"Ey, yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil"
Ramazon oyi insonlarga qarata nido qiladi: "Ey yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil, Allohning rahmati, mag'firati va do'zahdan ozod qilishida hammadan o'zib ket. Nasfingga qarshi Rahmon zotning rizosiga etish uchun kurash. Ey, yomonlik talabidagi banda, bu ishingni to'xtat, ma'siyatlardan tiyil. Alloh taologa tavba qil. Mana shu oyda Alloh taologa qarshi bo'lishni bas qil!"
Nabiy sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi. Jahannam eshiklari yopiladi, birorta eshigi ham ochiq qolmaydi. Jannat eshiklari ochiladi, birorta eshik ham yopiq qolib ketmaydi. Bir nido qiluvchi: "Ey yaxshilik talabidagi (banda) shoshil, ey yomonlik talabidagi (banda) bas qil!", deb nido qiladi", dedilar.
Haqiqiy ro'za sohibini savobli ishlarga chorlaydi, unga yaxshiliklarni chiroyli qilib ko'rsatadi. Uni ma'siyat va gunohlardan uzoqlashtiradi. Shuning uchun ham Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Ramazonga etisha turib, mag'firat qilinmay qolgan bandaning burni erga ishqalansin", dedilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki yolg'on, bo'hton so'zni va unga amal etishni tark etmasa, uning emay-ichmay tutgan ro'zasiga Allohning hojati yo'q", dedilar.
Ba'zi salafi solihlar: "Eng oson ro'za faqat eyish va ichishdan tiyilishdir. Chunki buni hamma qila oladi", deyishgan.
Qalbni Allohga bog'lash, tilni g'iybat, bo'xton va yolg'ondan tiyish, quloqni bekorchi kuy-qo'shiq va birovlar haqida aytilgan turli gaplarni eshitishishgan saqlash, tilni gunoh va fohisha so'zlarni aytishdan asrash, qo'llarni haromni ushlash va musulmonlarga aziyat berishdan asrash, oyoqlarni haromga borishdan asrash ila tutilgan ro'za Alloh taolo O'zining kalomida sifatlagan taqvoga etish uchun bir vasila bo'ladi.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
"Ey iymon keltirganlar! Sizlardan avvalgilarga farz qilganidek, sizlarga ham ro'za farz qilindi. Shoyadki taqvodor bo'lsangiz".
Demak, oyatda talab qilingan taqvodorlikka yuqorida sanab o'tgan amallar ila etamiz.
Ramazon oyida mo'min banda uchun nafsida ikki narsa jamlanadi. Birinchi, kunduzi ro'za bilan jihod qilishlik. Ikkinchisi, kechasi "qiyomul layl" bilan jihod qilishlik. Kimdaki mana shu ikki jihodni jamlasa, haqlarini ado qilsa va qiyinchiliklariga sabr qilsa, unga behisob ajr-hasanot yoziladi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Odam bolasining barcha amali o'zi uchun. U amallari uchun o'ntadan etmishtagacha ajr oladi. Alloh taolo aytadi: "Ro'za men uchundir. Uni ajrini o'zim belgilayman"".
Kimga Alloh taolo rahm qilsa u rahm qilinganlardan bo'libdi. Kim ramazondagi yaxshiliklardan mahrum bo'lsa, u barcha yaxshiliklardan mahrum bo'libdi. Kim oxirat uchun hech narsa g'amlab olmagan bo'lsa, u malomatga uchraganlardan bo'libdi.
Alloh taolo har kuni jahannamdan bandalarini ozod qiladi. Biz ham ulardan bo'la olamizmi?!
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Yurtimizda barcha sohalar qatori diniy-ma’rifiy soha rivojiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu borada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar xalqimizning ma’naviy hayotida muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, Toshkent shahrida Islom sivilizatsiyasi markazining tashkil etilishi hamda Samarqandda muhaddislar sultoni Imom Buxoriy hazratlari nomi bilan bog‘liq majmuaning ochilishi bu sohadagi ulkan ishlardan dalolat beradi. Bu kabi bunyodkorlik va ma’rifiy tashabbuslar milliy va diniy merosimizni asrab-avaylash, uni keng targ‘ib etishda muhim ahamiyatga ega.
Ayni paytda, diniy sohada amalga oshirilayotgan islohotlarni yangi bosqichga olib chiqish, ilg‘or xorijiy tajribalarni o‘rganish va ular bilan o‘zaro fikr almashishga ham katta e’tibor qaratilmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekistondagi bag‘rikenglik, diniy bag‘rikeng muhit va ma’rifiy yondashuvni xalqaro maydonda keng targ‘ib etish ishlari ham izchil amalga oshirilmoqda. Bir so‘z bilan aytganda, diniy sohada xalqaro hamkorlik tobora yuksalib, yangi mazmun bilan boyib bormoqda.
Ana shunday sa’y-harakatlar doirasida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari boshchiligidagi delegatsiya Shvetsiya davlatida bo‘lib qaytdi. Mazkur tashrif doirasida xorijiy hamkorlar bilan uchrashuvlar o‘tkazilib, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan yangiliklar, islohotlar va erishilayotgan yutuqlar haqida batafsil ma’lumot berildi.
Tashrif davomida Shvetsiyadagi masjidlar faoliyati bilan yaqindan tanishildi. O‘zaro muloqotlar jarayonida O‘zbekistondagi masjidlar faoliyati, ularda olib borilayotgan ma’rifiy ishlar, aholi bilan ishlash tajribasi haqida ham atroflicha ma’lumotlar taqdim etildi. Bu esa xorijlik hamkorlarda katta qiziqish uyg‘otib, o‘zaro tajriba almashish imkoniyatlarini yanada kengaytirdi.
Ayniqsa, yurtimizda amalga oshirilayotgan “inson qadri uchun” tamoyilining amaliy natijalari xalqaro miqyosda ham o‘z ifodasini topayotgani alohida ta’kidlandi. Tashrif doirasida muftiy hazrat boshchiligidagi delegatsiya a’zolari Shvetsiyada yashayotgan vatandoshlar bilan ham uchrashuv o‘tkazdilar. Samimiy muloqotlar davomida ularning hol-ahvoli so‘ralib, ma’naviy qo‘llab-quvvatlash, milliy va diniy qadriyatlarga sodiq qolish masalalari muhokama qilindi.
Shubhasiz, bunday xalqaro tashriflar nafaqat o‘zaro hamkorlikni mustahkamlashga, balki yurtimizning diniy-ma’rifiy salohiyatini dunyoga tanitish, milliy qadriyatlarimizni targ‘ib etish va tajriba almashishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu esa O‘zbekistonning xalqaro maydondagi nufuzini yanada oshirishga xizmat qiladi. Alloh taolo barcha ishlarimizni xayrli va barakali bo‘lishini nasib qilsin!
Ubaydulloh Abdullayev,
Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi
Ulamolar kengashi a’zosi