Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Fevral, 2026   |   6 Ramazon, 1447

Toshkent shahri
Tong
05:49
Quyosh
07:07
Peshin
12:41
Asr
16:23
Shom
18:10
Xufton
19:22
Bismillah
23 Fevral, 2026, 6 Ramazon, 1447

BOBUR VA ISLOM: “TO'RT IMOM BARHAQDUR”

24.02.2021   2202   4 min.
BOBUR VA ISLOM: “TO'RT IMOM BARHAQDUR”

“Ishorat to'rt imomg'akim, muhtadoyi dinu peshvoyi ahli ta'yinlar” degan bobda Bobur Ahli sunnat val-jamoat fiqhining to'rt imomi barhaq ekanini, chunki imom degani shari'atning ifodasi bo'lib, ulardan bu dinga ravnaq etishini, u din va shari'atda ergashiladigan zot ekanini ta'kidlab aytadi:

 

Bilki, bu to'rt imom barhaqdurur,

Kim alardin bu dinga ravnaqdurur.

Bu imomeki, shar' adosidurur,

Din ila shar' muqtadosidurur.

 

So'ng imomlar nomini sanab: “Birisi Bu Hanifai Nu'mon (ibn Sobit)dur, Yana biri shofi'iyyi purdondur, yana biri (Imom) Moliku yana (Imom) Ahmad (ibn Hanbal), qildilar jahd shar' aro behad”, deb ularning fazilatini bildiradi. Bularning har biriga ergashib, izidan borgan kishi yaxshi darajalar va  najot topishini ta'kidlaydi:

 

Tengridin bizga latifadurur,

Muqtadomiz Abu Hanifadurur.

Tengriga shukrlar deying yakson,

Qildi bizlarga ishni ul oson.

 

Ya'ni: “Allohdan bizga bir iltifot, bir lutfu karam bo'lib, ergashadigan imomimiz Abu Hanifa bo'ldi. Allohga barobar shukrlar aytingizki, u zot o'z fatvo maktabini barpo qilib, bizlarga din fiqhi ishlarini oson qildilar”. Bu sohibqiron Amir Temurdan boshlab barcha temuriylarning sof e'tiqodi ifodasidir. Bu, ayni vaqtda, Bobur sha'nida aytilgan ba'zi tuhmatlarga ham raddiyadir.

 

“HARJ QILG'ON SOYI BU GANJ ORTAR”

 

Bobur Mirzo “Mubayyan” xotimasida: «Ey Bobur, bu kitob tasnifida agarchi ranj chekkan bo'lsam-da, qo'limga shunday bir ganj-xazina kirdiki, har qanday ganjni xarj etish bilan kamayib boradi, ammo bu ma'naviy ganj – bu ilm xazinasi xarj etgan sari tobora ortib boradi», deydi:

 

Bobur, emdi, agarchi chekdim ranj,

Keldi ilgimga ushbu yanglig' ganj.

Ganj nuqsong'a xarjdin tortar,

Harj qilg'on soyi bu ganj ortar.

 

Yana aytadiki: «Barcha insonlar odatda o'z xazina-ganjini qo'lga kiritishdagi ranju mehnatini zoye' qilmasdan, olam ahlidan o'z ganji – boylik-xazinasini yashiradi. Men esa bu ganjimni oshkor etib, uni din ahliga nisor etdim», deydi.

Bobur ixlosi va ma'rifatining eng muhim belgisi shundaki, bu ish riyo uchun, shuhrat uchun, she'ru shoirlik uchun emas, balki xolis Alloh uchun va Haq rizosi uchun ekanini ta'kid bilan izhor etadi:

 

Ushbularkim dedim, bo'lung ogoh,

Bordurur borcha xolisan-lilloh.

Bu demakdin g'araz Haq erdiyu bas,

she'ru shoirliq ermas erdi havas.

 

Bobur fiqhiy masalalarning ilmiysini tahqiq etib, endi amaliysiga – bu ilmlarga amal qilishga o'zi uchun ham, kitobxon uchun ham Allohdan tavfiq – yordam so'raydi. So'ng kitob nomi haqida so'zlab: «G'ayrat shijoat ko'rsatib, jiddu jahd qilib tamomalagan bu kitobimda shari'at masalalarini ochiq bayon etganim uchun, uni «Mubayyan» – «Ochiq bayon etilgan (shar'iy mas'alalar)» deb nomlagan bo'lsam, ne ajab!» – deydi.

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekistonda mehr-oqibat va hamjihatlik muhiti havas qilarli darajaga yetmoqda

22.02.2026   3582   1 min.
O‘zbekistonda mehr-oqibat va hamjihatlik muhiti havas qilarli darajaga yetmoqda

O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan xorijlik ustoz sifatida shuni alohida ta’kidlashni istardimki, keyingi yillarda mamlakatingizda barcha sohalar qatori ma’naviy-ma’rifiy hayotda ham keng qamrovli islohotlar amalga oshirilmoqda. Ayniqsa, diniy-ma’rifiy sohani tizimli rivojlantirish, aholiga qulay sharoitlar yaratish va inson qadrini yuksaltirishga qaratilgan sa’y-harakatlar yuksak e’tirofga loyiq.
Jumladan, muqaddas Ramazon oyini munosib kutib olish va uni yuqori saviyada o‘tkazish, ehtiyojmand aholini qo‘llab-quvvatlash, xayriya va iftorlik tadbirlarini keng yo‘lga qo‘yish borasida olib borilayotgan ishlar jamiyatda mehr-oqibat va hamjihatlik muhitini yanada mustahkamlamoqda. Bu kabi ezgu tashabbuslar davlat va jamiyat hamkorligining amaliy ifodasi sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Shu bilan birga, diniy ta’limni takomillashtirish, masjidlar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, soha xodimlarining malakasini oshirish hamda ma’rifiy targ‘ibotni zamonaviy yondashuvlar asosida tashkil etish borasidagi islohotlar o‘zining ijobiy samarasini bermoqda.
Kuzatuvchi sifatida aytish mumkinki, mazkur izchil islohotlar yurtda bag‘rikenglik, o‘zaro hurmat va ijtimoiy barqarorlik muhitini yanada mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Bu esa O‘zbekistonning ma’naviy taraqqiyot yo‘lida qat’iy va puxta qadamlar bilan ilgarilayotganini yaqqol namoyon etadi.
Doktor Abdulloh Muhammad, 
Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi

Yangiliklar