning yo'lida soch oladigan sartarosh mendan uchta xato topdi. Hatolardan biri soch oldirishda yuzimni qiblaga qarab turmaganim, ikkinchisi esa soch oldirarda o'ng tomonimni tutmaganim va uchinchisi esa sochimni olinganlarini erga ko'mishga harakat qilmay ketayotganim bo'ldi”.
Soch va tirnoqlarni erga ko'mish haqida ota-bobolarimizning qadimiy kitobi “Chor kitob”da bunday deyiladi: “Olingan tirnoq va qirqilgan soch va hayz xirqasi va tushgan tish va fasod qoni va shunga o'xshaganlar odam a'zosining juz'iy qismlari bo'lgani uchun ( ko'milmog'i) dafn qilinmog'i talab etilur.
Bu haqda “ Chor kitob” da bunday she'r beriladi:
Yetti narsa bordur inson tanida,
Rasuldan merosdur ularni ko'mmoq.
Go'dak tug'ilganda o'ralgan parda,
Ul neki xatna ziyoda har choq.
Nifosdan ul lahza hayz hirqasi,
Sochu tish, tirnog'u qongacha mutloq”.
Qo'l tirnoqlari har haftada, oyoq tirnoqlari esa 12-15 kunlarda olinadi. Tirnoqlarni olib yurish inson pokligi va sog'ligi uchun foydali ishlardan hisoblanadi.
Ruhiddin Akbarov,
Qashqadaryo viloyatdagi vakillik xodimi
Toshkent islom instituti magistrlari xatmonasi: Diniy-ma’rifiy sohada yangi va sharafli bosqich
Toshkent islom institutida magistratura bosqichi bitiruvchilarining xatmonasiga bag‘ishlangan tantanali va tarixiy tadbir bo‘lib o‘tdi.
Tadbir avvalida Muzaffar Kamilov O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning xatmona munosabati bilan barcha bitiruvchilar hamda yoshlarga yo‘llagan alohida salomi va samimiy qutlovlarini yetkazdi.
Ta’kidlanganidek, bugungi kunda davlatimiz va xalqimiz xizmati, millat hamda din rivoji yo‘lida sidqidildan bel bog‘lagan yoshlarga e’tibor qaratish, ularning ilmiy hamda amaliy salohiyatini qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Muzaffar Kamilov o‘z nutqida institut bitiruvchilarining ko‘rsatkichlari, ularning bir qancha yo‘nalishlarda ijoza va xalqaro til sertifikatlariga ega ekani hamda puxta ilmiy va tizimli yo‘nalish shakllantirganini alohida e’tirof etdi.
Diniy-ma’rifiy sohada uzviy va uzluksiz ta’lim tizimini yo‘lga qo‘yish – madrasalardan boshlab oliy institutlar, bakalavriat, magistratura va kelgusida doktorantura bosqichlarini qamrab olish yo‘lidagi sa’y-harakatlar ulkan natijalar berayotgani ta’kidlandi.
Toshkent islom instituti ko‘p yillar davomida davlat va jamoat tashkilotlarida, diniy sohaning eng mas’uliyatli va hassos yo‘nalishlarida xizmat qilayotgan yetuk kadrlarni yetishtirib bergan bo‘lsa, bugungi magistratura bosqichi sifat ko‘rsatkichlarini yangi bosqichga olib chiqadi. Bitiruvchilar oldiga faqatgina respublika miqyosida emas, balki xalqaro maydonda ham Imom Buxoriy va Imom Termiziy kvali ulug‘ allomalar yurtining ilmiy salohiyatini namoyon etish vazifasi qo‘yildi.
Tadbirda magistraturani muvaffaqiyatli tamomlagan xotin-qizlar vakillarining ilmiy ishlari va erishgan natijalari alohida e’tirof etildi. Jamiyatda salohiyatli va malakali olimalarga bo‘lgan ehtiyojni qondirish, xotin-qizlarga diniy-ma’rifiy bilim va ta’limni yetkazish borasidagi imkoniyatlarni yanada kengaytirish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Shuningdek, bitiruvchilarning ilmiy izlanishlarini to‘xtatmasliklari uchun O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasida maqsadli doktorantura o‘rinlarini tashkil etish va keyingi bosqichlarda ularning ilmiy salohiyatini oshirishga ko‘maklashish rejalari bildirildi.
Muzaffar Kamilov ushbu bilim dargohida xizmat qilgan, el-yurt va din rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan marhum muftiylar hamda ulamolar – Eshon Boboxon hazratlari, Ziyovuddinxon qori, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, Usmonxon Alimov va boshqa fidoiy ustozlarning xizmatlarini yodga olib, ularning haqlariga duolar qildi. Bugungi kunda ushbu ulug‘vor va mas’uliyatli yo‘lni munosib davom ettirayotgan O‘zbekiston musulmonlari idorasi rahbariyati hamda ustozlarga kuch-quvvat va muvaffaqiyatlar tilandi. Magistrlarga Prezident maslahatchisi Muzaffar Komilov davlatimiz rahbarining 20 million so‘mdan pul mukofoti sertifikatlarini tantanali ravishda topshirdi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari so‘zga chiqib quyidagi fikrlarni bildirdi:
“O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2023 yil 22 iyun kuni Surxondaryo viloyati saylovchilari bilan uchrashuvda diniy ta’lim muassasalari salohiyatini yanada oshirish maqsadida Toshkent islom institutida 2024 yildan magistratura, 2025 yildan esa doktorantura bosqichlarida oliy malakali kadrlar tayyorlash tizimini yo‘lga qo‘yish tashabbusini ilgari surgan edi.
Mazkur tashabbus ijrosi doirasida Toshkent islom institutida “Teologiya (Islom ilohiyoti, falsafasi va moturidiylik ta’limoti)” hamda “Teologiya (Hadis ilmlari)” mutaxassisliklari bo‘yicha 1 va 2-bosqichlarda jami 20 nafar magistrant tahsil olmoqda.
2026 yil 11 iyun kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti tarixida ilk bor magistrantlarning magistrlik dissertatsiyalari himoyasi bo‘lib o‘tdi. Mazkur muhim voqea mamlakatimizda diniy-ma’rifiy sohani yangi bosqichga olib chiqish, boy ilmiy-ma’naviy merosimizni chuqur o‘rganish hamda soha uchun yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning amaliy natijasidir.
Toshkent islom instituti magistrlik dissertatsiyalari himoyasi mamlakatimiz diniy ta’lim tizimi rivojidagi muhim bosqich bo‘lib, mazkur jarayon kelgusida yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega ilmiy-pedagog kadrlarni tayyorlashga xizmat qiladi”.
Institutning ilk 10 nafar magistranti o‘qish davomida ilmiy faoliyatda faol ishtirok etib, dissertatsiya mavzulari doirasida jami 52 ta ilmiy maqola va tezis nashr ettirdilar. Jumladan, 28 tasi ilmiy jurnallarda, 9 tasi ilmiy to‘plamlarda va 12 tasi respublika hamda xalqaro anjuman materiallarida chop etildi.
2-kurs magistrantlarining o‘rtacha o‘zlashtirish ko‘rsatkichi 90%dan yuqori bo‘ldi. Eng yuqori natijani 96+ ball bilan Ismoiljon Ibrohimov, keyingi o‘rinlarni esa 95+ ball bilan Muxlisa Narzullayeva va Muhammad A’lo Madrahimov egalladi.
Magistrantlarning 8 nafari arab tili bo‘yicha xalqaro va milliy sertifikatlarga ega. Jaloliddin Mamasoliyev, Nurmuhammad Shaydullayev va Ismoiljon Ibrohimov At-Tanal C1 darajasini, yana 5 nafar talaba CEFR va At-Tanal tizimida B2 darajasini qo‘lga kiritgan. Shuningdek, talabalar mutaxassislik fanlari doirasida jami 53 ta “ijoza”"ga ega. Bu bo‘yicha Ismoiljon Ibrohimov mutloq yetakchi bo‘lib, uning shaxsiy ijozalari soni 18 tani tashkil etadi.
Gulchehra Siddiqova 2006 yilda o‘tkazilgan 16-Respublika qorilar musobaqasida murattab qoriyalar yo‘nalishi bo‘yicha ayol-qizlar o‘rtasida mutlaq 1-o‘rinni, 2009 yildagi 20-Respublika qorilar musobaqasida esa mujavvid qoriyalar yo‘nalishida 2-o‘rinni egallagan. Iqboljon Qambarov va Husniddin Hasanov Fiqh hamda Aqoid fan oyliklarida maqola yozish bo‘yicha sovrindor bo‘lishgan. Jaloliddin Mamasoliyev shariat standartlari bo‘yicha nufuzli CPSS malaka sertifikatiga ega.
Magistrantlar o‘quv rejasiga muvofiq 2026 yil 26 yanvardan Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida, 24 fevraldan esa O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida ilmiy amaliyot o‘tab, manbashunoslik va noyob qo‘lyozmalar bilan ishlash ko‘nikmalarini mustahkamladilar.
Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari o‘z nutqlarida Toshkent islom instituti magistratura ta’lim bosqichini ilk bitiruvchilar muvaffaqiyatli tamomlagani ulkan tarixiy voqea bo‘lgani, Yurtboshimizning tashabbusi bilan ulamolarimiz va mo‘min-musulmon xalqimizning ana shunday orzu-umidlari, ixlos bilan qilgan duolari ijobat bo‘lganini alohida ta’kidladilar.
Marosim davomida Muftiy hazratlari har bir bitiruvchini samimiy tabriklash barobarida magistrlik diplomlarini tantanali ravishda topshirdilar.
Shundan so‘ng Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari O‘zbekiston musulmonlari idorasi tizimida mehnat faoliyatini boshlayotgan magistrlarning oylik ish haqiga 20 foiz miqdorida ustama haq to‘lab berilishini e’lon qildilar.
Bunday rag‘bat va imtiyozlar diniy-ma’rifiy sohada yuqori malakali, zamonaviy bilimlarga ega ilmiy-pedagog kadrlar avlodini shakllantirishga xizmat qiladi.
O‘zA
