Hitoyning mashhur “Phoenix Weekly” jurnalida “O'zbekiston: Ipak yo'lining durdona asari” maqolasi chop etildi, deb yozadi “Dunyo” axborot agentligi.
Nashrning yozishicha, O'zbekiston dunyoga mashhur sayyohlik maskaniga aylanmoqda. Nufuzli “Lonely Planet” turizm jurnali 2024 yilda O'zbekistonni dunyoning eng yaxshi sayyohlik yo'nalishlaridan biri deb topdi.
O'zbekistonning Toshkent, Samarqand, Buxoro va Hiva kabi shaharlari sayyohlar uchun eng mashhur yo'nalish hisoblanadi. Bu erda sayyohlar uchun barcha sharoit yaratilgan.
“Samarqand Markaziy Osiyodagi eng qadimiy shahar bo'lib, 2500 yildan ortiq tarixiga ega. Uning jug'rofik jihatdan qulay joylashuvi Ipak yo'lining gullab-yashnashiga katta hissa qo'shgan. 2001 yilda Samarqand YuNYeSKOning Jahon madaniy merosi ro'yxatiga kiritilgan”, deyiladi maqolada. Registon maydoni, Go'ri Amir maqbarasi, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Samarqandning boshqa ko'plab diqqatga sazovor joylari jahon sayyohlarining e'tiborini tortmoqda”.
Yana bir tarixiy shahar – Buxoro o'ziga xos me'moriy uslubda qurilgan. Shahar markazida joylashgan “Kalon” minorasi juda chiroyli va mashhur sayyohlik obidasi sanaladi.
“Hozirda O'zbekiston Hitoyning sayyohlik kompaniyalari va ommaviy axborot vositalari bilan hamkorlikda turizmni rivojlantirish ustida ishlamoqda. 2020 yilda Samarqandda xitoy tilida so'zlashuvchi gidlar tayyorlash va O'zbekistonga tashrif buyurgan xitoylik sayyohlarga xizmat ko'rsatish uchun xitoy taomlarini tayyorlashga ixtisoslashgan “Ipak yo'li” xalqaro turizm universiteti tashkil etildi”, deya xulosa qiladi “Phoenix Weekly” jurnali.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati.
Islom shariati taloqni zarurat holatlarida qo‘llaniladigan oxirgi chora sifatida belgilab, uning noto‘g‘ri qo‘llanilishidan ehtiyot bo‘lishni ta’kidlaydi. Asossiz taloq qilish nafaqat oilaviy hayotga, balki jamiyatga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Islomda taloq muhim masala bo‘lib, uni shoshqaloqlik bilan emas, balki o‘ylab amalga oshirish tavsiya etiladi. Qur’onda Alloh subhanahu va taolo bunday marhamat qiladi: “Agar ular orasida nizolashishdan qo‘rqsangiz, unda erning oilasidan bir hakam va ayolning oilasidan bir hakam tayinlang. Agar ular (hakamlar) yarashishni xohlasalar, Alloh ularning orasini totuv qiladi. Albatta, Alloh (hamma narsani) biluvchi va (hamma narsadan) xabardor Zotdir”.
Mazkur oyatdan anglashiladiki, shariatimiz nizolarni hal qilish uchun qadam-baqadam choralar ko‘rishni talab qiladi va darhol taloqqa murojaat qilishdan qaytaradi.
Shu bilan birga shariatimizda taloq erkakning qo‘lida bo‘lganligining hikmati odatda er kishilar oqilona qarorlar qabul qiladilar. Shuning uchun taloq ishi er kishini qo‘liga topshirilgandir. Hidoya kitobida bu borada bunday deyiladi: “Taloq erning qo‘lida bo‘lishi uning oqibatlarni ko‘proq tushunishi va hissiyotlardan uzoqroq bo‘lishi sababli afzalroqdir”.
Asossiz taloq qilishning oilaviy va ijtimoiy zararlarini quyidagicha izohlash mumkin:
Oila barqarorligiga zarar bo‘lishi asossiz taloq qilish oilaviy barqarorlikni yo‘qotishga olib keladi. Bu haqida “Hidoya”da bunday deyiladi:
“Nizo yuz berganida, taloq qilishga faqat dalillar tasdiqlangandan keyin ruxsat beriladi”.
Taloq farzandlarning ruhiy holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bolalar uchun ota-onaning birligi hayotiy muhim omildir. "Muxtasar"da bunday ta’kidlanadi:
“Ajralish farzandlar va jamiyat uchun jiddiy zarar keltiradi”.
Ota-onalarning ajralishi jamiyatda yangi muammolarni keltirib chiqaradi. Asossiz taloq orqali bolalarning tarbiyasi buzilishi va oilaviy qadriyatlarning yo‘qotilishi kuzatiladi.
Taloqning iqtisodiy zararlari shuki, ajralish oilaning iqtisodiy barqarorligiga putur yetkazadi. “Inoya”da bu haqda bunday deyiladi: “Taloq oilaning moliyaviy barqarorligini yo‘qotadi”.
Ajrimda ayollarning obro‘siga zarar yetishi turgan gap. Chunki ajralish ko‘pincha jamiyatda noto‘g‘ri tushuniladi. “Hidoya”da bu borada bunday deyiladi: “Ayolni taloq qilish uni odamlar orasida gap-so‘zlarga duchor qiladi”.
Ajrimlarning bolalar tarbiyasiga ta’siri shuki, bolalar kerakli tarbiyadan mahrum bo‘lishi mumkin. “Muxtasar”da bunday deyiladi: “Taloqning salbiy ta’siri bolalar tarbiyasida yaqqol namoyon bo‘ladi”.
Demak taloqni amalga oshirishdan oldin vaziyatni to‘liq baholash va maslahatlashish zarur ishlardan hisoblanar ekan. “Inoya”da bu borada bunday deyiladi: “Er taloq qarorini qabul qilishdan oldin yaxshilab o‘ylab ko‘rishi lozim”.
Shu bilan birga shariatimiz nizolarni hal qilishda bosqichma-bosqich yondashuvni tavsiya etadi: nasihat qilish, vaqtinchalik alohida yashash va hakamlar tayinlash. “Inoyada bu haqda bunday deyiladi: “Taloq faqat yarashish imkonsiz bo‘lgandagina ruxsat etiladi”.
Qolaversa taloqni faqat zarurat holatida amalga oshirish kerak. Taloq faqatgina muhim sabablar mavjud bo‘lgandagina qo‘llanilishi kerak. Shariat ko‘rsatmalariga amal qilish orqali oilani saqlab qolish mumkin. Hamda oilaviy maslahatchilar yordamidan foydalanish ham zarurdir. Nizolarni hal qilish uchun maslahatchilarga murojaat qilish shariatda ma’qullangan amaldir.
Asossiz taloq qilish nafaqat oilaviy hayotga, balki jamiyatga ham salbiy ta’sir qiladi. Islom shariati taloqni zarurat holatida va faqat mas’uliyat bilan qo‘llashni ta’kidlaydi. Bu borada shariatning ko‘rsatmalariga amal qilish oilalarni saqlab qolishda va jamiyatdagi barqarorlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
Shamsiddin BURHONIDDINOV,
Toshkent Islom instituti 4 kurs talabasi.