Sayt test holatida ishlamoqda!
03 Fevral, 2026   |   15 Sha`bon, 1447

Toshkent shahri
Tong
06:12
Quyosh
07:33
Peshin
12:42
Asr
16:00
Shom
17:46
Xufton
19:00
Bismillah
03 Fevral, 2026, 15 Sha`bon, 1447

O'lganlarga atab Qur'on qiroat qilishning hukmi

19.08.2021   1604   3 min.
O'lganlarga atab Qur'on qiroat qilishning hukmi

Albatta, Qur'on tilovati eng afzal ibodatlardan bo'lib, u bilan musulmon banda Robbiga yaqin bo'ladi. Qur'on qiroati insonga manfaatli bo'lib, xoh vafotidan keyin bo'lsin, xoh manzilida yoki uyida bo'lsin, xoh janozadan keyin yoki oldin bo'lsin yoki qabr oldida bo'lsin, bu narsa shar'iy hukmda joiz hisoblanadi va Allohning fazli bilan mayyitning qabrida azobdan engillashishiga sabab bo'ladi. Bu haqda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam xabar berib, o'liklarga vafotidan keyin Qur'on qiroat qilishga undaganlar. Ul zot: «Biror mayyitga «Yaasiyn» surasi o'qilsa, engillik bo'ladi», deb aytganlar. Albatta, ushbu qiroatda tilovat odoblariga amal qilib, harflarni o'z maxrajidan chiqarish kerak.

Hanafiy mazhabidagilar mayyitga ham, tiriklarga ham Qur'on qiroatining savobi etib borishi joizligini aytishgan. «Hidoya», «Badoi'», «Bahr» va boshqa kitoblarda bu haqda aytilgan.

Shuningdek, Shofe'iy mazhabi ulamolari ham qiroatning savobi, agar o'quvchi Allohdan so'rasa, mayyitga etib borishini aytishgan.

  Ibn Abu Zayd «Risola» kitobida Ibn Farhundan rivoyat qilib aytishlaricha, Molikiy mazhabi imomlari ham mayyitga qiroat savobi etishini naql qilishgan.

  Hanbaliy faqihlaridan Ibn Qudoma «Mug'niy» kitobida: «Mayyit barcha qurbat bo'luvchi narsalardan manfaat olganidek, Qur'on qiroatidan ham manfaat oladi. Demak, inson qanday qurbat qilsa ham, savobini mayyitga bag'ishlasa, Allohning izni bilan manfaat oladi», degan.

Ibn Qudoma Ma'qal ibn Yasordan qilgan rivoyatlarida Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «O'liklaringizga «yaasiyn» surasini o'qinglar», deb aytganlar.

Hulosa qilib aytadigan bo'lsak, Qur'on tilovati mayyitga, xoh u mayyit qabrda bo'lsin yoki undan uzoqda bo'lsin, joizdir. Allohning izni bilan savobi mayyitga etib boradi. Hususan, qori qiroati savobini mayyitga bag'ishlasa».

Ammo buning yagona sharti bor: qori (qiroat qiluvchi) xolisan-lilloh tilovat qilishi va har qanday tama'dan xoliy bo'lishi kerak. Haq yoki boshqa bir manfaatlar evaziga xatmi Qur'on buyurishning va buyurtma asosida tilovat qilishning na o'likka, na tirikka savobi bor.

 

Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rahimahullohning

"Ixtiloflar, sabablar, echimlar" nomli kitobidan olindi

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni nima uchun sevamiz? - 1 dalil

03.02.2026   349   3 min.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni nima uchun sevamiz? - 1 dalil

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Inson shunday yaratilganki, u boshqalarning tabiati, kamoli va jamolidan ta’sirlanib, ularga muhabbat qo‘yadi, ularni sevadi. Alloh taolo Nabiyi kariym sollallohu alayhi va sallamga eng oliy kamolotlarni ato qilgan. Shuning uchun har bir mo‘min kishi o‘zining suyukli payg‘ambari Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni soxtaliklarsiz, chin dildan sevadi, muhabbat qo‘yadi. Quyida u zotni sevishimizning sabablari keltiriladi.

 

1. U ZOT – ALLOH TAOLONING MAHBUBIDIR

Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni sevishimizning eng birinchi va asosiy sababi shuki, U zot Alloh taoloning mahbubi (suyuklisi)dirlar. Butun olamlarning Robbi Alloh taolo u zotni sevar ekan, biz ummat nima uchun sevmaylik? Qur’oni karim u zotning kamollari va jamollariga eng katta guvohdir.

Qur’oni karimning amaliy tafsiri – Nabiyimiz sollallohu alayhi va sallamning hayotlaridir. Qur’oni karimning ilmiy ajoyibotlari tugamaganidek, siyrati nabaviyyaning ham amaliy ajoyibotlari tugamaydi.

Bu muborak zotga muhabbat qilish – tug‘ma va tabiiy holatdir. Alloh taolo O‘z mahbubi Nabiy sollallohu alayhi va sallamga juda ko‘plab izzat-ikrom va qadr-qimmat ko‘rsatdi. Qur’oni karimning bir necha o‘rinlarida ular ochiq-oydin keltirilgan. Quyida ana shu dalillarni sanab o‘tamiz.

 

BIRINCHI DALIL

Allloh taolo Qur’oni karimda bir necha o‘rinda O‘zining nabiylari bilan bo‘lib o‘tgan suhbatini keltirib, ularga o‘z ismi bilan xitob qiladi:

يَا آدَمُ – «Ey Odam» (A’rof surasi, 19-oyat).

يَا نُوحُ – «Ey Nuh» (Hud surasi, 46-oyat).

يا زَكَرِيَّا – «Ey Zakariyo» (Maryam surasi, 7-oyat).

يَا اِبْرَاهِيْمُ – «Ey Ibrohim» (Soffaat surasi, 104-oyat).

يَا دَاوُودَ – «Ey Dovud» (Sod surasi, 26-oyat).

يَا عِيْسَى – «Ey Iyso» (Oli Imron surasi, 55-oyat).

يَا مُوسَى – «Ey Muso» (Toha surasi, 17-oyat).


Lekin O‘z mahbubiga hech qachon u zotning ismi bilan murojaat etmadi, balki quyidagi lafzlar bilan xitob qildi:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ – «Ey Nabiy» (Ahzob surasi, 1-oyat).

يَا أَيُّهَا الرَّسُوْلُ – «Ey Rasul» (Moida surasi, 67-oyat).

يَا أَيُّهَا الْمُزَمِّلُ - «Ey o‘ranib yotgan» (Muzzammil surasi, 1-oyat).

يَا أَيُّهَا الْمُدَثِّرُ – «Ey burkanib yotgan» (Muddassir surasi, 1-oyat).

Ma’lumki, sharqda farzandlar otani, shogirdlar ustozni, ayollar esa erni ismi bilan chaqirmaydilar. O‘zimizdan yosh jihatdan katta bo‘lgan kishilarni ham hurmat yuzasidan ismini tilga olib chaqirmaymiz. Bundan shu narsa oydinlashadiki, Alloh taolo O‘z mahbubini nihoyatda ikrom bilan e’zozlaydi, uni sevadi.

Alloh taolo bunday marhamat qiladi:

﴿اِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرَهِيْمَ لَلَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُ وَهَذَ النَّبِيُ﴾

«Odamlarning Ibrohimga haqlirog‘i – unga ergashganlardir va mana bu Nabiydir» (Oli Imron surasi, 68-oyat).

Bu oyatda Alloh taolo Ibrohim alayhissalomning zotiy ismlarini keltirdi, lekin Nabiy sollallohu alayhi va sallamning zotiy ismlari o‘rniga «Nabiy» lafzini keltirib, u zotga muhabbatini ifoda etdi. Alloma Saxoviy rahmatullohi alayh bu oyatni mana shu mazmunda sharhlaganlar.

"Ilohiy Rasul" kitobidan
Nodir Odinayev tarjimasi

Maqolalar