“Ishorat to'rt imomg'akim, muhtadoyi dinu peshvoyi ahli ta'yinlar” degan bobda Bobur Ahli sunnat val-jamoat fiqhining to'rt imomi barhaq ekanini, chunki imom degani shari'atning ifodasi bo'lib, ulardan bu dinga ravnaq etishini, u din va shari'atda ergashiladigan zot ekanini ta'kidlab aytadi:
Bilki, bu to'rt imom barhaqdurur,
Kim alardin bu dinga ravnaqdurur.
Bu imomeki, shar' adosidurur,
Din ila shar' muqtadosidurur.
So'ng imomlar nomini sanab: “Birisi Bu Hanifai Nu'mon (ibn Sobit)dur, Yana biri shofi'iyyi purdondur, yana biri (Imom) Moliku yana (Imom) Ahmad (ibn Hanbal), qildilar jahd shar' aro behad”, deb ularning fazilatini bildiradi. Bularning har biriga ergashib, izidan borgan kishi yaxshi darajalar va najot topishini ta'kidlaydi:
Tengridin bizga latifadurur,
Muqtadomiz Abu Hanifadurur.
Tengriga shukrlar deying yakson,
Qildi bizlarga ishni ul oson.
Ya'ni: “Allohdan bizga bir iltifot, bir lutfu karam bo'lib, ergashadigan imomimiz Abu Hanifa bo'ldi. Allohga barobar shukrlar aytingizki, u zot o'z fatvo maktabini barpo qilib, bizlarga din fiqhi ishlarini oson qildilar”. Bu sohibqiron Amir Temurdan boshlab barcha temuriylarning sof e'tiqodi ifodasidir. Bu, ayni vaqtda, Bobur sha'nida aytilgan ba'zi tuhmatlarga ham raddiyadir.
“HARJ QILG'ON SOYI BU GANJ ORTAR”
Bobur Mirzo “Mubayyan” xotimasida: «Ey Bobur, bu kitob tasnifida agarchi ranj chekkan bo'lsam-da, qo'limga shunday bir ganj-xazina kirdiki, har qanday ganjni xarj etish bilan kamayib boradi, ammo bu ma'naviy ganj – bu ilm xazinasi xarj etgan sari tobora ortib boradi», deydi:
Bobur, emdi, agarchi chekdim ranj,
Keldi ilgimga ushbu yanglig' ganj.
Ganj nuqsong'a xarjdin tortar,
Harj qilg'on soyi bu ganj ortar.
Yana aytadiki: «Barcha insonlar odatda o'z xazina-ganjini qo'lga kiritishdagi ranju mehnatini zoye' qilmasdan, olam ahlidan o'z ganji – boylik-xazinasini yashiradi. Men esa bu ganjimni oshkor etib, uni din ahliga nisor etdim», deydi.
Bobur ixlosi va ma'rifatining eng muhim belgisi shundaki, bu ish riyo uchun, shuhrat uchun, she'ru shoirlik uchun emas, balki xolis Alloh uchun va Haq rizosi uchun ekanini ta'kid bilan izhor etadi:
Ushbularkim dedim, bo'lung ogoh,
Bordurur borcha xolisan-lilloh.
Bu demakdin g'araz Haq erdiyu bas,
she'ru shoirliq ermas erdi havas.
Bobur fiqhiy masalalarning ilmiysini tahqiq etib, endi amaliysiga – bu ilmlarga amal qilishga o'zi uchun ham, kitobxon uchun ham Allohdan tavfiq – yordam so'raydi. So'ng kitob nomi haqida so'zlab: «G'ayrat shijoat ko'rsatib, jiddu jahd qilib tamomalagan bu kitobimda shari'at masalalarini ochiq bayon etganim uchun, uni «Mubayyan» – «Ochiq bayon etilgan (shar'iy mas'alalar)» deb nomlagan bo'lsam, ne ajab!» – deydi.
Bismillahir Rohmanir Rohiym
“IQNA” axborot agentligi xabar berishicha, Misr Arab Respublikasi Bosh vaziri Mustofo Madbuliy janoblari 2026 yil 504-sonli qarorni imzoladi. Unga ko‘ra, “Al-Azhar ash-Sharif” universiteti huzurida “Qur’oni karim qiroatlari va ilmlari” fakulteti tashkil etiladi.
Misr rasmiy gazetasida e’lon qilingan ushbu qaror mamlakat konstitutsiyasi (qomusi) hamda 1961 yilgi 103-sonli “Al-Azhar ash-Sharif va unga qarashli muassasalarni qayta tashkil etish to‘g‘risida”gi qonun va uning ijro nizomiga asoslanadi. Mazkur tashabbus “Al-Azhar ash-Sharif” universitetida oliy ta’lim tizimini rivojlantirish yo‘lidagi strategik tashabbus sifatida baholanmoqda.
Fakultetni tashkil etishning huquqiy asoslari
Qaror matnida 2024 yilgi 304-sonli Prezident qaroriga ham tayanilgan bo‘lib, unda ayrim vakolatlarni topshirish masalasi belgilangan. Bu esa ta’lim tizimini qo‘llab-quvvatlashda davlat idoralari o‘rtasidagi hamkorlikni ko‘rsatadi.
Shuningdek, 2025 yil 18 noyabr kuni bo‘lib o‘tgan “Azhar Oliy Kengashi” yig‘ilishida mazkur tashabbus ma’qullangan. Loyiha “al-Azhar ash-Sharif” majmuasi rahbari, doktor, shayx Ahmad Tayyib hazratlari tomonidan taqdim etilgan keng qamrovli ta’limiy dastur asosida ishlab chiqilgan.
Fakultet tuzilmasi va joylashuvi
Qarorning birinchi va ikkinchi moddalariga ko‘ra, talabalar mutaxassisligi va ular uchun munosib ta’lim muhitini yaratish maqsadida ikki mustaqil fakultet ochiladi:
Yigitlar bo‘limi: “Qur’oni karim qiroatlari va ilmlari” fakulteti (yigitlar uchun) – Qohira shahridagi “Al-Azhar” universiteti “Islom da’vati” fakulteti binosida faoliyat olib boradi.
Qizlar bo‘limi: “Qur’oni karim qiroatlari va ilmlari” fakulteti (qizlar uchun) – Qohira shahridagi“Al-Azhar” universiteti “Islom va arabshunoslik tadqiqotlari” fakulteti binosida faoliyat olib boradi.
O‘quv jarayoni boshlanish muddati
Qarorning uchinchi moddasiga muvofiq, har ikki fakultetda o‘qish 2026/2027 o‘quv yilidan boshlanadi. Qaror rasmiy gazetada chop etilgan bo‘lib, shu orqali kuchga kirdi va bunga muvofiq “Qur’oni karim qiroatlari va ilmlari” sohasida ixtisoslashgan akademik ta’limning yangi bosqichi boshlanadi.
Manbalar asosida
Ilyosxon AHMЕDOV
tayyorladi.